Οι Αμερικάνοι αναζητούν εναγωνίως πολιτική λύση στο Αφγανιστάν με τη συμμετοχή των Ταλιμπάν. Το συμπέρασμα αυτό συνάγεται αβίαστα από τα δημοσιεύματα, κυρίως του αμερικάνικου τύπου, ενόψει της διεθνούς συνόδου για το Αφγανιστάν, που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιανουαρίου στο Λονδίνο. Κυρίαρχο θέμα της συνόδου, στην οποία πήραν μέρος οι εκπρόσωποι 65 χωρών, αναδείχτηκε το περιβόητο σχέδιο για τη «συμφιλίωση» με τους Ταλιμπάν και την «ενσωμάτωσή» τους στην αφγανική κοινωνία, που υποβλήθηκε από τον αφγανό πρόεδρο με την υποστήριξη των ΗΠΑ και της Βρετανίας, οι οποίες, άλλωστε, υποσχέθηκαν μαζί με την Ιαπωνία να καταβάλουν και τα μεγαλύτερα ποσά για την εφαρμογή του.
Το σχέδιο αυτό, το κόστος του οποίου υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει το 1 δις δολάρια, έχει στόχο, σύμφωνα με τους εμπνευστές του, να εξαγοράσει μαχητές των Ταλιμπάν και άλλων αντάρτικων ομάδων, προσφέροντάς τους δουλειά, επαγγελματική εκπαίδευση, οικονομικά κίνητρα και προστασία στις κοινότητές τους, αν αποσκιρτήσουν από τις γραμμές του αντάρτικου, καταθέσουν τα όπλα και αποκηρύξουν τη βία.
Ομως στόχος των Αμερικάνων και των άλλων ισχυρών νατοϊκών εταίρων δεν είναι μόνο η εξαγορά απλών μαχητών. Οπως φαίνεται, παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη παρασκηνιακά μια προσπάθεια προσέγγισης της ηγεσίας των Ταλιμπάν, με τη μεσολάβηση αράβων και πακιστανών παραγόντων, με στόχο να τη φέρουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η εκτίμηση αυτή προκύπτει από τις δηλώσεις ανώτατων αμερικάνων πολιτικών και στρατιωτικών αξιωματούχων τις τελευταίες μέρες, ενόψει της συνόδου του Λονδίνου για το Αφγανιστάν.
Μιλώντας στο BBC, o αμερικάνος υπουργός πολέμου Ρόμπερτ Γκέιτς χαρακτήρισε τους Ταλιμπάν «κομμάτι του πολιτικού οικοδομήματος», υπό τον όρο ότι θα καταθέσουν τα όπλα. Και πρόσθεσε: «Το ερώτημα είναι αν είναι προετοιμασμένοι να παίξουν ένα νόμιμο ρόλο για να προχωρήσει το πολιτικό οικοδόμημα του Αφγανιστάν, δηλαδή να συμμετέχουν στις εκλογές, να μη δολοφο νούν τοπικούς αξιωματούχους και οικογένειες».
Σύμφωνα με το πρακτορείο «Reuters» (26/1/10), στρατηγός Ντέιβιντ Πετρέους, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης του αμερικάνικου στρατού δήλωσε στους «Times» ότι «η ιδέα της συμφιλίωσης, των συνομιλιών ανάμεσα σε ανώτατους αφγανούς αξιωματούχους και ηγέτες των Ταλιμπάν ή άλλων αντάρτικων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων ίσως κάποιων πακιστανών αξιωματούχων, είναι ένα ενδεχόμενο».
Ακόμη πιο σαφής ήταν ο ανώτατος διοικητής των αμερικανονατοϊκών δυνάμεων στο Αφγανιστάν, στρατηγός Στάνλει ΜακΚρίσταλ. Σε συνέντευξή του στους «Financial Times» (25/1/10), είπε, μεταξύ άλλων, ότι «σαν στρατιώτης, η προσωπική αίσθησή μου είναι ότι έχει γίνει αρκετός πόλεμος» και ότι «μετά από οχτώ χρόνια πολέμου, είναι καθαρό ότι πολλοί πολιτικοί ηγέτες πρέπει να απαντήσουν σε κάποια ερωτήματα, αυτός ο πόλεμος έχει κρατήσει πολύ χρόνο και η κατάσταση δεν είναι καλύτερη από το 2004, γιατί λοιπόν να τον παρατείνουμε, θα γίνει καλύτερη;». Και όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο να συμμετέχουν ηγέτες των Ταλιμπάν σε κυβέρνηση στην Καμπούλ, απάντησε: «Νομίζω ότι οποιοσδήποτε αφοσιώνεται στο μέλλον και όχι στο παρελθόν, οποιοσδήποτε του οποίου το μέλλον επικεντρώνεται στις σωστές ιδέες για το Αφγανιστάν μπορεί να συμμετέχει σε μια κυβέρνηση».
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται η πρόταση του αφγανού προέδρου να αφαιρεθούν από τη λίστα «τρομοκρατών» του ΟΗΕ τα ονόματα των Ταλιμπάν, αλλά και η πρόταση του επικεφαλής της αποστολής του ΟΗΕ στο Αφγανιστάν να αφαιρεθούν τα ονόματα κάποιων Ταλιμπάν από τη λίστα αυτή, σαν ένα βήμα προς την έναρξη διαπραγματεύσεων. Και πράγματι, την παραμονή της συνόδου στο Λονδίνο ανακοινώθηκε από τον ΟΗΕ η διαγραφή από τη μαύρη αυτή λίστα των ονομάτων πέντε πρώην μελών της κυβέρνησης των Ταλιμπάν. Η λίστα αυτή, που περιλαμβάνει τα ονόματα 500 πολιτών, μεταξύ των οποίων 142 Ταλιμπάν, καταρτίστηκε ύστερα από την απόφαση του Συμβουλίου Ασφάλειας του ΟΗΕ να επιβάλλει κυρώσεις στο καθεστώς των Ταλιμπάν για την υποστήριξη που παρείχε στο δίκτυο του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Μ’ αυτούς τους πέντε, που χαρακτηρίζονται «μετριοπαθείς Ταλιμπάν», πιθανόν να επιχειρήσει να αρχίσει συνομιλίες η κυβέρνηση Καρζάι.
Είναι φανερό ότι τα αμερικάνικα επιτελεία έχουν εκπονήσει ένα σχέδιο που προσδοκούν να τους δώσει τη δυνατότητα μιας αξιοπρεπούς εξόδου από το βάλτο του Αφγανιστάν. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ομολογία της πλήρους αποτυχίας τους στο Αφγανιστάν. Αλλωστε, κανείς πλέον δεν μιλάει στα σοβαρά για νίκη επί των Ταλιμπάν. Ακόμη και ο διαβόητος στρατηγός Στάνλεΐ ΜακΚρίσταλ, που πήγε στο Αφγανιστάν για να «καθαρίσει» με τους Ταλιμπάν με τα παράσημα του μακελάρη στο Ιράκ άλλαξε ρότα.
Το σχέδιο αυτό έχει δύο συνιστώσες. Η μία είναι η εξαγορά μαχητών, με στόχο τη διάσπαση και την αποδυνάμωση των γραμμών των Ταλιμπάν, και πιθανόν η έναρξη συνομιλιών με κάποιους φερόμενους ως εκπροσώπους των Ταλιμπάν ή άλλων αντάρτικων ομάδων, με στόχο την πρόκληση σύγχυσης και αποπροσανατολισμού. Η δεύτερη συνιστώσα είναι η άσκηση πίεσης στην ηγεσία των Ταλιμπάν, με στόχο να αναγκαστεί να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να αποδεχτεί μια συμφωνία με τους όρους των Αμερικάνων. Και επειδή αυτό είναι πολύ δύσκολο να γίνει δια της διπλωματικής οδού, ο Λευκός Οίκος θα συνεχίσει και θα κλιμακώσει τις επιχειρήσεις εναντίον των Ταλιμπάν για να ανακόψει την ορμή τους, να τους αποδυναμώσει στρατιωτικά και να τους επιβάλλει από θέση ισχύος τους όρους του.
Ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο αν και κατά πόσο το σχέδιο αυτό θα αποφέρει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Ας μην ξεχνάμε ότι όλες οι μέχρι τώρα ανάλογες προσπάθειες έχουν αποτύχει. Πολύ περισσότερο σήμερα που οι Ταλιμπάν κερδίζουν συνεχώς έδαφος σ’ όλη τη χώρα και έχουν το χρόνο με το μέρος τους. Γιατί, λοιπόν, να κάνουν υποχωρήσεις και ιδιαίτερα σ’ αυτό που θεωρούν ζήτημα – κλειδί, που είναι η άμεση αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων από τη χώρα;
Αλλωστε, η απάντηση που έδωσε ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν στις 22 Ιανουαρίου, όταν άρχισε να γίνεται πολύς λόγος για το σχέδιο «συμφιλίωσης και ενσωμάτωσης», δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. «Ο μοναδικός και βασικός στόχος μας είναι η ελευθερία και ανεξαρτησία της χώρας μας. Δεν μπορούν να μας εξαγοράσουν με χρήματα και δώρα. Οι Ταλιμπάν δεν ξεπουλιού-νται για το χρήμα. Εμμένουμε στην προηγούμενη στάση μας ότι δεν θα διαπραγματευτούμε μ’ αυτή την κυβέρνηση. Κάθε διαπραγμάτευση τώρα θα σήμαινε ότι αποδεχόμαστε να είμαστε σκλάβοι της Αμερικής. Στόχος μας είναι η ενίσχυση μιας ισλαμικής κυβέρνησης και η αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων».
Ο Γκουλμπουντίν Χεκματιάρ, επικεφαλής του κινήματος Hisb – e – Islami Afghanistan, που κάνει επίσης ένοπλο αγώνα, έθεσε δια του εκπροσώπου του τους εξής όρους προκειμένου να καθήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους Αμερικάνους και την κυβέρνηση Καρζάι: Χωρίς όρους αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων από τη χώρα, σταθερή κατάπαυση του πυρός, απελευθέρωση όλων των κρατουμένων από όλες τις πλευρές, σχηματισμός μεταβατικής κυβέρνησης που θα αναλάβει την εξουσία για ένα χρόνο.
Τέλος, ακόμη κι αν κάποιος αριθμός μαχητών δελεαστεί και προσχωρήσει στο κυβερνητικό στρατόπεδο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι αυτό θα έχει σοβαρή επίπτωση στη μαχητική ικανότητα των Ταλιμπάν. Γιατί, εκτός των άλλων, οι πολλοί πηγαίνουν με το ρεύμα, το ρεύμα είναι με το μέρος τους και η επάνοδός τους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο πολιτικό προσκήνιο και στην εξουσία βέβαιη.
