Απύθμενο θράσος. Είναι ίσως η πιο ήπια έκφραση για να περιγράψει κανείς τη δημοσιοποίηση του πολυνομοσχέδιου από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας (με απόλυτη κάλυψη, φυσικά της κυβέρνησης και προσωπικά του Μητσοτάκη), εν μέσω πανδημίας.
Το πολυνομοσχέδιο αποτελεί έκφραση εγκληματικής πολιτικής για την εκπαίδευση, φανερώνει μίσος απέναντι σε μαθητές-φοιτητές-εκπαιδευτικούς, αφού επιδιώκεται να ψηφισθεί σε μια ζοφερή περίοδο (έχουμε πόλεμο κατά την έκφραση του ίδιου του Μητσοτάκη) γι’ αυτούς και για όλη την εργαζόμενη κοινωνία.
Κυβέρνηση και υπουργείο Παιδείας θεωρούν ότι τώρα είναι η ευκαιρία να αποτελειώσουν μαζί με τον κοροναϊό την εκπαιδευτική κοινότητα. Τώρα που δεν είναι δυνατόν να εκφραστεί στο δρόμο η μαζική μαχητική αντίσταση, τώρα που δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν στα σχολεία και τα αμφιθέατρα οι συλλογικές διαδικασίες.
Μπορεί ο Μητσοτάκης και η Κεραμέως να κάνουν όνειρα, πλην, όμως, υπενθυμίζουμε ότι ο Σεπτέμβρης δεν είναι μακριά, που η ζωντανή εκπαίδευση θα γυρίσει στους φυσικούς της χώρους. Υπενθυμίζουμε επίσης ότι σε όλη την πρόσφατη ιστορική περίοδο τέτοιοι σαρωτικοί νόμοι που ποδοπατούσαν το δικαίωμα των νέων για μόρφωση και των εκπαιδευτικών για αξιοπρεπή, σταθερή και μόνιμη εργασία, ποτέ δεν είχαν ευτυχή για το σύστημα κατάληξη. Αργά ή γρήγορα κατέληγαν στα σκουπίδια και τη χαριστική βολή την έδινε πάντα το κίνημα.
Η παρουσίαση των τριών αξόνων πάνω στους οποίους δομείται το πολυνομοσχέδιο, από Κεραμέως, Δασκαλάκη, Διγαλάκη, μέσω διαδικτυακής συνέντευξης στους εκπαιδευτικούς συντάκτες, έγινε με ωραιοποιημένες εκφράσεις όπως: αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών στο σχολείο, στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου στο σχολείο και οργανωτικές και βελτιωτικές ρυθμίσεις στην ανώτατη εκπαίδευση.
Παρά την προσπάθεια ωραιοποίησης, δεν είναι δυνατόν να κρυφτεί η ουσία, οι βασικοί πυλώνες, που αφορούν στις δυο πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης και είναι η θεσμοθέτηση ισχυρών, πολυεπίπεδων ταξικών φραγμών και η αξιολόγηση σχολικών μονάδων και εκπαιδευτικών.
– Στο Γυμνάσιο αυξάνονται και προβλέπεται . Προϋπόθεση προαγωγής και απόλυσης των μαθητών είναι .
– Στο Λύκειο αυξάνονται . Οι μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης στη Γ’ Λυκείου θα παρακολουθήσουν
– Επανέρχεται η Διαβαθμισμένης Δυσκολίας . Θα εφαρμοστεί το επόμενο σχολικό έτος 2020-2021 στους μαθητές της Α’ Λυκείου και σταδιακά στις επόμενες τάξεις.
– Οσον αφορά στην πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μειώνονται οι Ομάδες Προσανατολισμού της Γ’ Λυκείου από 4 σε 3 και
– Από το μεθεπόμενο σχολικό έτος (2021-2022) οι υποψήφιοι της ομάδας προσανατολισμού ανθρωπιστικών σπουδών θα εξετάζονται στο μάθημα των .
– .
– Από το Σεπτέμβριο 2020, προβλέπεται η λειτουργία και 38 Πειραματικών Σχολείων. Από το Σεπτέμβριο του 2021, .
Από τα όσα περιγράφονται παραπάνω είναι φανερό ότι καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια από το αστικό σύστημα και τους πολιτικούς διαχειριστές του αυτήν την περίοδο, την κυβέρνηση Μητσοτάκη, να μπει φραγμός με κάθε τρόπο στην πρόσβαση των νέων σε ανώτερες εκπαιδευτικές βαθμίδες. Η αυστηροποίηση των προϋποθέσεων προαγωγής στο Γυμνάσιο έχουν αυτόν το στόχο: Να λειτουργήσουν ως πρώιμη ασφαλιστική βαλβίδα που θα εμποδίζει την πρόσβαση στο Λύκειο και θα κόβει από πολύ νωρίς τα φτερά των νέων και τα όνειρά τους. Το μήνυμα είναι ότι το Λύκειο είναι για λίγους κι εκλεκτούς, διέξοδος είναι είτε η φτιασιδωμένη τεχνικοεπαγγελματική εκπαίδευση είτε απευθείας τα κάτεργα της καπιταλιστικής αγοράς εργασίας.
Ιδιαίτερα βαρύς θα πέσει ο πέλεκυς στα κεφάλια των παιδιών της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων που δεν έρχονται στο σχολείο με τις ίδιες προϋποθέσεις (οικονομικές, μορφωτικές) και η ταξική τους θέση στην κοινωνία είναι καθοριστική σε σημαντικότατο βαθμό για τη μορφωτική και κατά συνέπεια επαγγελματική τους εξέλιξη.
Για όσους καταφέρουν να ξεφύγουν από τις πρώτες συμπληγάδες, σειρά έχει η καρμανιόλα του Λυκείου: Εξετάσεις σε όλες τις τάξεις σε περισσότερα μαθήματα με Τράπεζα Θεμάτων και καθιέρωση της βάσης του 10.
Ο εκπαιδευτικός δεν θα επιλέγει τα θέματα με βάση τη διδαχθείσα ύλη στην τάξη του και το μαθησιακό επίπεδο και τις αδυναμίες των μαθητών του. Θα τρέχει όλη τη χρονιά, αδιαφορώντας για την ουσία, να καλύψει την ύλη που περιέχεται στα αναρτημένα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων. Το γεγονός από μόνο του θα τροφοδοτήσει τα φροντιστήρια με μπόλικους πελάτες, επιβαρύνοντας κατά πολύ τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Με τον ίδιο τρόπο θα λειτουργήσει και η υποχρεωτική παρακολούθηση επιπλέον μαθήματος («κόντρα μάθημα») για τους μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης της Γ’ Λυκείου των μαθηματικών, και γι’ αυτούς της θετικής της ιστορίας. Ολα αυτά βέβαια το υπουργείο ισχυρίζεται ότι τα κάνει για την ενίσχυση της ολόπλευρης μόρφωσης των μαθητών, πλην όμως, η κατακερματισμένη γνώση, το πλήθος των ατάκτως εριμμένων πληροφοριών (ανούσιων και αναχρονιστικών πολλές φορές) η παπαγαλία, ο τρόπος λειτουργίας του αστικού σχολείου, ο ρόλος του Λυκείου ως προθάλαμου του Πανεπιστήμιου, για την εισαγωγή στο οποίο μάλιστα απαιτούνται πανελλαδικές εξετάσεις, δεν αφήνουν περιθώρια για δημαγωγική προπαγάνδα.
Η Τράπεζα Θεμάτων, λοιπόν, θα πετσοκόβει τους μαθητές [είναι γνωστό, ότι την πρώτη χρονιά που εφαρμόστηκε (2014) το 40% των μαθητών έμεινε μετεξεταστέο] και τη χαριστική βολή θα δίνουν οι πανελλαδικές εξετάσεις με επιπλέον την καθιέρωση συντελεστών βαρύτητας σε δύο μαθήματα ανά σχολή, τμήμα ή εισαγωγική κατεύθυνση.
Η ίδρυση και λειτουργία μεγάλου αριθμού Προτύπων Σχολείων, στα οποία θα υπάρχει επιλογή (αξιολόγηση) προσωπικού και εισαγωγή μαθητών με βάση τις υψηλές επιδόσεις, νοηματοδοτεί το ψευτοαφήγημα της «αριστείας» μιας κυβέρνησης με υπουργούς με ανύπαρκτα πτυχία και επιβεβαιώνει στην πράξη και κατά τον νόμο την κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων και μέσω αυτής των μαθητών και των εκπαιδευτικών.
Η εξέταση στο μάθημα των Λατινικών αντί της Κοινωνιολογίας υπηρετεί τα διαχρονικά ιδεολογήματα της προγονόπληκτης, αντιδραστικής μέχρι αηδίας δεξιάς. Το μέτρο αυτό, όπως και η αναγραφή της διαγωγής στους τίτλους σπουδών, πάνε αντάμα με την ένταση των ταξικών φραγμών και έχουν στόχο τη διαμόρφωση φοβισμένων, υποταγμένων ανθρώπων, πρόθυμων να υποκύπτουν μεθαύριο, ως εργαζόμενοι, στις ορέξεις των εργοδοτών-καπιταλιστών.
– Από την επόμενη σχολική χρονιά 2020-21 : αφενός, .. Η εξωτερική αξιολόγηση προβλέπει .
– Εντός του 2020 προβλέπεται η σύνταξη του .
– Η αξιολόγηση συνδυάζεται με το σχεδιασμό συλλογικών και επιμορφωτικών δράσεων για την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών (εισαγωγική επιμόρφωση, επιμορφωτές-πολλαπλασιαστές που θα λειτουργούν σε δίκτυα σχολείων, ενδοσχολικές επιμορφώσεις καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, συνδυασμός δια ζώσης και εξ αποστάσεως επιμορφωτικών δράσεων).
Το σχολείο των ταξικών φραγμών, όπου ο δάσκαλος θα έχει ενισχυμένο ρόλο αξιολογητή, η γενικευμένη επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα, τις εργασιακές σχέσεις, τους μισθούς και τα ασφαλιστικά δικαιώματα σε επίπεδο κοινωνίας, απαιτούν πειθάρχηση και εκφοβισμό των εκπαιδευτικών και ένταση της καταστολής σε βάρος τους.
Και η ΝΔ βαδίζει στα χνάρια του ΣΥΡΙΖΑ. Πρώτα «αυτοαξιολόγηση» των σχολικών μονάδων, ώστε να «εμπεδωθεί μια κουλτούρα αξιολόγησης» και μετά αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, που τάχα δεν θα έχει τιμωρητικό χαρακτήρα, αλλά θα συνδέεται με την επιμόρφωση, μέσω της οποίας θα επιδιώκεται «η επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών» και η ανατροφοδότηση του εκπαιδευτικού έργου. Εξ ου και η καρικατούρα επιμόρφωσης και όχι ουσιαστική, καθολική επιμόρφωση στο πλαίσιο των δημόσιων πανεπιστημίων.
Ταυτόχρονα θα εφαρμοστεί και η εξωτερική αξιολόγηση των σχολείων, στην οποία ρόλο θα έχουν το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και η Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, δηλαδή απευθείας το υπουργείο Παιδείας.
Η ΝΔ, όμως, δεν ακολουθεί την λάου-λάου πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό και αναγγέλλει ότι ακόμη και μέσα στο 2020 θα ετοιμάσει το ΠΔ για την αξιολόγηση των ίδιων των εκπαιδευτικών (ένα άλλο ΠΔ 152 δηλαδή, που καταργήθηκε επί ΣΥΡΙΖΑ).
Ο πρόεδρος του ΙΕΠ Αντωνίου, άλλωστε, έχει δηλώσει τα εξής προκλητικά: «Οσο κι αν ακούγεται αναχρονισμός, , με την προσθήκη βεβαίως των αναγκαίων διορθώσεων και συμπληρώσεων που ο αναστοχασμός και η συγκυρία δημιουργούν. Με άλλα λόγια , βελτιωμένο και ενισχυμένο για να πάμε παρακάτω».
Ο ίδιος έκανε αναφορά στην «εμπειρία της εφαρμογής και «στο σύστημα που εφαρμόστηκε στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία το 2013-14 και το σύστημα αυτοαξιολόγησης των σχολικών μονάδων την ίδια περίοδο».
[Θυμίζουμε ότι το ΠΔ 152/2013 καθορίζει αναλυτικά και με λεπτομέρειες την αξιολογική πυραμίδα, τις κατηγορίες και τα υποκριτήριά τους, βάσει των οποίων αξιολογείται κάθε παράγοντας της αξιολογικής πυραμίδας. Τελικός αποδέκτης της αξιολόγησης, στον οποίο αφιερώνεται και το μεγαλύτερο μέρος του νόμου, είναι ο εκπαιδευτικός, ο και αίρων τις αμαρτίες όλου του εκπαιδευτικού συστήματος και κατά το νόμο είναι αυτός που «αυτενεργώντας» και προτείνοντας «καινοτόμες» λύσεις μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα και αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού έργου, στο πλαίσιο πάντα της στοχοθεσίας που θέτει το υπουργείο Παιδείας. Η αξιολόγησή του είναι διοικητική και διενεργείται από τον διευθυντή της σχολικής μονάδας και εκπαιδευτική και διενεργείται από το σχολικό σύμβουλο. Ως διοικητική ορίζεται η αξιολόγηση των ενεργειών και αποτελεσμάτων που συνθέτουν το υπηρεσιακό έργο διοίκησης, οργάνωσης και αξιολόγησης προσωπικού και δομών και ως εκπαιδευτική ορίζεται η αξιολόγηση των ενεργειών και αποτελεσμάτων που σχετίζονται με την άσκηση του παιδαγωγικού, διδακτικού, επιμορφωτικού έργου και την επιστημονική και επαγγελματική ανάπτυξη].
Κυβέρνηση και υπουργείο Παιδείας βιάζονται να προχωρήσουν. Το εγχείρημα, όμως, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα «περπατήσει» ομαλά, παρά το διακαή πόθο της Κεραμέως και της κυβέρνησης. Γιατί οι εκπαιδευτικοί είναι «ψυλλιασμένοι» λόγω του μαύρου ιστορικού του επιθεωρητισμού, των έργων και ημερών όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων -αρχής γενομένης από τον Κοντογιαννόπουλο, μέχρι τη Διαμαντοπούλου και τον Αρβανιτόπουλο- και της πολιτικής των διαθεσιμοτήτων και απολύσεων που εφήρμοσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης. Αλλά και γιατί το πλήθος των δηλώσεων των ιθυνόντων και το περιεχόμενο του προγράμματος της ΝΔ για την Παιδεία δεν αφήνουν περιθώρια για αυταπάτες και όνειρα θερινής νυκτός.
Τέλος, το πολυνομοσχέδιο περιέχει διάφορες φιοριτούρες, που αποσκοπούν να απαλύνουν το άγριο περιεχόμενό του. Απαριθμούμε μερικές:
– Εισάγονται κίνητρα και ρυθμίσεις για την καλύτερη αντιμετώπιση της πλήρωσης κενών, ιδίως μέσω της διπλής μοριοδότησης της εκπαιδευτικής υπηρεσίας που παρέχεται σε δυσπρόσιτες περιοχές και της προτεραιότητας στην κάλυψη λειτουργικών κενών στη διδασκαλία πανελλαδικώς εξεταζομένων μαθημάτων. Προβλέπεται επίσης 2ετής διάρκεια ισχύος πινάκων των εκπαιδευτικών.
– Θεσμοθετείται ο «Εκπαιδευτικός Εμπιστοσύνης», που λειτουργεί συμπληρωματικά και ενισχυτικά προς τις υφιστάμενες υποστηρικτικές δομές.
– Εισάγονται πιλοτικά νέες θεματικές στο υποχρεωτικό πρόγραμμα νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων από το επόμενο σχολικό έτος (2020-2021).
Για το νηπιαγωγείο προβλέπεται έμφαση σε Πληροφορική και Φυσική Αγωγή (μέσω δραστηριοτήτων) και πιλοτική εισαγωγή Αγγλικών μέσω δημιουργικών δραστηριοτήτων.
(Προφανώς, τα νέα αντικείμενα στο νηπιαγωγείο θα διδάσκονται και από διαφορετικές ειδικότητες και αυτό είναι σίγουρο ότι θα αλλοιώσει τη φιλοσοφία του, ως ένα σχολείο, μέσω του οποίου το νήπιο κάνει τα πρώτα του βήματα στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον σταθερό, ασφαλές και φιλικό. Η πρώτη γνώση γίνεται κατακερματισμένη γνώση και παραγκωνίζονται τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά αυτής της ηλικίας, καθώς και η ανάγκη ύπαρξης σταθερού προσώπου).
: Προβλέπεται η δυνατότητα ίδρυσης ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων από κάθε ΑΕΙ (χωρίς υποχρεωτική συνεργασία με το ΔΙΠΑΕ και χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση Υπουργού), θεσμοθετούνται… θερινά προγράμματα στα ΑΕΙ, ενώ παράλληλα παρέχονται διευκολύνσεις για την προσέλκυση και τη διαμονή αλλοδαπών φοιτητών.
Θεσμοθετείται για τη διασφάλιση του αδιάβλητου και τη διευκόλυνση συμμετοχής στη διαδικασία, αλλάζει το εκλεκτορικό σώμα και καθιερώνεται η 4ετής θητεία.
Ν: Καθιερώνεται αλλάζουν τα υφιστάμενα οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια (π.χ. εξέταση μέσου όρου εισοδημάτων 3 τελευταίων ετών και όχι μόνο ενός), και εισάγεται η καινοτομία του β’ κύκλου μετεγγραφών (περιορισμένη δυνατότητα μετακίνησης σε άλλο τμήμα του ίδιου επιστημονικού πεδίου).
Συνοψίζουμε με βάση τα προαναφερθέντα:
– Μέγας καημός είναι η προσέλκυση φοιτητών-πελατών με όλους τους τρόπους, ώστε τα πανεπιστήμια να αποκτούν πρόσθετους πόρους από τα δίδακτρα, να ελαχιστοποιείται η κρατική χρηματοδότηση και να προωθείται η ιδιωτικοοικονομική λειτουργία τους.
Γι’ αυτό το λόγο το κριτήριο της λεγόμενης «εξωστρέφειας» θα αποτελεί και κριτήριο αξιολόγησης των πανεπιστημίων.
Τα ξενόγλωσσα προπτυχιακά με δίδακτρα είναι ο προάγγελος επιβολής διδάκτρων στο μέλλον για όλα τα προπτυχιακά προγράμματα των Ιδρυμάτων. Για τα μεταπτυχιακά δε γίνεται λόγος, αφού η γενίκευση των διδάκτρων έχει μπει ήδη στη ζωή.
– Οι αλλαγές στον τρόπο πραγματοποίησης των Πρυτανικών εκλογών (ενιαίο ψηφοδέλτιο) επιδιώκουν τη σαλαμοποίηση των πολιτικών επιλογών των υποψηφίων, τις μεταξύ τους δοσοληψίες χωρίς αρχές, ώστε να είναι και ευκολότερα διαχειρίσιμο το πανεπιστημιακό κατεστημένο από την εκάστοτε κυβέρνηση.
Μέσω δε της ηλεκτρονικής ψήφου επιδιώκεται η αποφυγή αντιδράσεων από μέρους του φοιτητικού κινήματος και των εργαζόμενων στο Πανεπιστήμιο (θυμίζουμε τις αντιδράσεις στη διαδικασία επιλογής των πρυτάνεων, που περνούσε μέσα από τα κακόφημα Συμβούλια διοίκησης).
– Επιδιώκεται η αυστηροποίηση των μετεγγραφών, που θα στραγγαλίσει οικονομικά ειδικά τις οικογένειες των φτωχών και μεσαίων στρωμάτων, που τα παιδιά τους σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας, δεδομένης της πολύ χαμηλής ενίσχυσης της φοιτητικής μέριμνας (φοιτητικές εστίες, σίτιση, κ.λπ.).
Το μέτρο το είχε δώσει ήδη ο Μητσοτάκης μιλώντας στην Πολιτική Επιτροπή της ΝΔ: «Αναφέρομαι σε αυτό γιατί είδα κάποια σχετικά δημοσιεύματα σήμερα σε εφημερίδες, ναι, οι αλλαγές στην Παιδεία θα πλαισιωθούν και από ένα νέο σύστημα μετεγγραφών στα Πανεπιστήμια. Η σημερινή κατάσταση, όπου ένας φοιτητής μπαίνει σε μία σχολή με πολύ μικρή βαθμολογία και μεταφέρεται σε μία άλλη όπου εισάγονται κάποιοι με πολύ μεγαλύτερους βαθμούς θα λήξει. Είναι άδικο για όλους αυτούς οι οποίοι προσπάθησαν και εισήχθησαν σε σχολές με υψηλούς βαθμούς. Στο εξής, κάποιος θα μετεγγράφεται σε άλλη σχολή μόνο αν συμπληρώνει το 75% του βαθμού εισαγωγής σε αυτήν. Αυτό είναι το δίκαιο και αυτό θα κάνουμε πράξη».
Το έργο το βλέπουμε τώρα με την καθιέρωση ακαδημαϊκού κριτηρίου (βάση εισαγωγής μείον 2.750 μόρια) και την αλλαγή στα υφιστάμενα οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια (π.χ. εξέταση μέσου όρου εισοδημάτων 3 τελευταίων ετών και όχι μόνο ενός).
Γιούλα Γκεσούλη
