Του καθηγητή Δρ. Μόχσεν Μοχάμαντ Σάλεχ*
Από την έναρξη του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας (ΛΓ), ο Νετανιάχου και η εξτρεμιστική του ομάδα δεν έχουν δείξει κανένα ενδιαφέρον να διαπραγματευτούν το τέλος το πολέμου ή να διατάξουν τις ισραηλινές δυνάμεις να αποσυρθούν από τη ΛΓ έως την επίτευξη των στόχων που έχει θέσει [σ.τ.μ. ο Νετανιάχου]. Αυτοί περιλαμβάνουν την καταστροφή της Χαμάς, την ανάκτηση των ισραηλινών αιχμαλώτων με τους δικούς του όρους και την επιβολή του οράματός του για τη διακυβέρνηση της Γάζας.
Εχει καταλάβει πως η αποτυχία του στην επίτευξη αυτών των στόχων θα σηματοδοτούσε μια νίκη για την Αντίσταση και κάθε συμφωνία που θα υποχωρούσε στα ελάχιστα αιτήματά της ουσιαστικά θα τέλειωνε την πολιτική του καριέρα και πιθανότατα θα οδηγούσε στη φυλάκισή του. Ο Νετανιάχου και το κόμμα του Λικούντ χάνουν τη δημοτικότητά τους εδώ και μήνες, καθιστώντας εμφανές ότι αυτός και οι πιθανοί συμμαχοί του θα υφίσταντο συντριβή σε τυχόν επικείμενες εκλογές.
Ως εκ τούτου, η συνέχιση του πολέμου από τον Νετανιάχου ήταν μια απόπειρα να παραμείνει στο προσκήνιο της πολιτικής σκηνής για όσο περισσότερο γίνεται, ελπίζοντας σε μια ευκαιρία να γείρει τη ζυγαριά προς όφελός του. Ταυτόχρονα, αντανακλούσε [σ.τ.μ. η συνέχιση] την «εσωτερική του κατάσταση άρνησης», καθώς δεν μπορούσε να διανοηθεί μια εξευτελιστική κατάληξη. Βλέπει τον εαυτό του σαν τον μη εστεμμένο «βασιλιά του Ισραήλ» και βάζει τον εαυτό του στο ίδιο κάδρο με τους «μεγάλους» ιδρυτές του Ισραήλ.
Ο Νετανιάχου επεδίωξε να διαχειριστεί τις διαπραγματεύσεις με τρόπο που θα κέρδιζε χρόνο, θα μείωνε τις εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις πάνω του και θα έδινε την εντύπωση πως είναι ανοιχτός στο ενδεχόμενο συμβιβασμού. Εντούτοις, κάθε φορά, εισήγαγε νέα εμπόδια, τόσα όσα χρειάζονταν για να μπορεί να συνεχίζεται η διαδικασία.
Οταν η Χαμάς αποδέχτηκε την πρόταση που παρουσιάστηκε τον Μάη και στις αρχές Ιούλη 2024 – μια πρόταση που υποστήριξαν οι αμερικανοί, καταριανοί και αιγύπτιοι διαμεσολαβητές και που καλωσόρισε μια ευρεία λαϊκή και κομματική βάση στο Ισραήλ – ο Νετανιάχου κατέφυγε εμφανώς σε τακτικές καθυστέρησης, προσθέτοντας νέους όρους με χοντροκομμένο τρόπο που ουσιαστικά υπέσκαψε αρκετά πρότερα συμφωνηθέντα σημεία.
Αναδυόμενες πληροφορίες:
Τις τελευταίες εβδομάδες, διάφοροι νέοι παράγοντες έχουν ωθήσει τον Νετανιάχου να υιοθετήσει πιο επιθετικές θέσεις.
Πρώτον, η επίσκεψή του στις ΗΠΑ, με την ομιλία του στο Κογκρέσο και τις συναντήσεις του με διάφορους αμερικανούς ηγέτες, όπου έλαβε υποστήριξη στα όρια της «χυδαιότητας». Με την επιστροφή του, καθησυχάστηκε από την ισχύ του φιλοϊσραηλινού λόμπι και τη σημαντική επιρροή του στους αμερικανούς παράγοντες λήψης αποφάσεων στο Ρεπουμπλικανικό και το Δημοκρατικό κόμμα.
Δεύτερον, η επιτυχία των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών στη δολοφονία του στρατιωτικού διοικητή της Χεζμπολά Φουάντ Σουκρ «Χατζ Μουχσέν» και του ηγέτη του πολιτικού γραφείου της Χαμάς Ισμαΐλ Χανίγια έθεσε τον Νετανιάχου σε κατάσταση ευφορίας άνευ προηγουμένου.
Τρίτον, αυτή η νεοαποκτηθείσα αυτοπεποίθηση αντικατοπτρίστηκε και στο εγχώριο ισραηλινό περιβάλλον, όπου η δημοτικότητά του ξεπέρασε αυτήν του Γκαντζ για πρώτη φορά μετά τις 7/10/2023, τοποθετώντας τον ξανά στην κορυφή της λίστας των προτιμητέων πρωθυπουργικών υποψηφίων, με το κόμμα Λικούντ να προηγείται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Εν τω μεταξύ, η ορμή της ισραηλινής αντιπολίτευσης έχει ξεθυμάνει, χάνοντας την επιρροή της και αφήνοντας τον Νετανιάχου σε πιο ασφαλή θέση σε σύγκριση με τους τελευταίους μήνες.
Νέες συνθήκες:
Ο Νετανιάχου φέρεται να αρνείται να σταματήσει τον πόλεμο ή να αποσυρθεί πλήρως από τη ΛΓ. Επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχο του διαδρόμου Νετζαρίμ, για να εξασφαλίσει τη βόρεια ΛΓ, και επιδιώκει να διατηρήσει μια παρουσία στο πέρασμα της Ράφα και κατά μήκος του διαδρόμου της Φιλαδέλφεια, για να εξασφαλίσει τον έλεγχο όλων των συνοριακών περασμάτων, συμπεριλαμβανομένου εκείνου που συνδέει τη ΛΓ με την Αίγυπτο.
Ο Νετανιάχου επιβάλλει επίσης περιορισμούς και προϋποθέσεις στην επιστροφή των εκτοπισμένων στη βόρεια ΛΓ και στοχεύει να μεγιστοποιήσει το μερίδιό του σε ισραηλινούς αιχμαλώτους σε οποιαδήποτε ανταλλαγή.
Επιπλέον, ο Νετανιάχου θέλει να αποκτήσει περισσότερη εξουσία στον καθορισμό των παλαιστίνιων κρατουμένων που θα απελευθερωθούν, με την πρόθεση να τους εξορίσει από τη ΛΓ.
Στην ουσία, το πρωταρχικό μέλημα του Νετανιάχου είναι όχι να σταματήσει τον πόλεμο αλλά να εξασφαλίσει μια συμφωνία που εξυπηρετεί τα συμφέροντά του, στερεί την Αντίσταση από ένα κρίσιμο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα και τον τοποθετεί σε θέση να συνεχίσει την στρατιωτική του καμπάνια και τις σφαγές.
Η στάση της Αντίστασης:
Η Χαμάς και οι άλλες δυνάμεις της Αντίστασης, που προηγουμένως είχαν συμφωνήσει να συνάψουν συμφωνίες, κατηγόρησαν το Ισραήλ για καθυστέρηση, αποφυγή των δεσμεύσεών του και επιβολή νέων όρων. Προέτρεψαν τους αμερικανούς σπόνσορες των διαπραγματεύσεων και πρότερων συμφωνιών να θέσουν ένα χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση των συμφωνηθέντων όρων και να απέχουν από τη διευκόλυνση των ισραηλινών προσπαθειών να καθυστερήσουν και να χρησιμοποιήσουν την κατάσταση για να εμποδίσουν και να εκβιάσουν περαιτέρω.
Η Αντίσταση υπογράμμισε τέσσερις αρχές-κλειδιά που [πρέπει να] χαρακτηρίζουν κάθε συμφωνία: τερματισμός του πολέμου, πλήρης ισραηλινή απόσυρση από τη ΛΓ, μια αξιοπρεπής ανταλλαγή κρατουμένων και άρση της πολιορκίας για την ανοικοδόμηση και την κάλυψη όλων των αναγκών της ΛΓ.
Οι ΗΠΑ ως σύμμαχος και πράκτορας:
Οι ΗΠΑ, ως βασικός σύμμαχος του Ισραήλ στον πόλεμό του στη ΛΓ, παρέχουν στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη και διεθνή κάλυψη, ενώ επίσης παίζουν το ρόλο του πράκτορα που προωθεί τις θέσεις του Ισραήλ και δικαιολογεί τα εγκλήματά του. Ακόμη και όταν η ισραηλινή πλευρά «ντροπιάζει» τις ΗΠΑ με την αλαζονεία της, την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά και τις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις, οι ΗΠΑ επανευθυγραμμίζονται για να εξυπηρετήσουν τις ισραηλινές απαιτήσεις, όπως φάνηκε όταν ο Νετανιάχου επέβαλε τους νέους του όρους. Αντί να καλέσουν την ισραηλινή πλευρά να λογοδοτήσει, οι ΗΠΑ απεναντίας ασκούν πίεση στη Χαμάς και την Αντίσταση να κάνουν περισσότερες υποχωρήσεις στην ισραηλινή κατοχή.
Μια άκαρπη διαπραγματευτική διαδικασία
Δεν προκάλεσε έκπληξη το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις της Ντόχα απέτυχαν στις 15/08/2024, λόγω των ισραηλινών απαιτήσεων. Οι ΗΠΑ μίλησαν για πρόοδο στις συνομιλίες, προσπαθώντας να δικαιολογήσουν αυτές τις διαπραγματεύσεις που ήταν εξαρχής καταδικασμένες. Η προσπάθεια αυτή χρησίμευσε ως προκάλυμμα για τις ενέργειες της Κατοχής, για να κερδίσει χρόνο και να καθυστερήσει πιθανά αντίποινα από το Ιράν, τη Χεζμπολά και τον άξονα της αντίστασης για τις δολοφονίες του Ισμαΐλ Χανίγια και του Φουάντ Σουκρ.
Τις μέρες που ακολουθούν, ο Νετανιάχου αναμένεται να επικεντρωθεί στους εξής στόχους:
- Παράταση του πολέμου μέχρι τις αμερικανικές εκλογές, στοχεύοντας να εξασφαλίσει τα καλύτερα δυνατά στρατιωτικά αποτελέσματα στο πεδίο.
- Εγκαθίδρυση νέας πραγματικότητας στο πεδίο στη ΛΓ, ιδίως μέσω της επιβολής ελέγχου επί των διαδρόμων Νετζαρίμ και Φιλαδέλφεια (πέρασμα της Ράφα).
- Μεγιστοποίηση του διαθέσιμου χρόνου για την απελευθέρωση όσων το δυνατόν περισσότερων ισραηλινών αιχμαλώτων από τα χέρια της Αντίστασης.
- Στόχευση της Χαμάς και άλλων ηγετών της αντίστασης με σκοπό τη δολοφονία όσων το δυνατόν περισσότερων.
- Επιβολή του οράματός του για την μετά τον πόλεμο κατάσταση στη ΛΓ.
Η Αντίσταση θα απορρίψει τις ισραηλινές προσταγές, θα διατηρήσει τις στιβαρές της επιχειρήσεις και θα επιμείνει στην εξάντληση των ισραηλινών δυνάμεων και πόρων μέχρι ο Νετανιάχου και όλη η ισραηλινή ηγεσία να αντιληφθούν ότι η επίτευξη των στόχων τους είναι αδύνατη, ότι ο χρόνος δεν είναι με το μέρος τους και πως το κόστος της συνέχισης του πολέμου ξεπερνά κατά πολύ το κόστος της παύσης των εχθροπραξιών και της ικανοποίησης των απαιτήσεων της Αντίστασης.
Τι ακολουθεί;!
Η «ευφορία» του Νετανιάχου και των συμμάχων του σύντομα θα σβήσει, καθώς οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισραήλ στη ΛΓ γίνονται ολοένα και πιο εμφανείς. Η αποτυχία θα παραμείνει, καθώς η εξάντληση του ισραηλινού στρατού εντείνεται, με διοικητές που έχουν ήδη συνηγορήσει υπέρ της επίτευξης συμφωνίας με τη Χαμάς με κάθε κόστος να επαναλαμβάνουν πιθανώς αυτήν τη στάση. Η εσωτερική κρίση του Ισραήλ θα βαθύνει καθώς η οικονομική του κατάσταση χειροτερεύει, αφήνοντάς το πολύ αδύναμο για να εμπλακεί σε έναν περιφερειακό πόλεμο. Η ισραηλινή κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει δύσκολες και πολύπλοκες αποφάσεις, ιδιαίτερα εάν το Ιράν και οι σύμμαχοί του καταφέρουν αποφασιστικά χτυπήματα.
Αργά ή γρήγορα, ο Νετανιάχου θα έρθει αντιμέτωπος με μια επιλογή μεταξύ δύο δρόμων: να συνεχίσει στην άρνηση και την αλαζονεία του, αγνοώντας την πραγματικότητα και επιδιώκοντας τον πόλεμο – αφήνοντας ως εκ τούτου τον στρατό και το κράτος του σε κατάσταση παρατεταμένης αιμορραγίας και εξάντλησης, όπως αρκετοί ισραηλινοί ηγέτες, στοχαστές και ειδικοί έχουν προειδοποιήσει ότι θα οδηγήσει εν τέλει στην κατάρρευση του Ισραήλ. Ή μπορεί να αναγνωρίσει την πραγματικότητα, να ξεκαβαλήσει το καλάμι και να ανταποκριθεί στα αιτήματα της Αντίστασης. Στην πράξη, αυτό θα σηματοδοτήσει τη νίκη της Αντίστασης και το τέλος της πολιτικής καριέρας του Νετανιάχου.
ΠΗΓΗ: alzaytouna.net
*Ο Δρ. Μόχσεν Μοχάμαντ Σάλεχ είναι γενικός διευθυντής του εγκατεστημένου στη Βηρυττό Al-Zaytouna Centre for Studies and Consultations.
