Το ημερομίσθιο στο Μαρόκο είναι γύρω στα έξι ευρώ. Ο κατώτατος μηνιαίος μισθός στην Αίγυπτο είναι από 82 έως 106 ευρώ. Σε όποιον έχει επισκεφθεί αυτές τις χώρες και έχει ατενίσει την -συνήθως αθέατη- εξαθλιωμένη πλευρά τους, προκύπτει μια απορία: πώς, κατά εκατομμύρια, δεν έχει δραπετεύσει ο πληθυσμός από την καθημερινή του κόλαση;
Η απάντηση είναι απλή: καμιά αναπτυγμένη χώρα δεν δέχεται αυτούς τους παρίες στην επικράτεια της. Επίσης, του προκύπτει μια επιθυμία: Να μην επισκεφθεί ποτέ ξανά αυτές τις χώρες, παρά μόνο αν ίσως κλείσει τα μάτια και δει μόνο τα αρχαιολογικά μνημεία.
Το Μαρόκο, όπως και η Αίγυπτος, είναι μια κατ’ εξοχήν γεωργική χώρα. Αν εξαιρέσεις τις εταιρικές (από πολυεθνικές συνήθως) τεράστιες εκμεταλλεύσεις, η υπόλοιπη ύπαιθρος χαρακτηρίζεται από μικροϊδιοκτησία και μέσα παραγωγής που θυμίζουν την Ελλάδα πριν από 70 ή και 100 χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα χωριά του ορεινού όγκου του Ατλαντα, ο θερισμός γίνεται πολύ συχνά με δρεπάνια και υπάρχουν ακόμα αλώνια και χερόμυλοι. Συλλέγουν ξυρίζοντας από το έδαφος και το παραμικρό αγριόχορτο για να θρέψουν τα ζώα, ενώ τα γαϊδούρια αποτελούν μεταφορικά μέσα σε πλήρη ισχύ.
Τα ζαρζαβατικά και τα δέντρα ποτίζονται με νερό από βαθιά πηγάδια και οι άνθρωποι πίνουν νερό από πηγές, που το μεταφέρουν με δοχεία, αφού το νερό των δεξαμενών δεν είναι πόσιμο. Το λίγο νερό αυτής της χώρας προορίζεται για τις πιο πλούσιες περιοχές και τις τουριστικές εγκαταστάσεις.
Τα σπίτια σε αυτά τα ορεινά χωριά του Μαρόκο είναι πρωτόγονα, με χοντρούς τοίχους, καλαμωτές και λάσπη, αλλά τουλάχιστον συμβατά με τις κλιματολογικές συνθήκες. Η γυναικεία ενδυμασία είναι παραδοσιακή, με ευκολοφόρετους χιτώνες και κάλυψη όλων των γυμνών μερών του σώματος -παρά τη ζέστη- λόγω θρησκείας που κυριαρχεί καταθλιπτικά στις αντιλήψεις των ανθρώπων και ειδικά της νεολαίας.
Οι κυβερνήσεις σε αυτές τις χώρες επενδύουν πολύ στον θρησκευτικό σκοταδισμό που πάνω από όλα διδάσκει ότι το χρήμα δεν έχει καμιά σημασία. Και ας μην έχουν αυτοί οι άνθρωποι καμία οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν τα παιδιά τους ή να τα στείλουν έστω στο Γυμνάσιο. Στην Αίγυπτο πχ ο στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι έχει χτίσει κατά τη διάρκεια της θητείας του σχεδόν δέκα χιλιάδες νέα τζαμιά.
Αυτή η ορεινή ύπαιθρος, όπως και όλο σχεδόν το Μαρόκο, πνίγεται από σκουπίδια και πλαστικά αιωρούμενα απορρίμματα που οι αγρότες μοιάζουν να αγνοούν την επικινδυνότητά τους. Μόνη σταθερή αξία παντού, ακόμα και στην πιο φτωχή περιοχή αυτού του πλανήτη, είναι η πανταχού παρούσα τηλεόραση και η κινητή τηλεφωνία, για απολύτως ευνόητους λόγους.
Διασχίζοντας τη χώρα για να φτάσεις σε αυτά τα ορεινά χωριά, διαπιστώνεις μια ακόμα σταθερή αξία: αναρίθμητα μπλόκα μπάτσων που σε σταματάνε άνευ λόγου για να τσιμπήσουν το κατιτίς τους είτε σε χρήμα είτε σε είδος, ακόμα και δυο σοκολάτες.
Οι γειτονικές πόλεις σε αυτά τα χωριά είναι επίσης άθλιες, με πρόχειρα τσιμεντένια σπίτια, χωματόδρομους, πνιγμένες στην αποφορά από τα σκουπίδια που καίγονται. Δεν υπάρχει τίποτα ελκυστικό και ενδιαφέρον σε αυτές τις περιοχές. Η αντίθεση με το τουριστικό Μαρόκο είναι αβυσσαλέα.
Σε αυτή την πρώην γαλλική αποικία, όπου ακόμα τα Γαλλικά είναι επίσημη γλώσσα και υπάρχουν ραδιοφωνικοί σταθμοί που μεταδίδουν μόνο στα Γαλλικά, η τουριστική «βιομηχανία» είναι αρκετά αναπτυγμένη, κρύβοντας κάπως την εξαθλίωση του πληθυσμού και προβάλλοντας μια εντελώς στρεβλή εικόνα αυτής της χώρας που επιβιώνει κάτω από ένα πλήρως διεφθαρμένο καθεστώς βασιλευομένης δικτατορίας.
Και όμως, το Μαρόκο φαντάζει σχεδόν παράδεισος μπροστά στην Αίγυπτο που θεωρείται η είσοδος στην αφρικανική ήπειρο με την πιο σημαντική και υπολογίσιμη οικονομία στη Βόρεια τουλάχιστον Αφρική. Σε μια χώρα που λόγω του ασύλληπτου αρχαιολογικού της πλούτου θα μπορούσε να ζει μόνο από τον τουρισμό, το συνάλλαγμα από αυτή την πηγή είναι μόλις το μισό από αυτό που εισπράττει κατ’ έτος η Ελλάδα.
Είναι μια χώρα που πραγματικά μπορεί να οδηγήσει ένα σκεπτόμενο επισκέπτη στην κατάθλιψη. Εδώ το χάσμα ανάμεσα στον πάμπτωχο λαό και την αστική τάξη, που ταυτίζεται εν πολλοίς με τον παντοδύναμο στρατό, είναι τεράστιο. Η λέξη λεηλασία σε όλα τα επίπεδα είναι πολύ φτωχή για να περιγράψει την κατάντια αυτής της χώρας.
Οι αρχαιολογικοί της θησαυροί ξεπουλιούνται διαχρονικά μπιρ-παρά στους ξένους από τις κυβερνήσεις και τους ντόπιους επίσημους αρχαιολόγους-αρχαιοκάπηλους. Ο στρατός λυμαίνεται τα πάντα: θηριώδεις φαραωνικές κατασκευές, διόδια, ιδιωτικές λέσχες παντός τύπου, κέντρα διασκέδασης. Και ο τελευταίος καραβανάς έχει δωρεάν πρόσβαση σε ένα σωρό προνόμια, από κατοικίες μέχρι τρόφιμα. Τα πάντα, ιδιωτικοποιούνται, οι δημόσιοι χώροι εξαφανίζονται. Σε πολλά πάρκα υπάρχει εισιτήριο για να μπεις.
Για μια παραποτάμια βόλτα στον Νείλο πληρώνεις 0,60 ευρώ και οι ντόπιοι υπόκεινται σε εξονυχιστικό έλεγχο πολλές φορές για να εισέλθουν σε αυτή τη ζώνη. Αυτό το τεράστιο ποτάμι είναι η κύρια ομορφιά αυτής της χαοτικής πόλης που είναι γεμάτη από ετοιμόρροπες αυθαίρετες, άσχημες οικοδομές. Αρχαιολογικοί χώροι έχουν άμεση γειτνίαση με παραγκουπόλεις ή νεκροταφεία αυτοκινήτων.
Μετά την «αραβική άνοιξη», οι πλατείες και οι οποιοιδήποτε χώροι συνάθροισης αναπλάθονται για να είναι εύκολα προσβάσιμοι στις αστυνομικές δυνάμεις. Τα γιγαντιαία πορτραίτα του δικτάτορα Αλ-Σίσι κατακλύζουν τους δρόμους, αλλά και την τηλεόραση, συνοδεύοντας προκλητικές διαφημίσεις των δραστηριοτήτων του. Τα γήπεδα, τα τζαμιά και οποιοδήποτε μέρος θα μπορούσε να αποτελέσει χώρο έκφρασης πιθανής λαϊκής δυσαρέσκειας ελέγχονται εξονυχιστικά από το καθεστώς. Η απλή συμμετοχή σε μια διαδήλωση κοστίζει έως 12 χρόνια φυλακή και βασανιστήρια. Ισως είναι η μόνη χώρα στην οποία δεν έγιναν διαδηλώσεις για την Παλαιστίνη.
Ο διαχωρισμός των φτωχών από τους πλούσιους είναι απόλυτος. Οι τελευταίοι ζουν προστατευμένοι από τα αδιάκριτα βλέμματα. Από την άλλη, είναι άγνωστος ο αριθμός των φτωχών που ζουν στο τεράστιο νεκροταφείο του Καΐρου. Αλλοι μιλούν για μισό εκατομμύριο, ένας ξεναγός μίλησε για δυόμισι εκατομμύρια. Σε αυτή την λεγόμενη πόλη των νεκρών μεγαλώνουν γενιές και γενιές, έχουν χτιστεί ψευτοκατοικίες, υπάρχει παζάρι, εγκληματικότητα, διακίνηση ναρκωτικών.
Κάθε μέρα πάνω από δυο εκατομμύρια μετακινούνται από τις γύρω περιοχές για δουλειές του ποδαριού στο Κάιρο. Η νέα διοικητική πρωτεύουσα, με άσχημες θηριώδεις κατασκευές, χτίζεται αρκετά χιλιόμετρα μακρυά από το Κάιρο και το «υποχθόνιο» πλήθος του.
Η περιβόητη αγορά του Αλ Χαλίλι είναι απλώς φτωχή και μηδαμινού ενδιαφέροντος. Ο ξεναγός μας είπε επίσης ότι τα πετρέλαια της Αιγύπτου έχουν ξεπουληθεί στο Ισραήλ (;).
Ελευθερία στην Αίγυπτο, υπάρχει μόνο στο απόλυτο χάος που κυριαρχεί στις πόλεις και στην εξαθλίωση. Οι συγκοινωνίες είναι ανύπαρκτες και αυτές που υπάρχουν απίστευτα άθλιες. Η μετακίνηση ενός τουρίστα γίνεται αυστηρά μόνο με ιδιωτικά μέσα, η ενοικίαση αυτοκινήτου είναι αδύνατη, εκτός αν νοικιάσεις και οδηγό.
Η δεύτερη πιο σημαντική πόλη της Αιγύπτου, η Αλεξάνδρεια, προσφέρει επίσης οδυνηρές εμπειρίες: άναρχη, παραμελημένη, παρηκμασμένη, βρώμικη, δυσπρόσιτη και φυσικά με ιδιωτικές παραλίες και θέρετρα. Από τα ελάχιστα θετικά της η Βιβλιοθήκη και φοιτητόκοσμος.
Ταξιδεύοντας στην Αίγυπτο έχει κανείς την αίσθηση ότι τίποτα δεν άλλαξε από την εποχή των Φαραώ, την εποχή που εκατομμύρια δούλοι πέθαιναν για να χτιστούν οι πυραμίδες.
Υπάρχει λοιπόν και αυτή η θλιβερή πλευρά για τον επισκέπτη που όσο κι αν θέλει να σταθεί μόνο στην ιστορία, του είναι αδύνατο να απομακρύνει τα μάτια του από τη αθλιότητα στην οποία ο ιμπεριαλισμός έχει καταδικάσει αυτές τις χώρες.
