Αυτό που δεν θέλησε να κάνει η αιγυπτιακή κυβέρνηση μετά το επεισόδιο στη Χερσόνησο του Σινά, το έκαναν πράξη τελικά οι διαδηλωτές με την επίθεση στην ισραηλινή πρεσβεία στο Κάιρο στις 9 Σεπτεμβρίου, αναγκάζοντας την ισραηλινή κυβέρνηση να φυγαδεύσει τα ξημερώματα της 10ης Σεπτεμβρίου με στρατιωτικό αεροπλάνο, ύστερα από παρέμβαση του Ομπάμα, τον πρεσβευτή και το 85μελές προσωπικό της πρεσβείας.
Ηταν η κορύφωση των μαζικών διαδηλώσεων που ξεκίνησαν μετά το θάνατο 6 αιγύπτιων στρατιωτιών από ισραηλινά πυρά και την παραβίαση της εδαφικής κυριαρχίας της Αιγύπτου μετά την επίθεση μαχητών που προκάλεσε το θάνατο 8 ισραηλινών στρατιωτών κοντά στα σύνορα του Ισραήλ με το Σινά στις 18 Αυγούστου. Τα συλλυπητήρια και η δήλωση της κυβέρνησης Νετανιάχου για διερεύνηση του περιστατικού δεν ικανοποίησαν φυσικά τους διαδηλωτές, που ζητούσαν απέλαση του ισραηλινού πρεσβευτή, ακύρωση της συμφωνίας πώλησης αιγυπτιακού φυσικού αερίου στο Ισραήλ και αναθεώρηση της συμφωνίας του Καμπ Ντέιβιντ. Αντίθετα, τα αντι- ισραηλινά αισθήματα και η οργή ενάντια στο Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο φούντωσαν ακόμη περισσότερο όταν άρχισε να υψώνεται ένα τσιμεντένιο τείχος γύρω από την ισραηλινή πρεσβεία, που ολοκληρώθηκε πριν από μια βδομάδα, για να την προστατέψει από τους διαδηλωτές.
Η επίθεση
Παρόλο που τα γεγονότα είναι λίγο πολύ γνωστά, θεωρούμε ότι αξίζει να παραθέσουμε συνοπτικά την εικόνα που μετέφερε ο ρεπόρτερ της μεγάλης αιγυπτιακής εφημερίδας Αλ Αχράμ.
Την περασμένη Παρασκευή, 9 Σεπτεμβρίου, συγκεντρώθηκαν 50.000 περίπου διαδηλωτές στην πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου απαιτώντας, εκτός των άλλων, να σταματήσουν οι δίκες πολιτών από στρατιωτικά δικαστήρια. Γύρω στις 6.00 το απόγευμα, πολύς κόσμος άρχισε να φεύγει από την πλατεία. Ομως λίγες χιλιάδες διαδηλωτές δεν έφυγαν για τα σπίτια τους, αλλά κατευθύνθηκαν προς την ισραηλινή πρεσβεία, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων από την πλατεία και στεγάζεται στους τρεις τελευταίους ορόφους ενός σύγχρονου κτιρίου 22 ορόφων και όχι σε κάποια βίλα, όπως άλλες πρεσβείες.
Οταν ο ρεπόρτερ της Αλ – Αχράμ έφτασε με μεγάλη δυσκολία και καθυστέρηση, λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης, στην περιοχή της πρεσβείας, βρήκε τουλάχιστον 5.000 ανθρώπους να έχουν περικυκλώσει το κτίριο που στεγάζει την πρεσβεία και να πανηγυρίζουν φωνάζοντας το σύνθημα «Κάτω κάτω το Ισραήλ». Το ψηλό τσιμεντένιο τείχος, το οποίο σε πολλούς θύμιζε το κακόφημο τείχος που έχουν υψώσει οι σιωνιστές στη Δυτική Οχθη, είχε μετατραπεί σε ερείπια. Πολλοί άνθρωποι κυκλοφορούσαν κρατώντας μεγάλα κομμάτια από το τείχος για να τα κρατήσουν στα σπίτια τους ως σουβενίρ. Μια μονάδα του στρατού με λίγα τανκς φρουρούσε την είσοδο του κτιρίου, όπως συνέβαινε εδώ και μήνες μετά την εξέγερση της 25ης του Γενάρη. Κατά τ’ άλλα, όλα ήταν ειρηνικά.
Γύρω στις 8 το βράδυ, μερικοί νεολαίοι άρχισαν να σκαρφαλώνουν στο κτίριο χρησιμοποιώντας σχοινιά για να φτάσουν προφανώς στα παράθυρα του 21ου ορόφου. Ο συγκεντρωμένος κόσμος τους ενθάρρυνε, ελπίζοντας ότι θα κατεβάσουν την ισραηλινή σημαία από την οροφή, όπως είχε κάνει δύο βδομάδες νωρίτερα ο Αχμέντ Σαχάτ, ένας 20χρονος Αιγύπτιος, κερδίζοντας τον τίτλο του Σπάιντερμαν της Αιγύπτου. Ομως οι νεολαίοι αυτοί κατάφεραν να φτάσουν μέχρι τον 4ο όροφο.
Λίγες στιγμές αργότερα, εκατοντάδες όρμησαν αιφνιδιαστικά στην είσοδο του κτιρίου. Είκοσι λεπτά αργότερα, το πλήθος έξω από την πρεσβεία, που μεγάλωνε συνεχώς, διέκρινε μερικούς νεολαίους να ανεμίζουν αιγυπτιακές σημαίες από το μπαλκόνι του 20ου ορόφου, κάτω ακριβώς από τους τρεις ορόφους που στεγάζουν την πρεσβεία. Ο δημοσιογράφος της Al – Ahram δηλώνει με βεβαιότητα ότι περίπου 200 άνθρωποι κατέλαβαν το κτίριο και μερικές δεκάδες νεολαίοι κατάφεραν να σπάσουν την είσοδο της πρεσβείας και να εισβάλουν.
Ξαφνικά γύρω στις 10.00 – 10.30 άρχισαν για μια ώρα περίπου να πέφτουν σαν βροχή από τον ουρανό χιλιάδες σελίδες με έγγραφα από το αρχείο της πρεσβείας που είχαν καταλάβει οι νεολαίοι και ο κόσμος απέξω σπρώχνονταν να πιάσει και να διαβάσει όσα μπορούσε.
Γύρω στα μεσάνυχτα, καθώς χιλιάδες κόσμου παρέμενε ακόμη γύρω από την πρεσβεία προσπαθώντας να διαβάσει τα ισραηλινά έγγραφα, ξέσπασαν συγκρούσεις ανάμεσα σε ομάδα διαδηλωτών και τις διαβόητες δυνάμεις καταστολής, τις Κεντρικές Δυνάμεις Ασφάλειας, έξω από τα κεντρικά γραφεία της Διεύ-θυνσης Ασφάλειας στη Γκίζα, που βρίσκονται κοντά στο κτίριο της πρεσβείας. Σε λιγότερο από δέκα λεπτά ο καπνός από δεκάδες βόμβες δακρυγόνων και ο ήχος από σφαίρες γέμισαν τον αέρα και έδωσαν τέλος στη γιορταστική ατμόσφαιρα. Οι Κεντρικές Δυνάμεις Ασφάλειας μαζί με άλλες αστυνομικές δυνάμεις, χρησιμοποιώντας δακρυγόνα, πέτρες και σφαίρες, χτυπούσαν για ώρες, μέχρι τα ξημερώματα της 10ης Σεπτεμβρίου, αδιάκριτα τους διαδηλωτές. Ο απολογισμός 3 νεκροί και 1049 τραυματίες.
Αξίζει να παραθέσουμε αυτολεξεί πώς κλείνει το ρεπορτάζ του ο δημοσιογράφος της Al Αhram για να κρίνουμε καλύτερα όσα ακολούθησαν το μακελειό.
«Οταν ξύπνησα το πρωί, άκουσα από τα κρατικά κανάλια μια υπεραπλουστευμένη ιστορία για κακοποιούς, που χρησιμοποιούνται από ξένα χέρια. Εμαθα ακόμη ότι ο συνολικός αριθμός των τραυματιών ξεπερνά τους 1.000 και ότι τουλάχιστον τρεις οικογένειες διαδηλωτών ετοιμάζουν τις κηδείες των παιδιών τους.
Μια βαθιά παρόρμηση με κυρίεψε να βρω τα ονόματα των οικογενειών των νεκρών και των τραυματιών για να τους περιγράψω πώς κάποιοι από τους τραυματίες και τους νεκρούς γελούσαν και απολάμβαναν τις λίγες πολύτιμες στιγμές νίκης, γιατί κατάφεραν να σπάσουν τις άθραυστες πόρτες στην ισραηλινή πρεσβεία, να στείλουν ένα εξαιρετικά ανεπιθύμητο πρέσβη πακέτο στο Τελ Αβίβ και να καταλάβουν τα ισραηλινά αρχεία: τα χαρτιά που έπεφταν σαν βροχή από τον ουρανό, που θα μπορούσαν να αλλάξουν το μέλλον της χώρας τους προς το καλύτερο».
Οι αντιδράσεις
Η εισβολή στην ισραηλινή πρεσβεία αποτελεί ένα βαρυσήμαντο πολιτικό γεγονός, που, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε έντονες και ποικίλες αντιδράσεις.
Κατ’ αρχήν, η ισραηλινή κυβέρνηση προχώρησε σε πολύ προσεγμένες και χαμηλών τόνων ανακοινώσεις και, χωρίς να αποδίδει ευθύνες ούτε καν στη Χαμάς και στους Παλαιστίνιους όπως συνηθίζει, περιορίστηκε να ζητήσει τη διατήρηση των καλών σχέσεων και την τήρηση των συμφωνιών με την Αίγυπτο, σε μια προσπάθεια να μη ρίξει περισσότερο λάδι στη φωτιά και να μη δυσκολέψει τη θέση της αιγυπτιακής στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας, ώστε να γίνει πιο ευάλωτη στις πιέσεις που δέχεται για διαφοροποίηση της πολιτικής της απέναντι στο Ισραήλ.
Τα περισσότερα αιγυπτιακά αστοφιλελεύθερα κόμματα και πολιτικές ομάδες εκδήλωσαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την αντίθεσή τους στην εισβολή στην ισραηλινή πρεσβεία, κατηγορώντας παράλληλα την κυβέρνηση για την άτολμη στάση που κράτησε απέναντι στο Ισραήλ μετά το θάνατο των 6 στρατιωτών στη Χερσόνησο του Σινά. Με άλλα λόγια, πήραν θέση ίσων αποστάσεων ανάμεσα στους διαδηλωτές και την κυβέρνηση, στάση που ουσιαστικά αβαντάρει την τελευταία και διευκολύνει τους χειρι- σμούς της.
Για παράδειγμα, σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας Αλ Αχράμ (12/9/11), και οι δύο συνιστώσες του «Κινήματος της 6ης Απρίλη» δήλωσαν ότι δεν είχαν καμιά συμμετοχή στα επεισόδια της πρεσβείας. Το Κόμμα El Adl σε ανακοίνωσή του επιμένει ότι όλες οι πολιτικές δυνάμεις που συμμετείχαν στη διαδήλωση της 9ης Σεπτεμβρίου στην πλατεία Ταχρίρ δεν έπαιξαν κανένα ρόλο στις συγκρούσεις που έγιναν μπροστά στην πρεσβεία και στη Δι-εύθυνση Ασφάλειας στη Γκίζα, κατήγγειλε τις προσπάθειες να αποδώσουν τη βία στην επαναστατική νεολαία και προειδοποίησε τους ακτιβιστές να μην υποστηρίξουν ή να πάρουν μέρος σε μελλοντικές παιδαριώδεις και απερίσκεπτες ενέργειες. Η ανακοίνωση αυτή εξόργισε πολλούς οπαδούς του κόμματος, που θεωρούν ότι η ανακοίνωση υποστηρίζει το υπουργείο Εσωτερικών και τη βίαιη καταστολή των διαδηλωτών. Το ίδιο κόμμα μαζί με άλλα τέσσερα κόμματα εξέδωσαν άλλη ανακοίνωση στην οποία καταδικάζουν τη βία, που θεωρούν ότι είναι αντίθετη με τους ειρηνικούς στόχους της αιγυπτιακής επανάστασης, παρόλο που εκφράζουν την κατανόησή τους για τη λαϊκή οργή που έχει προκαλέσει η δολοφονία των αιγύπτιων στρατιωτών και η άτολμη αντίδραση της κυβέρνησης.
Ακόμη και ο «Συνασπισμός Επαναστικής Νεολαίας», ο οποίος υποστήριζε την κατεδάφιση του τείχους που προστάτευε την πρεσβεία, ένα μέλος του οποίου συνελήφθη στις συγκρούσεις, κράτησε απόσταση από τα επεισόδια, περιορίστηκε να καταγγείλει την αστυνομία για υπερβολική χρήση βίας και χαρακτήρισε τις συγκρούσεις που έγιναν ως προσπάθεια από ορισμένες δυνάμεις να εκτρέψουν τη διαδήλωση της 9ης Σεπτεμβρίου από το βασικό στόχο της, τη διαμαρτυρία ενάντια στα στρατιωτικά δικαστήρια.
Η Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία μαζί με τα υπόλοιπα ισλαμικά κόμματα δεν συμμετείχαν καν στη διαδήλωση της 9ης Σεπτεμβρίου στην πλατεία Ταχρίρ, περιορίστηκε να κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι καθυστερεί να προχωρήσει στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις και ότι δεν αντέδρασε κατάλληλα στη δολοφονία των αιγύπτιων στρατιωτών προκαλώντας τη λαϊκή οργή και ζήτησε χρονοδιάγραμμα για τη μετάβαση σε πολιτική διακυβέρνηση. Δύο άλλα ισλαμικά κόμματα, το Al – Daoa Al – Salafya και το Al – Jamaa Al – Islamiya τάχθηκαν ανοιχτά με το μέρος της κυβέρνησης, χαρακτηρίζοντας την εισβολή στην πρεσβεία «ανεύθυνες ενέργειες» που ωφελούν το Ισραήλ και αποδυναμώνουν τη θέση της Αιγύπτου, και καταδίκασαν τις προσπάθειες να κατηγορηθούν η αστυνομία και το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο για τις συγκρούσεις ή για υπερβολική χρήση βίας.
Η καταστολή
Με τον αέρα στα πανιά της από τη στάση του συνόλου σχεδόν των πολιτικών δυνάμεων, η αιγυπτιακή στρατιωτική και πολιτική ηγεσία άδραξε την ευκαιρία να προχωρήσει σε σκληρά μέτρα καταστολής για να ικανοποιήσει τις αμερικάνικες και ισραηλινές απαιτήσεις, να ενισχύσει τη θέση της κάνοντας επίδειξη πυγμής και να δώσει ένα καλό μάθημα στους εξεγερμένους που θα αποτολμήσουν ανάλογες ενέργειες στο μέλλον. Επανενεργοποίησε το νόμο έκτακτης ανάγκης, η εφαρμογή του οποίου είχε ανασταλεί μετά την παραίτηση Μουμπάρακ, και δήλωσε ότι θα προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή του. Ο νόμος αυτός δίνει απεριόριστες εξουσίες στην αστυνομία, επιβάλλει λογοκρισία και ακυρώνει τα πολιτικά δικαιώματα και χρησιμοποιήθηκε από το καθεστώς Μουμπάρακ για να πνίξει κάθε φωνή αντίστασης και διαρτυρίας. Αυτό σημαίνει ότι οι 111 διαδηλωτές που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων στην πρεσβεία θα δικαστούν από ειδικά έκτακτα στρατοδικεία.
Αφού λοιπόν σύσσωμο σχεδόν το πολιτικό φάσμα της Αιγύπτου αποστασιοποιήθηκε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο από την εισβολή στην πρεσβεία και τις συγκρούσεις που ακολούθησαν, τι ήταν οι τουλάχιστον 5.000 διαδηλωτές, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Αλ Αχράμ, που είχαν περικυκλώσει και παρέμειναν για ώρες έξω από την πρεσβεία; «Κακοποιοί» ή «υποκινούμενοι» από «ξένα χέρια» ή «ανθρώπους του καθεστώτος Μουμπάρακ», όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση; Οπως φαίνεται καθαρά από τις φωτογραφίες, ήταν στη συντριπτική πλειοψηφία νεολαίοι, που κινήθηκαν έξω από την κυρίαρχη γραμμή των μαζικών ειρηνικών διαδηλώσεων στην πλατεία Ταχρίρ.
Πρόκειται για το σημαντικότερο ίσως πολιτικό γεγονός μετά την παραίτηση Μουμπάρακ, που στραπατσάρει την εικόνα του Ισραήλ, ως περιφερειακού χωροφύλακα και τιμωρού που δεν ανέχεται μύγα στο σπαθί του, που θα επηρεάσει τις σχέσεις των δύο χωρών, που δείχνει έναν άλλο δρόμο στο λαό της Αιγύπτου. Το δρόμο της μαχητικής πάλης και της σύγκρουσης με την εξουσία σε συνθήκες ανάπτυξης του εργατικού κινήματος στη χώρα. Κι αυτό δεν αλλάζει, παρά τα σκληρά μέτρα καταστολής που θα επιχειρήσει να πάρει η στρατιωτική χούντα.
