«Θα πρέπει να πάμε σε ένα σύστημα ασφαλιστικό το οποίο να είναι δίκαιο. Πολίτες με τις ίδιες προϋποθέσεις, ηλικιακές, εργασιακές κ.λπ. θα πρέπει να έχουν περίπου τις ίδιες υποχρεώσεις και τα ίδια δικαιώματα, δεν μπορεί να έχουν τις πολύ μεγάλες διαφορές που υπάρχουν σήμερα στο σύστημα. Και πρέπει να πάμε σε ένα σύστημα που δεν θα μετακυλίσει όλο το βάρος στις μελλοντικές γενιές».
Γ. Αλογοσκούφης (Εθνος, 7.10.07)
«Αποτελεί ελληνική “πατέντα” εργαζόμενοι με ίδιες εισφορές, ίδια έτη υπηρεσίας και ίδιους μισθούς, να παίρνουν διαφορετικές συντάξεις. Ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, χρησιμοποιώντας πολιτικές πιέσεις πριμοδοτούνται από ειδικές ρυθμίσεις, τόσο πολλές ώστε να αποτελούν πλέον κανόνα και όχι εξαίρεση, εις βάρος τελικά πιο “αδύναμων” επαγγελματικών ομάδων».
Ν. Αναλυτής (Περίγραμμα μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος)
Ας συμφωνήσουμε προς στιγμήν με τις ταυτόσημες επί της ουσίας θέσεις των Αλογοσκούφη και Αναλυτή. Ως υπόθεση εργασίας, που λένε. Ποια είναι η ερώτηση που έρχεται αυθόρμητα; Γιατί δεν εισηγούνται την άρση των ανισοτήτων, με αποκατάσταση των αδικιών που διαπιστώνουν; Τι σημαίνει αποκατάσταση αδικίας; Να αποκαταστήσουν όλες τις ασφαλιστικές παροχές (συντάξεις, περίθαλψη, όρια ηλικίας κ.λπ.) έτσι που αυτές να είναι δίκαιες.
Ας πάρουμε έναν «προνομιούχο». Ενας εναερίτης της ΔΕΗ, μετά από 35 χρόνια υπηρεσία, παίρνει σύνταξη περίπου 1.800 ευρώ το μήνα. Συγκρινόμενη, βέβαια, με την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ είναι υπερτριπλάσια. Αυτό είναι, όμως, το μέσο σύγκρισης; Η αθλιότητα των 550 ευρώ το μήνα, που είναι το μισό περίπου από αυτό που ορίζεται επίσημα ως «όριο φτώχειας»; Ποιος μπορεί να πει ότι η σύνταξη του ΔΕΗτζή (χωρίς να πάρουμε υπόψη τους κινδύνους του συγκεκριμένου επαγγέλματος και το σύνολο των εισφορών που έχει πληρώσει σε 35 χρόνια δουλειά) συνιστά κοινωνική πρόκληση; Γιατί δεν τη συγκρίνουν με τη σύνταξη ενός βουλευτή, ενός ανώτερου δικαστικού, ενός καραβανά, ενός μπατσοαξιωματικού; Γιατί δεν τη συγκρίνουν με τις συντάξεις που παίρνουν από το ΙΚΑ (ναι, από το ΙΚΑ) ελάχιστα υψηλόβαθμα στελέχη επιχειρήσεων (για μανατζαραίους μιλάμε), για να την προσθέσουν στα μερίσματα που εισπράττουν από τις μετοχές τους; Η κοινωνική πρόκληση βρίσκεται στους ΔΕΗτζήδες, τους ΟΤΕτζήδες, τους τραπεζοϋπάλληλους και τους δημόσιους υπάλληλους ή στα μέλη της άρχουσας τάξης και εκείνους που επάνδρωσαν τα ψηλά και υπεύθυνα πόστα του κράτους της;
Και όμως, η συνδικαλιστική γραφειοκρατία κάνει πως δεν ακούει αυτή την προπαγάνδα. Δεν απαντά. Δεν ζητά την εξίσωση προς τα πάνω, προς ένα επίπεδο σύνταξης που να μπορεί να θεωρηθεί αξιοπρεπές με βάση τις απαιτήσεις της ζωής. Δεν υποβάλλει αιτήματα. Εχει εγκαταλείψει ακόμα και το αίτημα να είναι η κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ ίση με 20 ημερομίσθια ανειδίκευτου εργάτη και αρκείται στο εξευτελιστικό φιλανθρωπικό βοήθημα του ΕΚΑΣ, που δίνεται με προϋποθέσεις σε μια μικρή μερίδα χαμηλοσυνταξιούχων, η οποία κάθε χρόνο γίνεται μικρότερη (έχουμε κουραστεί να γράφουμε γι’ αυτό το θέμα).
Ποιος είναι ο μοχλός για να επιτευχθεί η εξίσωση των ασφαλιστικών παροχών προς τα κάτω; Η ενοποίηση των Ταμείων. Ο περιβόητος νόμος Ρέππα προβλέπει τη συγχώνευση όλων των ειδικών ταμείων κύριας σύνταξης στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και των αντίστοιχων επικουρικών στο ΕΤΕΑΜ. Σ’ αυτή τη ρύθμιση συμφώνησε και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία της ΓΣΕΕ. Ποιο θα είναι το αποτέλεσμα; Μετά από μερικά χρόνια, οι συντάξεις θα εξισωθούν προς τα κάτω. Στο μεταξύ, μέσα σε κάθε κλάδο θα υπάρχουν εργαζόμενοι πολλών ασφαλιστικών ταχυτήτων, όπως έχει ήδη γίνει στο χώρο των τραπεζών.
Πολιτικοί και τεχνοκράτες που παίρνουν μέρος στην εξελισσόμενη προπαγανδιστική εκστρατεία, επιχειρηματολογούν δήθεν αθώα, ότι η συγχώνευση όλων των Ταμείων σε ένα ενιαίο Ταμείο των εργαζόμενων με συμβάσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου (πλην των μονίμων στο στενό δημόσιο τομέα, δηλαδή) είναι ένα πολιτισμένο αντιγραφειοκρατικό μέτρο, το οποίο θα οδηγήσει σε μείωση δαπανών και σε καλύτερη εξυπηρέτηση των ασφαλισμένων. Θα έπρεπε να παρατηρήσει κανείς σ’ όλους αυτούς, πως δε μπορεί από τη μια να εμφανίζονται ως θιασώτες της αποκέντρωσης και από την άλλη ως φανατικοί οπαδοί της συγκεντροποίησης σ’ έναν τεράστιο, δύσκαμπτο μηχανισμό, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. Οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να συζητήσουν και αυτό το θέμα, αν προηγουμένως ικανοποιούνταν βασικά ασφαλιστικά αιτήματα, που θα οδηγούσαν στην εξασφάλιση ενός αξιοπρεπούς επιπέδου συντάξεων και λοιπών ασφαλιστικών παροχών για όλους. Ομως, όχι μόνο δεν συζητούν πάνω σ’ αυτό, αλλά σχεδιάζουν το αντίθετο (εδώ ακόμα και την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ τη θεωρούν κατά ένα σημαντικό μέρος ως προνοιακό βοήθημα που το μεγαλόψυχο κράτος δίνει στους «ατυχήσαντες» ασφαλισμένους).
Συγχωνεύσεις Ταμείων έχουν γίνει και στο παρελθόν, αλλά θέλουν να το ξεχνούν, γιατί το αποτέλεσμα δεν τους βολεύει. Δεν θα αναφερθούμε στο φόρτωμα στο ΙΚΑ διάφορων ταμείων που ασφάλιζαν μικροεπαγγελματίες και εργαζόμενους σε επαγγέλματα που εξαφανίστηκαν, χωρίς το κράτος να αναλάβει και το βάρος που προσέθετε στο ΙΚΑ. Θα πάμε σε πιο πρόσφατα παραδείγματα. Μήπως μπορούν να μας πουν ποιο ήταν το αποτέλεσμα της συγχώνευσης στο ΤΕΑΜ του Επικουρικού Ταμείων των Οικοδόμων και μετά των Μεταλλεργατών; Οι καπιταλιστές γλίτωσαν τα λεφτά που επί χρόνια κατακρατούσαν, οι επικουρικές συντάξεις δυο μεγάλων κλάδων μειώθηκαν και το ΤΕΑΜ έγινε ακόμα πιο ελλειμματικό. Το ίδιο συνέβη με τη συγχώνευση του Ταμείου των τυπογράφων στο ΙΚΑ, που οδήγησε σε αύξηση των ορίων ηλικίας από 5 μέχρι 10 χρόνια. Δεν υπάρχει μέχρι τώρα συγχώνευση που να μην ήταν σε βάρος των ασφαλισμένων (εργαζόμενων και συνταξιούχων) και σε βάρος του ΙΚΑ και του επικουρικού του.
Ναι, αλλά τα λεγόμενα «ευγενή ταμεία» δεν είναι ελλειμματικά και επομένως η συγχώνευσή τους θα διευκολύνει το ΙΚΑ, απαντούν οι προπαγανδιστές. Κι αυτό είναι ψέμα. Οχι μόνο γιατί υπάρχουν Ταμεία που βρίσκονται εδώ και χρόνια μεταξύ ζωής και θανάτου (όπως π.χ. το ΤΑΠ-ΟΤΕ, στο οποίο ασφαλίζονται ΟΤΕτζήδες, ΕΛΤΑτζήδες και ΟΣΕτζήδες), αλλά γιατί υπάρχουν μπόλικες ουρές. Καταρχάς, οι εργοδότες θα πληρώνουν πλέον μικρότερες ασφαλιστικές εισφορές. Δεύτερο, θα προσλαμβάνουν προσωπικό με όρους ΙΚΑ, όπως ήδη έχουν κάνει, με αποτέλεσμα ο ειδικός λογαριασμός για καθένα από τα συγχωνευόμενα Ταμεία να γίνεται ολοένα και πιο ετεροβαρής και πολύ σύντομα να καταστεί ελλειμματικός. Με απλά λόγια, θα μπαίνουν λιγότερες εισφορές, ενώ θα εξακολουθούν να πληρώνονται οι σχετικά ψηλές συντάξεις των ήδη συνταξιούχων, οι οποίες δε μπορούν να μειωθούν (το πολύ να τις παγώσουν για ένα διάστημα, αλλά και πάλι ψηλές θα είναι σε σχέση μ’ αυτές του ΙΚΑ). Ποιος θα πληρώσει τα ελλείμματα; Οχι, βέβαια, οι εργοδότες, ούτε το κράτος, που το πολύ-πολύ θα περιοριστεί σε κάποια ομόλογα στην έναρξη της διαδικασίας συγχώνευσης. Το ΙΚΑ θα φορτωθεί τα ελλείμματα, όπως είναι καθιερωμένο να γίνεται.
Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία ενός προβληματικού υπερταμείου, στο πλαίσιο του οποίου θα ασκούνται συνεχώς πιέσεις για την εξίσωση συντάξεων και ασφαλιστικών παροχών προς τα κάτω. Τα ελλείμματα θα είναι ο μοχλός γι’ αυτές τις πιέσεις.
Γι’ αυτό και οι εργαζόμενοι πρέπει να πουν ένα κατηγορηματικό όχι στην ενοποίηση των Ταμείων και ν’ αγωνιστούν για τη βελτίωση των ασφαλιστικών παροχών του ΙΚΑ, σύμφωνα με τα αιτήματα που έχει διαμορφώσει παλαιότερα το εργατικό κίνημα και τα έχει ενταφιάσει η συνδικαλιστική γραφειοκρατία (σύνταξη στα 20 βασικά ημερομίσθια, σύνταξη με 4.050 ένσημα, αύξηση συντάξεων, μείωση κατά 5 έτη των ορίων ηλικίας κ.λπ.).
