Οι δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού συνεχίζουν να σφυροκοπούν τους θύλακες ένοπλης αντίστασης σε πολλές περιοχές της χώρας, καθώς ο Κόφι Ανάν, ως ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ και του Αραβικού Συνδέσμου, προχωρεί σε διαπραγματεύσεις με τις άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές για να προωθήσει την πρόταση που εγκρίθηκε στις 21 Μαρτίου από το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ και καλεί τη συριακή κυβέρνηση και αντιπολίτευση να συνεργαστούν με τον Κόφι Ανάν για μια «ειρηνική διευθέτηση της κρίσης στη Συρία».
Πρόκειται για μια «δήλωση» έξι σημείων, η οποία εγκρίθηκε και από τα 15 μέλη του Συμβουλίου Ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας και της Κίνας, που είχαν ασκήσει δύο φορές βέτο σε αποφάσεις για τη Συρία. Εχει σημασία ότι χρησιμοποιείται ο όρος «δήλωση» και όχι απόφαση, γιατί η δήλωση απαιτεί ομόφωνη έγκριση, αλλά δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, ενώ η απόφαση απαιτεί μεν εννέα ψήφους και κανένα βέτο από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφάλειας, έχει όμως δεσμευτικό χαρακτήρα.
Η δήλωση αρχίζει με μια επιβεβαίωση της «ισχυρής δέσμευσης» του Συμβουλίου Ασφάλειας στην «κυριαρχία, στην ανεξαρτησία, στην ενότητα και στην εδαφική ακεραιότητα της Συρίας» και περιέχει τα εξής έξι σημεία:
u Να οριστεί από τη συριακή κυβέρνηση ένας εξουσιοδοτημένος συνομιλητής του Κόφι Ανάν.
u Να σταματήσει κάθε μορφής βία, να σταματήσουν άμεσα όλες οι μετακινήσεις στρατευμάτων και οι επιχειρήσεις ασφάλειας και να αποχωρήσουν τα στρατεύματα από τα αστικά κέντρα, με ένα μηχανισμό εποπτείας του ΟΗΕ για να επιβλέπει μια παρατεταμένη παύση όλων των μορφών ένοπλης βίας από όλες τις πλευρές.
♦ Να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός για το συντονισμό της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας.
♦ Να απελευθερωθούν οι πολιτικοί κρατούμενοι.
♦ Να αρθούν οι περιορισμοί στις κινήσεις των δημοσιογράφων που καλύπτουν την κατάσταση στη Συρία.
♦ Να υπάρξουν νομικές εγγυήσεις για τις ειρηνικές πολιτικές δραστηριότητες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στη δήλωση δεν υπάρχουν τελεσίγραφα, απειλές ή διατυπώσεις για το ποιος είναι ένοχος καθώς και χρονικά όρια για την επίτευξη προόδου. Καλείται μόνο ο Κόφι Ανάν να ενημερώνει τακτικά το Συμβούλιο Ασφάλειας για την πρόοδο της αποστολής του. Επίσης δεν γίνεται καμιά αναφορά σχετικά με το ρόλο του Ασαντ, ενώ ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών μιλώντας στο ρωσικό ραδιοφωνικό σταθμό Kommersant – FM, αφού καταλόγισε πολλά λάθη στην αντιμετώπιση αρχικά των διαδηλώσεων από το καθεστώς Ασαντ, χαρακτήρισε «μη ρεαλιστική» την απαίτηση πολλών δυτικών και αραβικών κυβερνήσεων να παραιτηθεί ο Ασαντ.
Είναι φανερό ότι η δήλωση του Συμβουλίου Ασφάλειας αντανακλά το συσχετισμό δυνάμεων που έχει διαμορφωθεί αυτή τη στιγμή και τα συμφέροντα που συνδέονται με την κρίση στη Συρία. Το καθεστώς Ασαντ όχι μόνο δείχνει αντοχή, αλλά κερδίζει στρατιωτικά έδαφος σε βάρος του Ελεύθερου Συριακού Στρατού. Οι δυτικές και οι αραβικές κυβερνήσεις που ζητούσαν την παραίτηση του Μπασάρ Ασαντ και δήλωναν την υποστήριξή τους στην αντιπολίτευση δεν έχουν έτοιμη εναλλακτική πολιτική λύση. Η αντιπολίτευση είναι διασπασμένη με αλληλοσυγκρουόμενες πολιτικές ατζέντες. Το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο, με έδρα την Τουρκία και δεσμούς με τη Δύση, που συγκροτείται κυρίως από Σύριους του Εξωτερικού και ζητά εξωτερική στρατιωτική επέμβαση για την ανατροπή του Ασαντ, έχει περιορισμένη απήχηση μέσα στη Συρία. Σε αντίθεση με τις τοπικές επιτροπές συντονισμού και οργάνωσης των διαδηλώσεων, που απορρίπτουν σταθερά την εξωτερική στρατιωτική επέμβαση. Τα προβλήματα αυτά επιχειρεί να αντιμετωπίσει η συνάντηση των «Φίλων της Συρίας» την 1η Απριλίου στην Κωνσταντινούπολη με τη συμμετοχή δυτικών και αράβων αξιωματούχων.
O Ελεύθερος Συριακός Στρατός, το κύριο σώμα του οποίου αποτελείται από στρατιώτες που έχουν αποσκιρτήσει από τον κυβερνητικό στρατό, είναι χαλαρά οργανωμένος και δεν διαθέτει ούτε τον εξοπλισμό ούτε την αριθμητική δύναμη να αντιμετωπίσει τη δύναμη πυρός ενός από τους ισχυρότερους στρατούς της Μέσης Ανατολής. Γι αυτό και αναγκάστηκε να υποχωρήσει από ισχυρά προπύργιά του, όπως η Χομς και η Ιντλίμπ και αρχίζει να εφαρμόζει τακτική ανταρτοπόλεμου (εκρηκτι- κούς μηχανισμούς, ενέδρες, στοχευμένες επιθέσεις κ.α.). Παράλληλα επιχειρούν και άλλες αντάρτικες ομάδες σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ το τελευταίο διάστημα κυκλοφορούν από αμερικάνικες κυρίως πηγές ειδήσεις για είσοδο στη Συρία και αυξανόμενη δύναμη στον Ελεύθερο Συριακό Στρατό φανατικών Σαλαφιστών από την Ιορδανία και το Ιράκ. Ακόμη και στην περίπτωση που οι ειδήσεις περί Σαλαφιστών είναι απλά φήμες, είναι φανερό ότι ούτε ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός ούτε πολύ περισσότερο οι υπόλοιπες διάσπαρτες και πολυπληθείς ένοπλες ομάδες μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο.
Αυτό εξηγεί και το λόγο που μέχρι τώρα οι Αμερικάνοι και οι λοιποί δυτικοί και άραβες σύμμαχοί τους δεν έχουν στείλει όπλα. Ακόμη και το Κατάρ με τη Σαουδική Αραβία, που ζητούσαν επιτακτικά την παραίτηση του Μπασάρ Ασαντ και δήλωναν ότι θα στείλουν όπλα στην αντιπολίτευση, δεν έχουν στείλει μέχρι στιγμής. Με αποτέλεσμα, σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Ουάσιγκτον Ποστ» (23/3/12), να δυσκολεύονται οι αντάρτες να βρουν όπλα και πυρομαχικά ακόμη και στη μαύρη αγορά των γειτονικών χωρών και να κάνουν απεγνωσμένες εκκλήσεις για βοήθεια απέξω, ενώ όλο και περισσότεροι αποσκιρτήσαντες φαντάροι, έχοντας εξαντλήσει τα πυρομαχικά τους, καταφεύγουν απογοητευμένοι και πεινασμένοι στα στρατόπεδα προσφύγουν που έχουν στηθεί στην Τουρκία.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ο ρόλος του Ισραήλ. Τη στιγμή που γαυγίζει και απειλεί συνεχώς με πόλεμο εναντίον του Ιράν, κρατά αποστάσεις από την κρίση της Συρίας, γιατί με το καθεστώς Ασαντ δεν αντιμετωπίζει προβλήματα, ενώ η ανατροπή του εγκυμονεί αβεβαιότητα και πιθανόν μη επιθυμητές πολιτικές εξελίξεις.
Ολοι αυτοί οι παράγοντες και όχι μόνο οι αξιώσεις της Ρωσίας και της Κίνας έπαιξαν ρόλο στο συμβιβασμό που επι- τεύχθηκε στο Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ, γιατί, εκτός όλων των άλλων, αν ο εμφύλιος πόλεμος κλιμακωθεί και πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, απειλείται με αποσταθεροποίηση ολόκληρη η περιοχή. Φυσικά, το αν και κατά πόσο μπορεί να περπατήσει η αποστολή του Κόφι Ανάν είναι ζητούμενο. Κατά τη γνώμη μας, συγκεντρώνει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας. Γιατί ούτε το καθεστώς Ασαντ θα παραιτηθεί εύκολα και γρήγορα από το στόχο του να συντρίψει την ένοπλη αντίσταση και τους αντιπάλους του, ούτε οι αντάρτες θα καταθέσουν εύκολα τα όπλα. Γιατί, ακόμη κι αν υποστούν ήττες, θα συνεχίσουν με τακτικές ανταρτοπόλεμου προκαλώντας συνεχώς φθορά του καθεστώτος.
Ολοι αυτοί οι παράγοντες και όχι μόνο οι αξιώσεις της Ρωσίας και της Κίνας έπαιξαν ρόλο στο συμβιβασμό που επι- τεύχθηκε στο Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ, γιατί, εκτός όλων των άλλων, αν ο εμφύλιος πόλεμος κλιμακωθεί και πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, απειλείται με αποσταθεροποίηση ολόκληρη η περιοχή. Φυσικά, το αν και κατά πόσο μπορεί να περπατήσει η αποστολή του Κόφι Ανάν είναι ζητούμενο. Κατά τη γνώμη μας, συγκεντρώνει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας. Γιατί ούτε το καθεστώς Ασαντ θα παραιτηθεί εύκολα και γρήγορα από το στόχο του να συντρίψει την ένοπλη αντίσταση και τους αντιπάλους του, ούτε οι αντάρτες θα καταθέσουν εύκολα τα όπλα. Γιατί, ακόμη κι αν υποστούν ήττες, θα συνεχίσουν με τακτικές ανταρτοπόλεμου προκαλώντας συνεχώς φθορά του καθεστώτος. Τη στιγμή που έκλεινε το άρθρο ανακοινώθηκε από τον εκπρόσωπο του Κόφι Ανάν ότι η συριακή κυβέρνηση αποδέχτηκε την πρόταση του Συμβουλίου Ασφάλειας, την οποία η Ρωσία είχε χαρακτηρίσει ως την τελευταία ευκαιρία για το καθεστώς Ασαντ. Ωστόσο, ακόμη και σ’ αυτή την περίπτωση, ο δρόμος θα είναι μακρύς και θα χυθεί ακόμη πολύ αίμα.
