Το 93% έφτασε το ποσοστό υπέρ της ανεξαρτητοποίησης των κουρδικών περιοχών του βορείου Ιράκ στο δημοψήφισμα που έγινε τη Δευτέρα 25 Σεπτέμβρη, με τη συμμετοχή να φτάνει το 72%.
Κι ενώ ο Κούρδος πρόεδρος Μπαρζανί ανακοίνωνε σε τηλεοπτικό του διάγγελμα το αποτέλεσμα, ζητώντας από τη Βαγδάτη να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για την απόσχιση, η τελευταία απάντησε εξίσου σκληρά όπως έχει κάνει μέχρι σήμερα. Διά στόματος του ιρακινού πρωθυπουργού διεμήνυσε ότι η Βαγδάτη θα πρέπει να ανακτήσει τον έλεγχο των συνόρων όλης της ιρακινής επικράτειας (συμπεριλαμβανομένης της επικράτειας του ιρακινού Κουρδιστάν). Το κοινοβούλιο της Βαγδάτης ενέκρινε την αποστολή μονάδων του ιρακινού στρατού στην ευρύτερη περιοχή προκειμένου να διασφαλιστεί ο έλεγχος των πετρελαιοπηγών του Κιρκούκ και των αεροδρομίων που βρίσκονται στις κουρδικές περιοχές. Μέχρι αυτή τη στιγμή, η Βαγδάτη δεν έχει προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση κλιμάκωσης, όμως ζήτησε από τις αεροπορικές εταιρίες που εκτελούν πτήσεις από και προς την πρωτεύουσα του Ιρακινού Κουρδιστάν, Ερμπίλ, και τη Σουλεϊμανίγια να παύσουν προσωρινά τις πτήσεις τους, επιβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο ένα χαλαρό αποκλεισμό. Επιπλέον, μία μέρα μετά το δημοψήφισμα, ο ταξίαρχος Σαράντ Καντέρ που τοποθετήθηκε πρόσφατα από τη Βαγδάτη στη θέση του προηγούμενου κυβερνήτη (που υποστήριζε το δημοψήφισμα) επέβαλε απαγόρευση κυκλοφορίας στο Κιρκούκ, για την «προστασία των πολιτών» φυσικά.
Ο Ερντογάν ήταν επόμενο να σκυλιάσει και να εκτοξεύσει πολεμικές απειλές προς τους Κούρδους του Ιράκ, λέγοντας ότι ρισκάρουν έναν «εθνικό και φυλετικό πόλεμο», προειδοποιώντας τους ταυτόχρονα ότι θα σφραγίσει τα σύνορα με το Ιράκ με αποτέλεσμα το πάγωμα της εξαγωγής πετρελαίου από το Κιρκούκ δια μέσου της Τουρκίας. Ο δε υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Τουρκίας Ομέρ Τσελίκ δήλωσε ότι αν συμπεριληφθεί το πετρελαιοφόρο Κιρκούκ στα κουρδικά εδάφη, τότε αυτό ισοδυναμεί με «πρόταση αιματοκυλίσματος του Ιράκ δια στόματος Μασούτ Μπαρζανί». Ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, προειδοποίησε ότι μετά το δημοψήφισμα όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά, ακόμα και αυτό της στρατιωτικής επέμβασης ενάντια στους Κούρδους σε συνεργασία με την κεντρική κυβέρνηση στη Βαγδάτη.
Το Ιράν έσπευσε να δηλώσει τη στήριξή του σε κάθε κίνηση από την Τουρκία και το Ιράκ που θα αποτρέψει τη μονομερή ανεξαρτητοποίηση των κουρδικών περιοχών, ενώ ένας από τους κορυφαίους συμβούλους του προέδρου, αγιατολάχ Χαμενεΐ, δήλωσε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία ενός νέου Ισραήλ δίπλα στα ιρανικά σύνορα. Αμέσως μετά το δημοψήφισμα, Τουρκία και Ιράκ προχώρησαν σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις δίπλα στο συνοριακό πέρασμα Χαμπούρ, σε ιρακινό έδαφος. Η Συρία θεώρησε «άκυρο» το δημοψήφισμα.
Οι περιοχές που το κουρδικό στοιχείο είναι ισχυρό δεν είναι μόνο στο Ιράκ, την Τουρκία και τη Συρία, αλλά εκτείνονται και σε μεγάλες εκτάσεις στο δυτικό τμήμα του Ιράν. Η ανεξαρτητοποίηση του Ιρακινού Κουρδιστάν δε θα ενισχύσει μόνο τα αποσχιστικά κινήματα στη Συρία και την Τουρκία, αλλά δεν αποκλείεται να δημιουργήσει τέτοια κι εκεί που ακόμα δεν υπάρχουν, δηλαδή στο Ιράν. Γι’ αυτό το λόγο τα καθεστώτα αυτών των χωρών, με εξαίρεση τη Συρία που κρατάει ακόμα χαμηλούς τους τόνους, έσπευσαν να καταδικάσουν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και να εξαπολύσουν απειλές ενάντια στην κυβέρνηση Μπαρζανί που διοικεί τις κουρδικές περιοχές του Ιράκ.
Παρολαυτά, μια ένοπλη αντιπαράθεση με τους Κούρδους δε θα είναι εύκολη υπόθεση για την κυβέρνηση του Ιράκ και για όποιον επιχειρήσει κάτι τέτοιο. Οι κουρδικές πολιτοφυλακές είναι ετοιμοπόλεμες και καλά εξοπλισμένες με αμερικάνικα όπλα, ενώ έχουν συσσωρεύσει μεγάλη πείρα στο πεδίο της μάχης ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος και τους σουνίτες αντάρτες που στράφηκαν ενάντια στις αμερικάνικες δυνάμεις κατοχής τα πρώτα χρόνια μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν και τη διάλυση της χώρας. Παράλληλα, ο ιρακινός στρατός δεν έχει ακόμα εξαλείψει την απειλή του ΙΚ, καθώς οι μάχες συνεχίζονται δυτικά του Κιρκούκ, κοντά στα σύνορα του Ιράκ με την Συρία. Γι’ αυτό το λόγο πυκνώνουν οι φωνές που καλούν τον ιρακινό πρωθυπουργό Χαϊντάρ Αλ Αμπάντι να στείλει τις σιιτικές παραστρατιωτικές ομάδες που στηρίζονται από το Ιράν, όπως η Ασαΐμπ Αλ Χακ και η Νουγιάμπα, που αριθμεί περίπου 10.000 μαχητές, να βαδίσουν προς το Κιρκούκ και να το καταλάβουν.
Οι κουρδικές πολιτοφυλακές κατέλαβαν το πολυεθνικό Κιρκούκ το 2014, μετά τη φυγή του ιρακινού στρατού από εκεί υπό το βάρος της επίθεσης του Ισλαμικού Κράτους, και έκτοτε το έχουν υπό τον έλεγχό τους. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν πετύχει μια μορφή οικονομικής ανεξαρτησίας από την κυβέρνηση της Βαγδάτης, χάρη στην εκμετάλλευση των μεγάλων αποθεμάτων πετρελαίου της ευρύτερης περιοχής και τη μεταφορά του πετρελαίου σε λιμάνι της Τουρκίας μέσω αγωγών, κάτι που εξαρτά τους ηγέτες του Ιρακινού Κουρδιστάν εν πολλοίς από το καθεστώς Ερντογάν.
Την επόμενη του δημοψηφίσματος, ο Μπαρζανί προσπάθησε να ρίξει τους τόνους της αντιπαράθεσης δηλώνοντας ότι το αποτέλεσμα δε χαράζει σύνορα για το νέο κουρδικό κράτος και δεν είναι δεσμευτικό για την τοπική κουρδική κυβέρνηση, αλλά αποτελεί ένα ακόμα μέσο διαπραγμάτευσης με τη Βαγδάτη. Αυτές οι δηλώσεις επιβεβαιώνουν αρκετούς πολιτικούς αναλυτές που υποστήριζαν ότι το δημοψήφισμα δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια δημοσκόπηση πάνω στο ζήτημα της ανεξαρτησίας και ότι οι Κούρδοι δεν πρόκειται να προχωρήσουν μονομερώς σε απόσχιση, ειδικά από την στιγμή που δεν έχουν την απόλυτα σύμφωνη γνώμη των Αμερικάνων.
Οι Αμερικάνοι σε επίπεδο ανακοινώσεων είναι ενάντια στην κουρδική ανεξαρτησία (εξέφρασαν την απογοήτευσή τους για το δημοψήφισμα), όμως ο βουλευτής Τρεντ Φρανκς κατέθεσε ψήφισμα στο Κογκρέσο που εκφράζει συμπαράσταση στο δικαίωμα των Κούρδων του Ιράκ για αυτοδιάθεση, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο ότι υπάρχουν φωνές μέσα στους Ρεπουμπλικάνους που στηρίζουν τους Κούρδους.
Παράλληλα, ο Ασαντ δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να παραχωρήσει μεγαλύτερη αυτονομία στους Κούρδους της Συρίας, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων μετά την ολοκληρωτική ήττα του Ισλαμικού Κράτους.
Από την πλευρά του ο Ερντογάν προειδοποιεί τους Κούρδους ότι αν η Τουρκία επιβάλλει κυρώσεις, θα πεινάσουν. Η απειλή για εμπάργκο πιθανόν να είναι μόνο λόγια που δύσκολα θα γίνουν πράξη, αφού το Ιρακινό Κουρδιστάν ήταν η τρίτη μεγαλύτερη αγορά για τα τουρκικά προϊόντα το 2016, ενώ η μεταφορά εκατοντάδων χιλιάδων βαρελιών πετρελαίου καθημερινά από το βόρειο Ιράκ μέσω Τουρκίας αποφέρει μεγάλα κέρδη στην τελευταία. Γι’ αυτούς τους λόγους το καθεστώς Ερντογάν διατηρεί καλές σχέσεις εδώ και χρόνια με την κυβέρνηση Μπαρζανί.
Ταυτόχρονα, η Ρωσία καταδικάζει στα λόγια το δημοψήφισμα, όμως η παρουσία της στην περιοχή αυξάνεται. Το ρωσικό ενεργειακό μονοπώλιο Rosneft έχει τοποθετήσει μεγάλα κεφάλαια στην περιοχή, ενώ η τοπική κυβέρνηση αναπτύσσει συνεχώς τους δεσμούς της με τον ρωσικό ιμπεριαλισμό.
Οι μόνοι που εδώ και καιρό έχουν ταχθεί ανοιχτά υπέρ της δημιουργίας κουρδικού κράτους είναι οι σιωνιστές, που προσδοκούν ότι αυτό θα αποτελέσει ένα θύλακα φιλικό προς αυτούς, δίπλα στο Ιράν, αλλάζοντας τις ισορροπίες προς όφελός τους. Βέβαια, οι ίδιοι που στηρίζουν την αυτοδιάθεση των Κούρδων αρνούνται με τον πιο βάρβαρο τρόπο αυτό το δικαίωμα στον παλαιστινιακό λαό.
Με δεδομένη την αντίθεση όλων των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων στην ανεξαρτησία του ιρακινού Κουρδιστάν καθώς και με δεδομένη την μέχρι τώρα αμερικανόδουλη στάση των ηγετών του, δε μπορεί να περιμένει κανείς ότι θα ανοίξει άμεσα ένα πολεμικό μέτωπο. Ομως, γεννήθηκε ήδη ένα ακόμα σημείο τριβής στην περιοχή που ήδη σπαράσσεται από πληθώρα αντιθέσεων.
Εχουμε αναφερθεί στο παρελθόν (βλ. https://www.eksegersi.gr/issue/794/Διεθνή/22501.Πέρα-από-τον-εθνικισμό-και-την-ξενοδουλεία-1) στην ηγεσία του αποσχιστικού κινήματος των Κούρδων του Ιράκ αλλά και στη θέση της μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν και την κατάσταση που ακολούθησε. Ενα από τα ηγετικά στελέχη της «Πατριωτικής Ενωσης του Κουρδιστάν», ο Τζαλάλ Ταλαμπανί, ήταν πρόεδρος του Ιράκ από το 2005 μέχρι το 2014, δένοντας την χώρα γερά στο άρμα των Αμερικάνων και συμβάλλοντας στην καταλήστευση του ορυκτού της πλούτου από τα δυτικά ενεργειακά μονοπώλια. Το ίδιο το κίνημα, ήδη από το 1991, έχει συνδεθεί στενά με τους Αμερικάνους, οι οποίοι το εξοπλίζουν ανελλιπώς, κάτι που δεν το αρνείται η ηγεσία. Είναι βέβαιο ότι η όποια ανεξαρτησία επιτευχθεί θα γίνει για να μετατρέψει το Ιρακινό Κουρδιστάν σε ένα προτεκτοράτο των Αμερικάνων, κάτι που δεν πρόκειται να εξυπηρετήσει ούτε στο ελάχιστο τον πόθο του κουρδικού λαού για λευτεριά και ανεξαρτησία.
Αν ένα πράγμα δείχνει αυτή η ιστορία με τα δημοψηφίσματα (όπως αυτό της Καταλονίας), είναι ότι οι φυγόκεντρες δυνάμεις ενισχύονται στα εσωτερικά των πολυεθνικών κρατών όσο το μερίδιο της πίτας είναι μικρό, πράγμα που φουντώνει τον ανταγωνισμό των αστικών τάξεων στο εσωτερικό των πολυεθνικών κρατών. Δυστυχώς, οι λαοί που συμμετέχουν σ’ αυτά δεν έχουν χαράξει τη δική τους εθνικοαπελευθερωτική προοπτική με αποτέλεσμα να ακολουθούν την πολιτική των καταπιεστών τους, που διαφέρουν ως προς τους άλλους μόνο ως προς το γεγονός ότι είναι ομοεθνείς τους. Αυτό δε σημαίνει ότι ακόμα κι έτσι δεν έχουν δικαίωμα στον κρατικό αποχωρισμό, πράγμα που θα πρέπει να υποστηρίζει κάθε προοδευτικός άνθρωπος, σε αντίθεση με τους ιμπεριαλιστές και τους υποτακτικούς τους που το υποστηρίζουν μόνον όταν έχουν κάποιο συμφέρον από αυτό.
