Η είδηση πέρασε σχεδόν ασχολίαστη. Στις 25 Αυγούστου ο κύ υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Γιώργος Παπαναστασίου παρέδωσε έγγραφο στην αμερικανική Chevron, ενημερώνοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία απορρίπτει την πρόταση της εταιρίας για αναθεώρηση του σχεδίου που είχε υπογραφεί το 2019 για την εκμετάλλευση του κοιιτάσματος «Αφροδίτη». Αυτή τη φορά δεν υπάρχει «τουρκικός δάκτυλος» στην υπόθεση, αλλά μόνο τα συμφέροντα των πετρελαϊκών κολοσσών που κάνουν τους σχεδιασμούς τους ερήμην των κυβερνήσεων στις μπανανίες και καταπατώντας τις συμφωνίες που έχουν υπογράψει.
Οπως είναι γνωστό, το θαλάσσιο οικόπεδο 12 όπου εντοπίστηκε το κοίτασμα «Αφροδίτη» έχει παραχωρηθεί σε κοινοπραξία των Chevron, Shell και NewMed Energy (ισραηλινή). Η συμφωνία παραχώρησης προέβλεπε πέντε γεωτρήσεις άντλησης και εγκατάσταση FPU (Floating Production Unit). Δηλαδή πλωτών εγκαταστάσεων αποθήκευσης των αντλούμενων υδρογονανθράκων και εκφόρτωσής τους σε μέσα μεταφοράς.
Αντί του αρχικού σχεδίου, η κοινοπραξία των πετρελαιάδων προτείνει να γίνουν τρεις γεωτρήσεις και οι υδρογονάνθρακες της «Αφροδίτης» να μεταφέρονται με μόνιμη σύνδεση στις εγκαταστάσεις WDDM (West Delta Deep Marine) της της Shell στην Αίγυπτο, που βρίσκονται κοντά στον τερματικό σταθμό υγροποίησης και εξαγωγής φυσικού αερίου, Ιντκου, στις ακτές της Αιγύπτου.
Με τη νέα πρότασή της, η κοινοπραξία των πετρελαιάδων θα μειώσει σημαντικά το κόστος άντλησης και επεξεργασίας και θα αντλήσει μικρότερες ποσότητες απ’ αυτές που προέβλεπε η αρχική συμφωνία, με αποτέλεσμα να μειωθούν τα χρήματα που θα πάρει από το κοίτασμα η Κυπριακή Δημοκρατία.
Επί Αναστασιάδη, η κυπριακή κυβέρνηση είχε συμβιβαστεί με την ιδέα ότι τα λεφτά θα είναι πολύ λιγότερα. «Βάσει των ποσοτήτων που έχουν εξευρεθεί σήμερα, άποψή μου είναι ότι το σενάριο που θα επικρατήσει είναι η μεταφορά του φυσικού αερίου στην Αίγυπτο», δήλωνε χαρακτηριστικά στα τέλη του 2022 στην ΕΡΤ η πρώην υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Νατάσα Πηλείδου.
Ο Χριστοδουλίδης αποφάσισε να το παίξει μάγκας. Εχει αφήσει, βέβαια, ανοιχτό το παράθυρο. Ο νυν υπουργός Ενέργειας Παπαναστασίου πρότεινε στη Chevron «εντατική διαπραγμάτευση 30 ημερών», ώστε να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση, με την οποία «θα προστατεύονται και τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας». Τα ενεργειακά μονοπώλια, όμως, δε συνηθίζουν να κάνουν τέτοιου τύπου διαπραγματεύσεις με κυβερνήσεις μπανανιών. Οι αποφάσεις τους επίδίδονται με τη μορφή «take it or leave it» (αυτό είναι κι αν σας αρέσει).
Θα τραβήξει ο Χριστοδουλίδης το σκοινί, φτάνοντας σε καταγγελία της σύμβασης παραχώρησης προς την κοινοπραξία των τριών εταιριών; Και πού θα βρει εναλλακτική λύση, ώστε να αποφύγει τις κατγηγορίες σύσσωμης της αντιπολίτευσης για μαξιμαλισμό που οδηγεί σε μεγάλη απώλεια εσόδων για το κράτος; Χλομό το κόβουμε. Μάλλον χρόνο προσπαθεί να κερδίσει, γιατί τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά και στις κυπροϊσραηλινές ενεργειακές σχέσεις.
Οι υπουργοί Ενέργειας Κύπρου και Ισραήλ, Παπαναστασίου και Κατς, διαβεβαίωσαν ότι μέχρι το τέλος του 2023 θα έχουν διευθετηθεί οι ισχυρές διαφωνίες μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου για τα κοιτάσματα «Αφροδίτη» – «Ισάι» (υπάρχουν επικαλύψεις των ΑΟΖ), έγινε στα τέλη Μάη στην Κύπρο και κάποιο ενεργειακό workshop, προκειμένου υποτίθεται «να ανοίξουν τα χαρτιά τους» οι πετρελαϊκές εταιρίες, αλλά κατέληξε σε φιάσκο και ο ορίζοντας μιας συμφωνίας απομακρύνθηκε. Αφήστε που η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προβάλλει προβληματισμούς για τη βιωσιμότητα του EuroAsia Interconnector (είναι το project ηλεκτρικής σύνδεσης Ισραήλ-Κύπρου-Κρήτης, με υποβρύχιο καλώδιο συνολικού μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων), οπότε ένα ακόμα φαραωνικό σχέδιο βρίσκεται στον αέρα.
Τα πράγματα έχουν αλλάξει και γεωπολιτικά στην περιοχή, μετά την αποκατάσταση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ. Μέσα στον Σεπτέμβρη, ο Νετανιάχου θα επισκεφτεί την Αγκυρα για πρώτη φορά μετά από χρόνια. Η επίσκεψη θα γίνει μετά την τριμερή Ελλάδας-Ισραήλ-Κύπρου στη Λευκωσία. Το παιχνίδι είναι ανοιχτό απ’ όλες τις πλευρές και η Τουρκία, που προσπαθούσαν να την απομονώσουν από τις ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, επιστρέφει δριμύτερη. Αντί για κοστοβόρα σχέδια μεταφοράς φυσικού αέριου μέσω αγωγών τύπου EastMeda ή καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας τύπου EuroAsia Interconnector, εξετάζονται οι μεταφορές ενέργειες μέσω ξηράς, όπου υπάρχουν ήδη εγκατεστημένα δίκτυα μεταφοράς. Κι αυτή η ξηρά είναι, βέβαια, η Τουρκία.
Επαναλαμβάνουμε ότι όλα είναι ακόμα ανοιχτά. Οταν, όμως, ακούτε παραμύθια για EastMed και περί τεράστιων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης, περί καλωδίου που θα τροφοδοτεί την Ευρώπη με ηλεκτρικό ρεύμα που θα παράγεται στην Αίγυπτο, μην ετοιμάζεστε να ράψετε κελεμπίες για να παραστήσετε τους εμίρηδες και τους σεΐχηδες. Τζάμπα λεφτά θα χαλάσετε μόνο για μια εμφάνιση στις Αποκριές…
