Ο τίτλος της στήλης είναι το μήνυμα που στέλνει ένα τραγούδι από το διάσημο αμερικανικό μιούζικαλ της δεκαετίας του ’70 «Καμπαρέ» (για να θυμούνται οι παλιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι). Ξεκινάμε με αμερικάνικο μιούζικαλ, γιατί σήμερα θα ασχοληθούμε με τις εξελίξεις στο παγκόσμιο μπάσκετ. Οπως όλοι ξέρουμε, το αμερικάνικο επαγγελματικό πρωτάθλημα, γνωστό ως ΝΒΑ, θεωρείται η Μέκκα του αθλήματος. Ζούμε όμως στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και όλα αλλάζουν ή για να είμαστε περισσότερο ακριβείς όλα κινούνται με βάση το χρήμα.
Η φετινή μεταγραφική περίοδος και οι μετακινήσεις παιχτών από το ΝΒΑ στην Ευρώπη έχουν «ταράξει τα νερά» στο άθλημα και είναι πολύ πιθανό να βρισκόμαστε στην αρχή μιας νέας εποχής που αμφισβητεί ευθέως την ηγεμονία των ΗΠΑ. Τα δυο-τρία τελευταία χρόνια, πρωτοκλασάτοι ευρωπαίοι παίχτες αρνήθηκαν τις προτάσεις ομάδων του ΝΒΑ και επέλεξαν να συνεχίσουν την καριέρα τους στην Ευρώπη, γεγονός που θα ήταν αδιανόητο πριν μια δεκαετία. Πλέον, έχουμε και μετακινήσεις παιχτών από το ΝΒΑ σε ευρωπαϊκές ομάδες και μάλιστα σε «παραγωγική» μπασκετική ηλικία. Οι ευρωπαϊκές ομάδες μέχρι σήμερα έφερναν κάποιους από τους σούπερ-σταρ του ΝΒΑ στο τέλος της καριέρας τους, περισσότερο για επικοινωνιακούς λόγους. Φέτος, όμως, τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην. Αρκετοί παίχτες είπαν το φετινό καλοκαίρι αντίο στο ΝΒΑ και επέλεξαν την Ευρώπη. Ναβάρο, Σπλίτερ, Νάχμπαρ, Μενσά Μπάνσου, Γουντς, Μπρέζετς, Κάρλος Ντελφίνο, Τσίλντρες έκαναν το υπεραντλαντικό ταξίδι με κατεύθυνση από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη. Απαντες και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού συμφωνούν ότι τα δεδομένα αλλάζουν υπέρ της Ευρώπης και ότι αν οι ιθύνοντες στο ΝΒΑ δεν βρουν άμεσα τρόπους να αντιμετωπίσουν την ευρωπαϊκή επίθεση, σύντομα θα μιλάμε για ηγεμονία της Ευρώπης.
Η ανατροπή των δεδομένων έχει ελληνικό χρώμα. Η μεταγραφή του Τζος Τσίλντρες από τους Ατλάντα Χοκς στον Ολυμπιακό ίσως αποτελέσει το σημείο αναφοράς για τη νέα εποχή. Το επικοινωνιακό πλήγμα που δέχτηκαν αφενός η Ατλάντα και αφετέρου το ΝΒΑ είναι μεγάλο και ήταν η αφορμή για ν’ ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τους λόγους που έχουν κάνει ελκυστική την ευρωπαϊκή αγορά για τους κορυφαίους μπασκετμπολίστες. Η αίσθηση που υπάρχει στο χώρο του ΝΒΑ είναι ότι η μεταγραφή των ερυθρόλευκων ανοίγει τον ασκό του Αιόλου και πολύ σύντομα θα έχουμε ανάλογες μεταγραφές και σ’ άλλες ευρωπαϊκές ομάδες. Οι κυριότερες αιτίες που συντελούν στην αλλαγή των δεδομένων είναι τρεις. Ο φόρος πολυτελείας, η πτώση του δολαρίου και η οικονομική ευρωστία των ευρωπαϊκών ομάδων.
Ας ξεκινήσουμε από το πρώτο. Το «luxury tax», στα ελληνικά φόρος πολυτελείας, είναι το ανώτατο όριο των χρημάτων που μπορεί να ξοδέψει μια ομάδα στο ΝΒΑ. Οποια ομάδα ξεπεράσει αυτό το όριο είναι υποχρεωμένη να καταβάλει σαν φόρο στο ΝΒΑ την οικονομική υπέρβαση που θα κάνει. Ενα παράδειγμα για να το καταλάβουμε. Το όριο για τη φετινή σεζόν είναι 71,15 εκατ. δολάρια. Οι Νικς έχουν μπάτζετ 93.864.770 δολάρια, συνεπώς θα πρέπει να πληρώσουν σαν φόρο πολυτελείας στο ΝΒΑ 22.714.770 δολάρια. Και για να προλάβω ορισμένους που θα αρχίσουν να μιλούν για υποτιμολογήσεις, διπλά συμβόλαια, «μαύρα» λεφτά κτλ., αρκεί να θυμηθούμε ότι ο Αλ Καπόνε μπήκε στη φυλακή για φορολογικές παραβάσεις και όχι για τη δράση του σαν γκάνγκστερ. Αν στα παραπάνω προσθέσουμε ότι οι ευρωπαϊκές ομάδες δίνουν καθαρό το ποσό που υπάρχει στο συμβόλαιο (πληρώνουν δηλαδή τους φόρους και τις όποιες άλλες κρατήσεις), ενώ στο ΝΒΑ τα λεφτά του συμβολαίου είναι μικτά (ο φόρος που παρακρατείται από τις αμερικάνικες οικονομικές υπηρεσίες φτάνει το 35% του συμβολαίου), καταλαβαίνουμε τη διαφορά στην οικονομική φιλοσοφία που υπάρχει ανάμεσα στο ΝΒΑ και τις ευρωπαϊκές ομάδες. Ηδη οι ιθύνοντες του ΝΒΑ ψάχνουν τρόπους για να αντιμετωπίσουν το συγκεκριμένο πρόβλημα και υπάρχουν αρκετοί που πιέζουν προκειμένου να αυξηθεί από φέτος κιόλας το ανώτατο όριο με δεδομένο ότι ήδη 8 ομάδες το έχουν ξεπεράσει.
Το δεύτερο στοιχείο που ενισχύει τις τάσεις φυγής από την Αμερική προς την Ευρώπη είναι η κυριαρχία του ευρώ έναντι του δολαρίου. Με δεδομένο ότι στις 15 Ιουλίου που γίνονταν οι διαπραγματεύσεις της μεταγραφής του Τσίλντρες η ισοτιμία ευρώ προς δολάριο είχε φτάσει το 1,6 καταλαβαίνουμε ότι το «καθαρό» ευρωπαϊκό συμβόλαιο των 4.200.000 ευρώ που έδωσε ο Ολυμπιακός αναλογεί σε 6.720.000 δολάρια και με την προσαύξηση του φόρου σε συμβόλαιο 9.072.000 δολαρίων για μια ομάδα του ΝΒΑ.
Το τρίτο σημείο που συμβάλλει στην ανατροπή των δεδομένων είναι η οικονομική ευρωστία που παρουσιάζουν αρκετές ευρωπαϊκές ομάδες. Τη δεκαετία του ’80 οι Ιταλοί έπαιζαν μόνοι τους και έφερναν αστέρια από το ΝΒΑ για να συμπληρώσουν τα ένσημα και να γεμίζουν το πορτοφόλι τους, τη σκυτάλη πήραν τη δεκαετία του ’90 Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός, περάσαμε μια δεκαετία που το ευρωπαϊκό μπάσκετ πέρασε μια μεγάλη οικονομική και διοικητική (FIBA – ULEB) κρίση και πλέον μπορούμε να μιλάμε για το ξεκίνημα μιας νέας εποχής, αφού ρωσικές, ισπανικές, ιταλικές και ελληνικές ομάδες μπορούν και κοντράρονται στα ίσια με τις ομάδες του ΝΒΑ.
Για όσους ασχολούνται συστηματικά με το μπάσκετ οι εξελίξεις αυτές ήταν αναμενόμενες. Βέβαια, οι ρυθμοί «απομυθοποίησης» του ΝΒΑ ήταν πιο γρήγοροι από τους αναμενομένους και αυτό είναι που προκαλεί μεγάλες αναταράξεις στο αμερικανικό επαγγελματικό μπάσκετ. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι προκειμένου να εξασφαλιστούν τα κέρδη των καπιταλιστών που επενδύουν στο ΝΒΑ είχαμε το φαινόμενο της αθρόας εισαγωγής παιχτών από κάθε γωνιά του πλανήτη. Την προηγουμένη δεκαετία η συντριπτική πλειοψηφία των μπασκετικών ταλέντων από κάθε γωνιά του πλανήτη συγκεντρώθηκε στο ΝΒΑ και η «παραγωγή» παιχτών από τα αμερικανικά κολέγια έπεσε κατακόρυφα. Οι ομάδες, αντί να «επενδύσουν» σε παίχτες που έβγαιναν από το κολεγιακό πρωτάθλημα, προτίμησαν να πάρουν έτοιμους παίχτες από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο. Το αποτέλεσμα είναι να καταρρεύσει ο «μαγικός κόσμος» του ΝΒΑ και τα κριτήρια να έχουν αυστηρώς οικονομική βάση. Δυστυχώς για τους ιθύνοντες του ΝΒΑ, η παγκοσμιοποίηση και οι οικονομικές εξελίξεις μετά τη δημιουργία του ευρώ έδωσαν τη δυνατότητα στις ευρωπαϊκές ομάδες να έχουν τον πρώτο λόγο. Πριν μερικά χρόνια, το όνειρο κάθε μπασκετμπολίστα ήταν να παίξει στο ΝΒΑ, ανεξάρτητα από τα φράγκα που θα έβαζε στην τσέπη του. Ο τίτλος «παίχτης του ΝΒΑ» ήταν ανεκτίμητης αξίας και όλοι οι μπασκετμπολίστες τον είχαν κρυφό όνειρο.
Από τη στιγμή όμως που τα πάντα άρχισαν να υπολογίζονται με βάση το χρήμα, άλλαξαν οι συσχετισμοί. Οπως λέει και η λαϊκή ρήση, «τη δόξα πολλοί εμίσησαν, το χρήμα ουδείς». Το ΝΒΑ μετέτρεψε το μπάσκετ από άθλημα σε μπίζνα, το παγκόσμιο μπάσκετ είναι πλέον μια χρυσοφόρα μπίζνα και οι ευρωπαϊκές ομάδες έχουν περισσότερες οικονομικές αβάντες για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του ακραίου επαγγελματικού αθλητισμού.
Κος Πάπιας
papias@eksegersi.gr
ΥΓ: Μια βδομάδα απομένει για την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου και η «αγωνία» για την ομαλή διεξαγωγή τους είναι έκδηλη στη ΔΟΕ. Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί, όμως παρά τις προσπάθειες των Κινέζων (σχεδόν όλα τα εργοστάσια στις πόλεις που θα φιλοξενήσουν Ολυμπιακά αθλήματα έχουν κλείσει), τα επίπεδα της ρύπανσης είναι πολύ μεγάλα και η ΔΟΕ προσανατολίζεται στην τροποποίηση του προγράμματος ορισμένων αθλημάτων (δρόμοι μεγάλων αποστάσεων, μαραθώνιος κτλ.) ή ακόμη και στη μη διεξαγωγή τους, προκειμένου να εξασφαλιστεί η υγεία των αθλητριών και των αθλητών. Μεγάλα τα ζόρια για τους Κινέζους, μεγάλα τα ζόρια για τη ΔΟΕ (που προκειμένου να ανοίξει μπίζνες στην Ασία πήρε ένα πολύ μεγάλο ρίσκο) και άπαντες ελπίζουμε στο να συνεχιστεί η σημερινή τραγελαφική κατάσταση. Σύμφωνα με πληροφορίες της στήλης, μεγάλος είναι και ο καημός της ηγετικής ομάδας της Περισσός ΑΕ που βλέπει τους κινέζους συντρόφους να κινδυνεύουν να γίνουν ρεζίλι των σκυλιών.
