Μαύρη είναι η εικόνα για την παγκόσμια οικονομία σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ, που παρουσιάστηκε την περασμένη Τρίτη (https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/pdf/text.pdf). Σύμφωνα με την έκθεση, η παγκόσμια ανάπτυξη το 2015 υποχωρεί κάτω από τις προβλέψεις της έκθεσης του περασμένου Ιούλη. Το παγκόσμιο ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 3.1%, δηλαδή μόλις 0.1% πάνω από το όριο του 3%, κάτω από το οποίο θεωρείται ότι υπάρχει παγκόσμια κρίση.
Στην έκθεση υπογραμμίζεται η μεγάλη συγκεντροποίηση της παραγωγής σε μεγάλες πολυεθνικές ή κρατικές επιχειρήσεις και η ανησυχία για μανιπουλάρισμα των τιμών και «συνομωσίες», είτε μέσω περιορισμών στην παραγωγή, είτε μέσω παιχνιδιών με τα αποθέματα, είτε μέσω απαγόρευσης εξαγωγών και άλλων μεθόδων. Επιβεβαιώνουν δηλαδή την πάγια λενινιστική θέση για το χαρακτήρα των μονοπωλιακών κολοσσών και τον απόλυτο έλεγχο της παραγωγής από αυτούς.
Τα προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν ότι η παγκόσμια ανάπτυξη το πρώτο μισό του 2015 ήταν 2.9%, περίπου 0.3 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από την πρόβλεψη του περασμένου Απρίλη. Η ανάπτυξη ήταν μικρότερη από την αναμενόμενη και στις ανεπτυγμένες και στις αναδυόμενες οικονομίες. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την έκθεση του ΔΝΤ:
♦ Η ανάπτυξη στις ΗΠΑ ήταν πιο αδύναμη από την αναμενόμενη παρά την ισχυρή ανάπτυξη του δεύτερου τριμήνου. Αυτό αντανακλούσε τις υποχωρήσεις της δραστηριότητας του πρώτου τριμήνου, που προκλήθηκαν από διάφορους παράγοντες, κυρίως τις κακές καιρικές συνθήκες και το κλείσιμο λιμανιών όπως επίσης τη μείωση των κεφαλαιουχικών εξόδων στον πετρελαϊκό τομέα. Παρά την αδύναμη ανάπτυξη, η ανεργία μειώθηκε στο 5.1% στα τέλη του Αυγούστου, 0.4% κάτω από το επίπεδο του Φλεβάρη (και 1% κάτω από το περσινό επίπεδο).
♦ Οι μικρότερες κεφαλαιουχικές δαπάνες στον πετρελαϊκό τομέα ήταν ο κύριος παράγοντας της επιβράδυνσης στον Καναδά, όπου η οικονομική δραστηριότητα συρρικνώθηκε κατά τα δύο πρώτα τρίμηνα του 2015.
♦ Η ανάκαμψη ήταν γενικά συμβατή με τις προβλέψεις του περασμένου Απρίλη για τη ζώνη του ευρώ, με τη μεγαλύτερη από την αναμενόμενη ανάπτυξη να σημειώνεται στην Ιταλία, στην Ιρλανδία και την Ισπανία (όπου αυξήθηκε η ντόπια ζήτηση), ενώ στη Γερμανία η ανάπτυξη ήταν μικρότερη από την αναμενόμενη.
♦ Στη Βρετανία το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2.5% σε ετήσια βάση με την ανεργία να μειώνεται στα προ κρίσης επίπεδα (5.5%).
♦ Στην Ιαπωνία η μεγάλη ανάκαμψη που σημειώθηκε το πρώτο τρίμηνο δε συνεχίστηκε και στο δεύτερο, στο οποίο σημειώθηκε μείωση της δραστηριότητας, με αποτέλεσμα η κατανάλωση το πρώτο μισό του χρόνου να είναι κάτω από τις προσδοκίες και οι εξαγωγές να μειώνονται σημαντικά το δεύτερο τρίμηνο.
♦ Η επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Κίνα αναμένεται να συνεχιστεί και το 2016, με την αύξηση του ΑΕΠ να πέφτει στο 6.3% (αντί 6.7% του 2015). Παρά το γεγονός ότι η επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Κίνα ήταν σε γενικές γραμμές αναμενόμενη, σύμφωνα με τις προβλέψεις, η έκθεση αναφέρει ότι ο αντίκτυπος πέρα από τα σύνορά της φαίνεται μεγαλύτερος από αυτόν που είχε εκτιμηθεί προηγούμενα. Αυτό αντανακλάται στη μείωση των τιμών των πρώτων υλών (ειδικά των μετάλλων) και στις αδύναμες εξαγωγές προς την Κίνα. Ενώ στις αρχές της νέας χιλιετίας η Κίνα κατανάλωνε το 10-20% της παγκόσμιας παραγωγής μετάλλων, σήμερα καταναλώνει πάνω από το 50%.
♦ Η μείωση του ΑΕΠ στη Ρωσία το πρώτο μισό του 2015 ήταν επίσης μεγαλύτερη από την προηγούμενη πρόβλεψη και η κρίση στην Ουκρανία ήταν βαθύτερη από την αναμενόμενη.
♦ Η ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή ήταν επίσης κάτω των προσδοκιών και επηρεάστηκε από την πτώση των τιμών του πετρελαίου.
Εχουμε πολλές φορές επισημάνει από αυτές εδώ τις στήλες την ασταθή «ανάκαμψη» του παγκόσμιου καπιταλισμού κάθε φορά μετά από το ξέσπασμα των περιοδικών οικονομικών κρίσεων που ο ίδιος γεννάει. Η έκθεση του ΔΝΤ το δείχνει αυτό με νούμερα, αν και αυτά δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να τα παίρνουμε τοις μετρητοίς, γιατί διαρκώς μεταβάλλονται (προς το χειρότερο συνήθως).
Για την ιστορία αναφέρουμε (βλ. Πίνακα 1 που αποτυπώνει όλες τις προβλέψεις του ΔΝΤ από τον Απρίλη μέχρι τα τέλη του 2008), ότι τον Απρίλη του 2008, δηλαδή πριν από το ξέσπασμα της παγκόσμιας κρίσης που σημειώθηκε στα τέλη του ίδιου έτους και συνεχίστηκε μέσα στο 2009, το ΔΝΤ προέβλεπε ότι το παγκόσμιο ΑΕΠ θα αυξανόταν σε ετήσια βάση κατά 3.7% το 2008 και κατά 3.8% το 2009 (βλ. https://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2008/RES040908A.htm). Προειδοποιούσε τότε ότι υπάρχουν μόνο 25% πιθανότητες η αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ να πέσει κάτω από 3% το 2008 και το 2009, πράγμα που θα σηματοδοτούσε περίοδο παγκόσμιας ύφεσης. Στην επικαιροποίηση που έγινε τον Ιούλη, το ΔΝΤ εμφανίστηκε πιο αισιόδοξο κάνοντας λόγο για αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 4.1% το 2008 και 3.9% το 2009 (βλ. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/update/02/pdf/0708.pdf).
Στην έκθεση του Οκτώβρη του ίδιου χρόνου (βλ. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/pdf/text.pdf) το ΔΝΤ μείωσε την πρόβλεψη για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ στο 3% για το 2009, αυξάνοντας όμως την αντίστοιχη πρόβλεψη στο 3.9% για το 2008. Ενα μήνα αργότερα, τα «τζιμάνια» του ΔΝΤ άρχισαν να καταλαβαίνουν ότι θα γίνουν… ρόμπες με τις αισιόδοξες προβλέψεις τους. Τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα. Ετσι, στην επικαιροποίηση της έκθεσης που έκαναν το Νοέμβρη του 2008 (https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/update/03/), έριξαν τις προβλέψεις για αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ στο 3.7% για το 2008 (ξαναγυρίζοντας στο νούμερο που προέβλεπαν τον Απρίλη) και στο 2.2% για το 2009. Ομως η πραγματικότητα αποδείχτηκε πολύ χειρότερη καθώς η αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ ήταν μόλις 3.1% το 2008 και 0% (μηδέν) το 2009 (βλ. πίνακα Α1 της τελευταίας έκθεσης). Αυτά τα αναφέρουμε για να δείξουμε πόσο έξω είχε πέσει το ΔΝΤ στην πρόβλεψη της παγκόσμιας κρίσης που ξέσπασε το 2009. Το μόνο που έκανε ήταν να μειώνει τις προβλέψεις του μέχρι η πραγματικότητα να το διαψεύσει προς το χειρότερο.
Το ίδιο γίνεται και σήμερα. Αν διαβάσει κανείς τις προβλέψεις του ΔΝΤ πριν από έναν ακριβώς χρόνο (βλ. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/pdf/text.pdf και https://www.eksegersi.gr/issue/793/Διεθνή/22442.Κακά-μαντάτα-από-τα-μαντρόσκυλα-του-κεφαλαίου) και τις επόμενες προβλέψεις έκτοτε (τις οποίες συγκεντρώσαμε στον Πίνακα 2), θα διαπιστώσει ότι η πρόβλεψη της αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ μειώνεται διαρκώς. Ετσι, ενώ πέρσι προβλεπόταν αύξηση κατά 3.8% για το 2015 η πρόβλεψη μειώθηκε σταδιακά στις επόμενες εκθέσεις, φτάνοντας σήμερα να μιλούν για αύξηση 3.1%, δηλαδή όσο και το 2008 (στα πρόθυρα της τελευταίας παγκόσμιας κρίσης). Παραπέρα σχόλια περιττεύουν.
