Μετά από 35 περίπου μήνες διαπραγματεύσεων και με καθυστέρηση δέκα μηνών (και τρεις παρατάσεις), η Βρετανία από χθες έπαψε να ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Το Brexit συντελέστηκε, όμως μόνο εν μέρει. Γιατί η Βρετανία θα εξακολουθήσει να συνδέεται τελωνειακά με την ΕΕ για όλο το διάστημα της μεταβατικής περιόδου, μέχρι τις 31 Δεκέμβρη του 2020, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 135 της συμφωνίας αποχώρησης που υπογράφηκε τον περσινό Νοέμβρη και δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της ΕΕ (C384 I, 12/11/2019), η Βρετανία είναι υποχρεωμένη να συνεισφέρει και να συμμετέχει στους προϋπολογισμούς της Ενωσης μέχρι το τέλος του 2020. Επομένως, είναι υποχρεωμένη να πληρώνει κανονικά τη συμβολή της στον προϋπολογισμό της ΕΕ και στα τέλη Μάρτη του 2021 η ΕΕ θα στείλει τη «λυπητερή» για περαιτέρω υποχρεώσεις της Βρετανίας (άρθρο 140 της συμφωνίας).
Οι ξεχωριστές διεθνείς συμφωνίες που πιθανόν να συνάψει η Βρετανία κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου θα ισχύουν μόνο μετά το τέλος της, εκτός κι αν της επιτρέψει διαφορετικά η ΕΕ. (άρθρο 149, παρ.4). Συνεπώς, η Βρετανία είναι με το ένα… δάχτυλο έξω και όλα τα υπόλοιπα μέσα!
Οσο για το περιβόητο backstop, δηλαδή την αποφυγή «σκληρών συνόρων» μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Βρετανίας, με ταυτόχρονη ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων και αποφυγή δασμών μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ιρλανδίας, αυτό ακόμα παραμένει ζητούμενο και θα εξεταστεί από τη μικτή επιτροπή που θα δημιουργηθεί. Μέχρι τα τέλη του χρόνου δεν πρόκειται να γίνει τίποτα, άλλωστε, αφού η Βρετανία, όπως είπαμε, παραμένει τελωνειακά ενωμένη με την ΕΕ.
Από δω και πέρα αρχίζουν τα δύσκολα, αφού στόχος πλέον είναι η επίτευξη εμπορικής συμφωνίας, που ο Μπόρις Τζόνσον ευελπιστεί ότι θα γίνει εντός του χρόνου, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο αν σκεφτούμε το χρόνο που χρειάστηκαν για να ολοκληρωθούν άλλες εμπορικές συμφωνίες (π.χ. ΕΕ-Καναδά). Μιλάμε για αρκετά χρόνια, πάνω από πέντε. Το πώς θα γίνει τόσο γρήγορα αυτό, δεδομένου ότι ούτε η συμφωνία «αποχώρησης» έγινε έγκαιρα, μένει να το δούμε. Το σίγουρο όμως είναι ότι η Βρετανία δεν είναι σε πλεονεκτική θέση απέναντι στο υπόλοιπο συνασπισμένο ευρωπαϊκό κεφάλαιο που λειτουργεί υπό τη σκέπη της ΕΕ.
Μην ξεχνάμε ότι οι βρετανοί καπιταλιστές πιέζουν εξαρχής την πολιτική ηγεσία της χώρας για συμφωνία με την ΕΕ, με ασφυκτικό ορισμένες φορές τρόπο. Δεν είναι η ΕΕ που φοβάται μη φτάσει «στο χείλος του γκρεμού». Γι’ αυτό και η εφαρμογή της αποχώρησης, που ουσιαστικά αναβλήθηκε για του χρόνου (και το πιθανότερο είναι ότι θα αναβληθεί κι άλλο), θα είναι δύσκολη πρώτα-πρώτα για τη Βρετανία.
Δύσκολα θα είναι τα πράγματα και για τον Μπόρις Τζόνσον. Γνωρίζει ότι η πολλά υποσχόμενη προκάτοχός του, Τερίζα Μέι, έγινε θυσία στο βωμό του Brexit, πηγαίνοντας από αδιέξοδο σε αδιέξοδο, μέχρι την παραίτησή της τον περασμένο Ιούνη (μόλις μετά από τρία χρόνια στην εξουσία). Ο Τζόνσον κέρδισε την εμπιστοσύνη του κόσμου, αφού πάτησε στα εθνικιστικά του αισθήματα, και υποσχέθηκε ότι θα εφαρμόσει το… αδύνατο, χωρίς όμως να γνωρίζει κι αυτός πώς θα το πετύχει. Ετσι, η ΕΕ του έκανε τη χάρη να συμφωνήσει σε «αποχώρηση», περιμένοντας το ματς να κριθεί στην παράταση. Οι πρόσφατες δηλώσεις του επικεφαλής της ΕΕ Μισέλ Μπαρνιέ, που διέψευσε τον Τζόνσον που ισχυρίστηκε ότι δε θα χρειαστούν έλεγχοι στη διακίνηση των εμπορευμάτων μεταξύ Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας, δείχνουν ότι τα πράγματα δε θα είναι τόσο ρόδινα. Ο Μπαρνιέ είπε ότι οι έλεγχοι θα είναι απαραίτητοι και ότι η Βρετανία το αποδέχτηκε αυτό στη συμφωνία που υπέγραψε με την ΕΕ. Η Βρετανία, δηλαδή, θα ελέγχει εμπορεύματα που διακινούνται στο εσωτερικό της (αφού η Βόρεια Ιρλανδία της ανήκει)! Κάτι που η Τερίζα Μέι απέρριπτε άλλοτε μετά βδελυγμίας, δηλώνοντας ότι κανένας βρετανός πρωθυπουργός δε θα μπορούσε να δεχτεί κάτι τέτοιο.
Από την άλλη, η οικονομική κατάσταση στη Βρετανία δεν είναι η καλύτερη. Σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian (https://www.theguardian.com/money/2020/jan/27/debt-repayment-orders-hit-record-115m-in-2019), οι δικαστικές εντολές κατά ατόμων που αδυνατούσαν να πληρώσουν τα δάνειά τους χτύπησαν «κόκκινο» το 2019, φτάνοντας το 1.15 εκατομμύρια! Αριθμός διπλάσιος από το 2012! Αυξήθηκε επίσης και το μέγεθος των χρεών, με τον μέσο όρο να αυξάνεται κατά 5% σε σχέση με πέρσι (1.506 λίρες).
