Σύγκρουση στο εσωτερικό του σιωνισμού χαρακτηρίζαμε το ογκώδες κίνημα διαδηλώσεων ενάντια στην πολιτική της δεξιο-φασιστικής κυβέρνησης Νετανιάχου, σε άρθρο μας που δημοσιεύτηκε στις 28 του Μάρτη. Την ίδια μέρα, στη γαλλική Le Monde δημοσιευόταν κείμενο 60 ακαδημαϊκών, ερευνητών και γιατρών με τίτλο: «Για ποια δημοκρατία μιλάμε;». Το αναδημοσιεύουμε γιατί έχει ξεχωριστή σημασία, όχι μόνο γιατί υπογράφεται και από «βαριά ονόματα», όπως η Τζούντιθ Μπάτλερ, ο Τόμας Βέρσκοβι, ο Σλόμο Σαντ, ο Ρόνι Μπράουμαν, αλλά γιατί προέρχεται από ανθρώπους «υπεράνω υποψίας» (ή μήπως θα τους χαρακτηρίσουν και αυτούς… «αντισημίτες»;).
Δυο μέρες νωρίτερα, ο Γκιντεόν Λεβί, μια από τις λίγες φωνές στο Ισραήλ που τολμά να πει κάποιες αλήθειες, χαρακτήριζε φασιστικό το ισραηλινό κράτος και εξέταζε τη δημοκρατικότητά του από αστικοδημοκρατική άποψη, στηλιτεύοντας κάποιους από τους καθοδηγητές των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, όπως έναν πρώην διοικητή της διαβόητης μυστικής υπηρεσίας Σιν Μπετ.
Ισραήλ-Παλαιστίνη: «Για ποια δημοκρατία μιλάμε;»
Le Monde, 28.3.2023
Μια ομάδα ακαδημαϊκών και ερευνητών, μεταξύ των οποίων οι Judith Butler, Shlomo Sand και Thomas Vescovi, καθώς και ο γιατρός Rony Brauman, υπενθυμίζουν, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στη “Le Monde”, ότι οι Ισραηλινοί έποικοι, στρατιώτες και πολιτικοί επωφελούνται της πλήρους ατιμωρησίας και ότι οι Παλαιστίνιοι ζουν χωρίς διεθνή προστασία.
Μετά από τρεις μήνες μιας εξέγερσης που έχει φέρει την ισραηλινή κοινωνία σε αναβρασμό, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ανέστειλε τελικά το σχέδιό του για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, το οποίο υποτίθεται ότι θα οδηγούσε στην αποδυνάμωση των εξουσιών του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Ωστόσο, το κίνημα διαμαρτυρίας που καλεί σε “υπεράσπιση της δημοκρατίας στο Ισραήλ” μας φαίνεται να παραβλέπει μια θεμελιώδη πραγματικότητα: οι Παλαιστίνιοι, είτε είναι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ, είτε κάτοικοι των κατεχομένων εδαφών, είτε πρόσφυγες, είναι τα πρώτα θύματα αυτού του ακροδεξιού συνασπισμού.
Οσον αφορά τους Παλαιστίνιους με ισραηλινή υπηκοότητα, υφίστανται ανέκαθεν μια σειρά συστημικών διακρίσεων σε όλους τους τομείς σε σχέση με την εβραϊκή πλειοψηφία, εξ ου και η αισθητή απουσία τους από τη διαμαρτυρία για την υπεράσπιση μιας δημοκρατίας που τους θεωρούσε ανέκαθεν υπο-πολίτες.
Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, 87 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν από τον ισραηλινό στρατό από την 1η Ιανουαρίου 2023, εκ των οποίων περισσότεροι από τους μισούς δεν ήταν μαχητές. Το έτος 2022 ήταν ήδη το πιο φονικό στη Δυτική Οχθη εδώ και σχεδόν δεκαπέντε χρόνια, με 146 Παλαιστίνιους να έχουν σκοτωθεί, και ο εποικισμός συνέχισε να προωθείται. Ανάμεσα στα θύματα του ισραηλινού στρατού ήταν και η δημοσιογράφος Shireen Abu Akleh, η οποία σκοτώθηκε στην Τζενίν στις 11 Μαΐου 2022, χωρίς ποτέ να κατηγορηθεί κανείς.
Πλήρης ατιμωρησία
Η κατοχή, ο εποικισμός και η προσάρτηση στη Δυτική Οχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, καθώς και ο πλήρης αποκλεισμός της Λωρίδας της Γάζας, δεν ξεκίνησαν με την έλευση της ακροδεξιάς στην εξουσία. Ενώ οι Ισραηλινοί έποικοι, οι στρατιωτικοί και οι πολιτικοί ηγέτες απολαμβάνουν εδώ και δεκαετίες την απόλυτη ατιμωρησία, οι Παλαιστίνιοι ζουν χωρίς διεθνή προστασία. Περισσότεροι από πέντε εκατομμύρια Παλαιστίνιοι που ζουν στα κατεχόμενα εδάφη δεν έχουν κανένα λόγο στη συγκρότηση και τη λειτουργία των ισραηλινών θεσμών που διέπουν σχεδόν ολόκληρη την καθημερινή τους ζωή.
Πέραν αυτού, οι διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις προσπάθησαν να φιμώσουν και να ποινικοποιήσουν όλες τις παλαιστινιακές φωνές διαφωνίας. Υπό την κυβέρνηση Naftali Bennett-Yair Lapid, τον Οκτώβριο του 2021, έξι παλαιστινιακές ΜΚΟ από τις πιο ενεργές στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίστηκαν ” τρομοκρατικές”, χωρίς οι υπεύθυνοί τους να έχουν πρόσβαση στους φακέλους των ερευνών για να οργανώσουν την υπεράσπισή τους. Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν ακολούθησε την απόφαση αυτή λόγω της έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων από το Ισραήλ.
Προσηλωμένοι τόσο στη δημοκρατία όσο και στο σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θεωρούμε ότι είναι επιβεβλημένο να καταγγείλουμε τις ενέργειες της σημερινής ισραηλινής κυβέρνησης, την οποία οι εσωτερικοί της αντίπαλοι δικαίως χαρακτηρίζουν “φασιστική”. Αλλά το να περιοριστούμε σε αυτό και να μην δούμε πώς αυτό έχει τις ρίζες του στην ιστορία του Ισραήλ, σημαίνει ότι δεν βλέπουμε την ουσία, ξεκινώντας από το έγκλημα του απαρτχάιντ. Αυτό το σύνολο μέτρων, το οποίο συμβάλλει στην αποστέρηση των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων καθημερινά, όπου κι αν ζουν, έχει τεθεί σε εφαρμογή και νομιμοποιηθεί από κυβερνήσεις τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς και επικυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ, από την ίδρυση του κράτους.
Για τι είδους δημοκρατία μιλάμε λοιπόν; Ενα σύστημα που ιεραρχεί τα δικαιώματα των πολιτών του με βάση εθνοτικά κριτήρια και καταπατά τα δικαιώματα του πληθυσμού που κατέχει και αποικίζει δεν μπορεί οπωσδήποτε να αυτοαποκαλείται δημοκρατικό στα μάτια της ιστορίας των λαών και του διεθνούς δικαίου.
Είναι βαθιά πεποίθησή μας ότι η μοίρα των ισραηλινών εβραίων και των Παλαιστινίων πρέπει να εξεταστεί από κοινού, γιατί η διατύπωση του “εβραϊκού και δημοκρατικού κράτους” δεν ήταν ποτέ κάτι άλλο από ένα δημοκρατικό κράτος για τους Εβραίους και ένα εβραϊκό κράτος για τους Αραβες.
Μεταξύ των υπογραφόντων: Rony Brauman (γιατρός και δοκιμιογράφος), Judith Butler (φιλόσοφος), Leyla Dakhli (ιστορικός, ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών – CNRS), Joan Deas (πολιτικός επιστήμονας), Xavier Guignard, (πολιτικός επιστήμονας), Karine Lamarche (κοινωνιολόγος, ερευνήτρια στο CNRS), Nitzan Perelman (κοινωνιολόγος), Shlomo Sand (ομότιμος καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ), Yoav Shemer-Kunz (διδάκτωρ πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου), Thomas Vescovi (ιστορικός).
Υπογράφοντες:
Gilbert Achcar (ακαδημαϊκός), Sadia Agsous-Bienstein (ειδικός στον παλαιστινιακό και ισραηλινό πολιτισμό), René Backmann (δημοσιογράφος), Bertrand Badie (πολιτικός επιστήμονας), Ludivine Bantigny (ιστορικός), Claire Beaugrand (πολιτικός επιστήμονας), Yael Berda (κοινωνιολόγος και νομικός), Sophie Bessis (ιστορικός και δημοσιογράφος), Didier Billion (γεωπολιτικός επιστήμονας), Pierre Blanc (καθηγητής γεωπολιτικής), Riccardo Bocco (ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας του Graduate Institute της Γενεύης), Laurent Bonnefoy (πολιτικός επιστήμονας, ερευνητής στο CNRS), Véronique Bontemps (ανθρωπολόγος), Rony Brauman (γιατρός και δοκιμιογράφος), Yigal Bronner (καθηγητής στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ), François Burgat (πολιτικός επιστήμονας), Judith Butler (φιλόσοφος), Chiara Calabrese (κοινωνιολόγος), Jean-Paul Chagnollaud (ομότιμος καθηγητής πανεπιστημίων), Alexis Cukier (φιλόσοφος), Sylvain Cypel (δημοσιογράφος), Leyla Dakhli (ιστορικός, ερευνήτρια στο CNRS), Sarah Daoud (γιατρός συνεργαζόμενη με το CERI της Σχολής Πολιτικών Επιστημών), Sonia Dayan-Herzbrun (κοινωνιολόγος), Joan Deas (πολιτικός επιστήμονας), Tal Dor (κοινωνιολόγος), François Dubuisson (καθηγητής διεθνούς δικαίου, Université Libre de Bruxelles), Guy Elhanan (διδακτορικός φοιτητής στις παραστατικές τέχνες, Πανεπιστήμιο του Exeter), Isabelle Garo (φιλόσοφος), Franck Gaudichaud (ιστορικός), Daphna Golan (ιστορικός και κοινωνιολόγος), Nacira Guénif (κοινωνιολόγος, ανθρωπολόγος, καθηγήτρια πανεπιστημίου), Xavier Guignard (πολιτικός επιστήμονας), Dyala Hamzah (ιστορικός), Hugo Harari-Kermadec (κοινωνιολόγος), Hana Jaber (ιστορικός), Στάθης Κουβελάκης (φιλόσοφος), Karine Lamarche (κοινωνιολόγος, ερευνήτρια του CNRS), Stéphanie Latte Abdallah (ιστορικός και πολιτικός επιστήμονας, ερευνήτρια του CNRS), Nadia Leila Aissaoui (ερευνήτρια και φεμινίστρια ακτιβίστρια), Ziad Majed (πολιτικός επιστήμονας), Gilles Martinet (γεωγράφος), Anat Matar (φιλόσοφος, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ), Falestin Naïli (ιστορικός), Valentina Napolitano (κοινωνιολόγος, Ινστιτούτο Ερευνας για την Ανάπτυξη), Norig Neveu (ιστορικός), Ugo Palheta (κοινωνιολόγος), Nurit Peled-Elhanan (καθηγήτρια, κάτοχος του βραβείου Ζαχάροφ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία της σκέψης), Nitzan Perelman (κοινωνιολόγος), Nicola Perugini (Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου), Michal Raz (κοινωνιολόγος), Vincent Romani (καθηγητής ΠολιτικώΕπιστημών, Πανεπιστήμιο του Κεμπέκ στο Μόντρεαλ), Tareq Sadeq (καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Birzeit), Shlomo Sand (ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ), Jihan Sfeir (ιστορικός), Eran Shuali (καθηγητής-ερευνητής, Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου), Yoav Shemer-Kunz (διδάκτωρ πολιτικών επιστημών, Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου), Marion Slitine (ανθρωπολόγος), Thomas Vescovi (ιστορικός), Dominique Vidal (δημοσιογράφος και ιστορικός).
Σε ποιον ανήκει πραγματικά το Ισραήλ;
Gideon Levy, Haaretz, 26.3.2023
Τα ξημερώματα του Σαββάτου, μια ομάδα ερυθραίων εργαζομένων έβαλαν χλοοτάπητα δίπλα σε ένα μονοπάτι στο Ραμάτ Αβίβ προς το Πάρκο Γιάρκον μεταξύ του Κέντρου Γιτζάκ Ράμπιν, έδρας της Μονάδας Εκπροσώπου Τύπου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων και της έδρας μιας μεγάλης στρατιωτικής υπηρεσίας. Στο τέλος της ημέρας, όλα ήταν πράσινα. Εντωμεταξύ, άλλοι αιτούντες άσυλο από την Αφρική, στριμωγμένοι σε κουκούλες και οπλισμένοι με συλλέκτες σκουπιδιών, καθάρισαν τα σκουπίδια από το πάρκο, για την απόλαυση των επισκεπτών του. Είναι αυτοί που φέρουν το βάρος του καθαρισμού και της ωραιοποίησης του Ισραήλ.
Νωρίς το πρωί, την τέταρτη μέρα του Ραμαζανιού, δεκάδες χιλιάδες νηστεύοντες παλαιστίνιοι εργάτες βρίσκονταν ήδη στις σκαλωσιές των πολυκατοικιών και στους δρόμους και τις γέφυρες που χτίζουν. Εφυγαν από τα σπίτια τους μέσα στη νύχτα, άντεξαν το μακρύ, δύσκολο και ταπεινωτικό πέρασμα από τα σημεία ελέγχου, μετέβησαν με τους εκμεταλλευτές τους εργολάβους στα εργοτάξιά τους, όπου διακινδύνευσαν τη ζωή τους δουλεύοντας σε επικίνδυνες συνθήκες και επέστρεψαν στα σπίτια τους το βράδυ, εξαντλημένοι, πεινασμένοι και ασεβείς. Είναι οι οικοδόμοι αυτής της χώρας, είναι αυτοί που σηκώνουν το βάρος αυτής της χώρας, ίσως περισσότερο από όλους εκείνους που αναγνωρίζονται ότι το κάνουν. Κανείς δεν σκέφτεται να τους ευχαριστήσει για τίποτα.
Οταν ο πρώην επικεφαλής της Σιν Μπετ, Nadav Argaman, είπε στη δημοσιογράφο Ilana Dayan ότι το κράτος «ανήκει σε όλους όσους επωμίζονται το βάρος», δεν αναφερόταν σ’ αυτούς. Ούτε στους ερυθραίους οδοκαθαριστές ούτε στους παλαιστίνιους οικοδόμους. Οι παρατηρήσεις του απευθύνονταν κυρίως κατά των Χαρεντίμ (σ.σ. υπερορθόδοξοι εβραίοι που αρνούνται τη στράτευση), όπως γίνεται συνήθως εδώ, αυτών που καθόλου δεν μοιράζονται το βάρος.
Οταν οι Ισραηλινοί λένε «φορείς του βάρους», εννοούν πράκτορες της Σιν Μπετ όπως ο Argaman, ο νέος Τζον Λοκ της δημοκρατικής διαμαρτυρίας. Εννοούν στρατηγούς, στρατιώτες, αλλά μόνο από μονάδες μάχης και κατά προτίμηση επίλεκτες μονάδες, που αποζημιώνονται εξαιρετικά. Σε αυτούς προστέθηκαν πρόσφατα άνθρωποι της υψηλής τεχνολογίας, οι οποίοι είναι όσο δεν παίρνει πλούσιοι. Οποιος δεν εμπίπτει σε μία από αυτές τις κατηγορίες δεν φέρει το βάρος και, σύμφωνα με τη θεωρία Argaman, το κράτος δεν ανήκει σε αυτόν.
Το κράτος δεν ανήκει στους άρρωστους και ανάπηρους πολίτες του, οι οποίοι, λόγω της αναπηρίας τους, δεν επωμίζονται κανένα από τα βάρη και είναι οι ίδιοι βάρος σε αυτό. Δεν ανήκει στους εκατοντάδες χιλιάδες ανώνυμους εργάτες που μοχθούν κάτω από σκληρές συνθήκες στη μεταποίηση και τις υπηρεσίες και κανείς δεν αναφέρεται σ’ αυτούς όταν μιλάει γι’ αυτούς που φέρουν το βάρος. Επίσης, δεν ανήκει στις δεκάδες χιλιάδες ανέργους που απολύθηκαν ή έμειναν στην άκρη, ούτε στους αδύναμους που έμειναν πίσω για διάφορους λόγους. Δεν ανήκει στους νοσηλευτές και τους γιατρούς, τους εργαζόμενους του νοσοκομείου και τους ιατρικούς τεχνικούς του συστήματος υγείας, που όλοι τους δεν είναι λιγότερο αφοσιωμένοι από τους στρατιώτες της Ταξιαρχίας Κφιρ. Κανείς δεν μιλάει γι’ αυτούς όταν μιλούν γι’ αυτούς που επωμίζονται το βάρος. Ούτε για τους οδηγούς φορτηγών και λεωφορείων, τους καθαριστές δρόμων και εμπορικών κέντρων, έναν μεγάλο στρατό αγνώστων στρατιωτών που κάνουν τη χώρα δυνατή, χωρίς να κερδίζουν ούτε δόξα ούτε ευγνωμοσύνη.
Το κράτος δεν ανήκει ούτε στους άραβες πολίτες του: Κανείς δεν σκέφτεται καν να τους αποκαλέσει μεταφορείς του βάρους, ακόμα κι όταν ρισκάρουν τη ζωή τους σε γερανούς κατασκευής ή στις καμπίνες φορτηγών στους δρόμους και πεθαίνουν κάνοντας άθλιες δουλειές για τη δόξα της χώρας τους. Σύμφωνα με τον τρόπο που το λέει ο Argaman – ο Argaman, που έχει κερδίσει εδώ τον θαυμασμό σε μια κλίμακα που προορίζεται για λίγους, ένα λαμπερό αστέρι στο στερέωμα της διαμαρτυρίας – σε αυτή τη χώρα τα δικαιώματα εξαρτώνται από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων, όπως πάντα αρέσκονται να λένε οι φασίστες, και φυσικά είναι οι Αργκαμάνοι που ορίζουν τις υποχρεώσεις.
Πώς γίνεται ακόμα και στο φιλελεύθερο στρατόπεδο τόσοι πολλοί να είναι πεπεισμένοι ότι το κράτος ανήκει μόνο στους προνομιούχους και τους ισχυρούς, αυτούς που είναι ικανοί να εκπληρώσουν τα ιερά του καθήκοντα, κατά προτίμηση υπηρετώντας σε μια επίλεκτη στρατιωτική μονάδα, και όχι στους αδύναμους, τους εκμεταλλευόμενους, τους ανάπηρους, τους φτωχούς, ούτε τους Αραβες και τους Χαρεντίμ; Καθώς η διαμαρτυρία υπέρ της δημοκρατίας μεγαλώνει, το πνεύμα της Σπάρτης ξεσπά, ακόμη και μεταξύ εκείνων που ισχυρίζονται ότι είναι Αθηναίοι. Πρέπει να πούμε στους Αργκαμάνους: το κράτος, όπως κάθε κράτος, ανήκει σε όλους τους πολίτες του, συμπεριλαμβανομένων των αδύναμων, των φτωχών, των ανάπηρων, των Χαρεντίμ, των Αράβων, ακόμη και των παρασίτων. Κανένας πράκτορας της Σιν Μπετ δεν θα αποφασίσει σε ποιον ανήκει ή δεν ανήκει αυτή η χώρα, ούτε η εκπλήρωση των υποχρεώσεων που αυτός ορίζει θα είναι αυτή που καθορίζει τα δικαιώματα των πολιτών. Μόλις αυτό γίνει σαφές, μπορούμε να αρχίσουμε να μιλάμε για δημοκρατία.
Πώς γίνεται ακόμη και στο φιλελεύθερο στρατόπεδο τόσοι πολλοί να είναι πεπεισμένοι ότι το κράτος ανήκει μόνο στους προνομιούχους και τους ισχυρούς, κατά προτίμηση σε αυτούς που ανήκουν σε επίλεκτες μονάδες ασφαλείας;
