Προβοκάτσια στον ΣΥΡΙΖΑ έστησε η ΝΔ. Tετρακόσιοι εβδομήντα ένας «πρόθυμοι» φοιτητές (εικάζουμε ότι προέρχονται από το χώρο κυρίως της ΝΔ, λόγω της έκτασης που πήρε το ζήτημα στις αντιπολιτευόμενες αστοφυλλάδες και στα αντίστοιχα τηλεοπτικά Μέσα, όσο και λόγω του θορύβου που σήκωσε η ΝΔ) -προπτυχιακοί, μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί- από τους δεκάδες χιλιάδες που φοιτούν στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (πάνω από 70.000) έστειλαν «επιστολή» στον κοσμήτορα της Πολυτεχνικής Σχολής και τον πρύτανη του ΑΠΘ αναφέροντας ότι «η διαρκής παρουσία μεγάλου αριθμού χρηστών ναρκωτικών σε χώρους του ιδρύματος π.χ. στο κυλικείο της σχολής – έως τα σοβαρά, δηλαδή την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών ουσιών στους χώρους του πανεπιστημίου, και τα ακόμη κρισιμότερα, όπως ο θάνατος ανθρώπων εντός του πανεπιστημίου, όλα δημιουργούν αίσθηση μόνιμης ανασφάλειας και φόβου για το σύνολο της ακαδημαϊκής κοινότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας». Τονίζουν επίσης ότι «Αρνούμαστε να προσερχόμαστε για μάθημα σε έναν χώρο όπου “ανθίζει’’ το εμπόριο ναρκωτικών, γεμάτο χρησιμοποιημένες σύριγγες».
Ευθύς με τη δημοσιοποίηση της «επιστολής» όλος ο εσμός «βγήκε στα κάγκελα», απαιτώντας από τον υπουργό Παιδείας να πάρει άμεσα μέτρα. Τα «άμεσα μέτρα» αφορούν τον «κίνδυνο» να επανα-νομοθετηθεί το πανεπιστημιακό άσυλο με το νομοσχέδιο για την Ανώτατη Εκπαίδευση που αυτόν τον καιρό είναι ήδη στη Βουλή.
Το φαινόμενο της διακίνησης των ναρκωτικών σε πολλούς μάλιστα δημόσιους χώρους, με την ανοχή (και όχι μόνο) των μπάτσων, φαινόμενο σύμφυτο του καπιταλισμού, αφού αποτελεί έναν ακόμη τρόπο εκμαυλισμού της νεολαίας, κυρίως, και απομάκρυνσής της από τα πραγματικά προβλήματα που την ταλανίζουν, άρα και από τον αγώνα διεκδίκησης της επίλυσής τους, δεν είναι καινούργιο. Γιατί, όμως, τώρα πήρε τέτοιες διαστάσεις, με αφορμή την «επιστολή» των φοιτητών, που ενήργησαν καθαρά ως «λαγοί»;
Για το λόγο ακριβώς που προαναφέραμε: επειδή επίκειται η ψήφιση του νόμου για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και επειδή η ΝΔ βρήκε έτσι «πάτημα» να «την πέσει» στον ΣΥΡΙΖΑ, φθείροντας την εικόνα του στα μάτια των «νοικοκυραίων», αφού στο άλλο πεδίο, αυτό της υπογραφής και νέου Μνημόνιου ως το 2060 δεν έχει να πει τίποτε, τουλάχιστον όσον αφορά την ουσία, αφού συμφωνεί και απλώς η ένστασή της έγκειται στο γεγονός της καθυστέρησης από την πλευρά της συγκυβέρνησης να κλείσει την δεύτερη αξιολόγηση.
Πώς απάντησε ο Γαβρόγλου σ’ αυτήν την καραμπινάτη προβοκάτσια; Καθαρά απολογητικά και συνάμα απροκάλυπτα. Είπε, δηλαδή, ότι μέχρι σήμερα από το 2011 που ψηφίσθηκε ο νόμος Διαμαντοπούλου (ν. 4009/2011), δεν ισχύει το πανεπιστημιακό άσυλο και επομένως οι δυνάμεις καταστολής έχουν το ελεύθερο να μπουκάρουν όποτε το κρίνουν σκόπιμο στους πανεπιστημιακούς χώρους: «Να ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι σήμερα δεν υπάρχει καμία διάταξη για το άσυλο, που σημαίνει ότι οι διοικήσεις των πανεπιστημίων είχαν από το 2011 την απόλυτη ευθύνη να πάρουν όλα εκείνα τα μέτρα ώστε να μην φτάσουμε στη σημερινή κατάσταση: να καλέσουν την αστυνομία, τον εισαγγελέα, ή οτιδήποτε άλλο όταν διαπιστώνουν τέτοια πράγματα. Γιατί δεν έκαναν τίποτα; Γιατί οι διοικήσεις κρύβονται πίσω από δήθεν δικές μου δηλώσεις, αυτό δεν το έχω καταλάβει» (συνέντευξη Γαβρόγλου στο ΑΠΕ/ΜΠΕ).
Θυμίζουμε εδώ τι ακριβώς προβλέπει το άρθρο 3 του νόμου Διαμαντοπούλου:
Αρθρο 3 – Ακαδημαϊκή ελευθερία
1. Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και τη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών.
2. Σε αξιόποινες πράξεις που τελούνται εντός των χώρων των Α.Ε.Ι. εφαρμόζεται η κοινή νομοθεσία.
3. Από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου καταργούνται το άρθρο 2 του ν. 1268/1982 (Α΄ 87) και οι παράγραφοι 1 έως και 7 και 9 του άρθρου 3 του ν. 3549/2007 (ΦΕΚ Α΄ 69).
Καταργείται δηλαδή η διάταξη του αρχικού νόμου 1268 του ΠΑΣΟΚ, όπως επίσης καταργείται και η διάταξη του νόμου Γιαννάκου (ν. 3549).
Αφού ο Γαβρόγλου πέταξε σκόπιμα τη φράση ότι «στα πανεπιστήμια αυτά τα θέματα λύνονται από μέσα, αν υπάρχει ένα ρωμαλέο φοιτητικό κίνημα και σύλλογος καθηγητών… Ποτέ δεν έχει φέρει λύση η αντιμετώπιση με αστυνομικούς τρόπους» (σ.σ. σωστό), για να ενισχύσει καταρχάς το αριστερό του προσωπείο, στη συνέχεια φρόντισε να καθησυχάσει όλον τον διαμαρτυρόμενο αστισμό. Δήλωσε ότι στο νομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση «υπάρχει μια πεντακάθαρη διάταξη, ότι για πλημμελήματα και κακουργήματα είναι αυτοδίκαιη η παρέμβαση δημόσιας δύναμης και για τα υπόλοιπα, συνεδριάζουν τα όποια όργανα, ή εξουσιοδοτούνται τα όποια πρόσωπα να καλέσουν την αστυνομία. Αρα, όλοι έχουν την ευθύνη του ρόλου τους».
Ποια η διαφορά της διάταξης Γαβρόγλου για το άσυλο από αυτήν του νόμου Διαμαντοπούλου; Για τα πλημμελήματα και κακουργήματα «είναι αυτοδίκαιη η παρέμβαση δημόσιας δύναμης», ενώ για τα «υπόλοιπα», π.χ. τις καταλήψεις, τις απεργίες των εργαζόμενων στα ΑΕΙ, μιας και όλα αυτά «παρεμποδίζουν» «τη διδασκαλία και την έρευνα», καλείται το αρμόδιο πανεπιστημιακό όργανο να αποφασίσει να καλέσει τους μπάτσους. Κοντολογίς, η διάταξη των συριζαίων δίνει τάχα την αίσθηση ότι θέλει και στο σημείο αυτό να ενισχύσει το «αυτοδιοίκητο» των ΑΕΙ: «Τώρα, για την αντιμετώπιση αυτής της παραβατικότητας, να δεχτούμε ότι πρέπει να υπάρχει συνεργασία των πανεπιστημίων -τα οποία είναι αυτοδιοίκητα και θέλουμε αυτό να το κατοχυρώσουμε- με την Πολιτεία; Ο καθένας με τους διακριτούς, αλλά απολύτως αποφασισμένους ρόλους που πρέπει να έχει» (Γαβρόγλου στην ίδια συνέντευξη).
Σημειώνουμε ότι ο υπουργός Παιδείας αποφεύγει εδώ να αναφέρει ακριβώς το αρμόδιο πανεπιστημιακό όργανο που θα αποφασίζει για την άρση του ασύλου. Ισως όχι τυχαία, αφού το υψηλόβαθμο πανεπιστημιακό κατεστημένο, οι πρυτάνεις, αντιδρούν και ζητούν να μπει στο νομοσχέδιο σκέτα-νέτα η φράση: «Σε αξιόποινες πράξεις που τελούνται εντός των χώρων των ΑΕΙ παρεμβαίνει αυτεπάγγελτα η Πολιτεία», ταυτιζόμενοι με το νόμο Διαμαντοπούλου.
Εξ ου και η σύγκλητος του ΑΠΘ, με αφορμή την «επιστολή» των φοιτητών, πήρε αμέσως την «πάσα» και εξέδωσε ανακοίνωση όπου αναφέρονται χαρακτηριστικά τα εξής: «Η Σύγκλητος συμμερίζεται την πρωτοβουλία των φοιτητών που αποφάσισαν να εκφράσουν δημόσια την αντίδρασή τους στο πρόβλημα αυτό που είναι γνωστό σε όλους. H δημόσια ανάδειξή του, και με την επιστολή αυτή, συμβάλλει θετικά στην κινητοποίηση όλων των αρμοδίων για την επίλυσή του. Η Σύγκλητος εκφράζει δημόσια την υποστήριξή της στη θέση που επανειλημμένα έχει διακηρύξει ο Πρύτανης του ΑΠΘ, ότι για τα θέματα διακίνησης ναρκωτικών, παράλληλα με την πρόβλεψη του νόμου για αυτεπάγγελτη παρέμβαση της αστυνομίας, υπάρχει διαρκής πρόσκληση παρέμβασης της αστυνομίας στους χώρους του ιδρύματος».
Αξίζει να θυμηθούμε πώς σχολιάζαμε το σχετικό άρθρο (άρθρο 3) του νομοσχέδιου Γαβρόγλου στην Κόντρα, αρ. φύλ. 919:
Αρθρο 3
Πολύς θόρυβος ξεσηκώθηκε από τη ΝΔ για το άρθρο αυτό, που επαναφέρει τάχα το πανεπιστημιακό άσυλο. Στην πραγματικότητα η ΝΔ επιθυμούσε να παραμείνει ακέρια η λογική του νόμου Διαμαντοπούλου (Ν. 4009/2011), που καταργούσε πλήρως το πανεπιστημιακό άσυλο [καταργούνται οριστικά το άρθρο 2 του Ν. 1268/1982 (ΠΑΣΟΚ) και οι σχετικές παράγραφοι 1 έως και 7 και 9 του άρθρου 3 του Ν. 3549/2007 (Γιαννάκου)]. Οι συριζαίοι, όμως, θέλοντας να δημαγωγήσουν επαναφέρουν «για τα μάτια» το άσυλο.
Συγκεκριμένα, στο άρθρο 3 του σχεδίου νόμου προβλέπονται τα εξής:
Ακαδημαϊκές ελευθερίες
1. Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και στη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών. Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών, των ακαδημαϊκών ελευθεριών στην έρευνα και στη διδασκαλία, την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει.
2. Επέμβαση δημόσιας δύναμης σε χώρους των Α.Ε.Ι. λαμβάνει χώρα σε περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου. Οι ως άνω περιορισμοί δεν ισχύουν για το Πυροσβεστικό Σώμα. (Οι υπογραμμίσεις δικές μας).
Είναι σαφές ότι η έννοια του ακαδημαϊκού ασύλου στενεύει, αφού το άσυλο «αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση… των ακαδημαϊκών ελευθεριών στην έρευνα και τη διδασκαλία… την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει». Κοντολογίς, η κατάληψη π.χ. ενός Πανεπιστήμιου ακόμη και από τους φοιτητές μπορεί να θεωρηθεί πράξη «κατάλυσης» από τη μεριά τους του πανεπιστημιακού ασύλου, εφόσον με τον τρόπο αυτό παρεμποδίζεται «το δικαίωμα στη μάθηση και την εργασία», εφόσον δηλαδή παρεμποδίζεται η διδασκαλία και η έρευνα ή η εργασία των υπόλοιπων μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας (καθηγητών, εργαζόμενων στο Πανεπιστήμιο).
Η επέμβαση των δυνάμεων καταστολής επιτρέπεται σε «περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου». Προφανώς, η απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου, που αποτελείται από τον Πρύτανη, τους Αντιπρυτάνεις, έναν εκπρόσωπο των φοιτητών, που υποδεικνύεται και προέρχεται από τους νομίμως ορισθέντες φοιτητές που μετέχουν στη Σύγκλητο και τον εκπρόσωπο των διοικητικών υπαλλήλων που μετέχει στη Σύγκλητο, λαμβάνεται κατά πλειοψηφία.
Σημειώνουμε ότι στο άρθρο 14 προβλέπεται ότι «το Πρυτανικό Συμβούλιο συγκροτείται και λειτουργεί νόμιμα έστω και αν δεν έχει υποδειχθεί ο εκπρόσωπος των φοιτητών», ενώ «σε περίπτωση ισοψηφίας υπερισχύει η άποψη υπέρ της οποίας τάχθηκε ο Πρύτανης». Αυτό, σε απλά ελληνικά, σημαίνει ότι ο Πρύτανης στην ουσία είναι αυτός που αποφασίζει να επιτρέψει την επέμβαση των δυνάμεων καταστολής στο Πανεπιστήμιο.
Οι διατυπώσεις των συριζαίων είναι πολύ πονηρές και αφήνουν επίτηδες «κενά» στην ερμηνεία τους. Π.χ. δε γίνεται αναφορά σε ποιους χώρους του Πανεπιστήμιου αναφέρεται το άσυλο. Το σημειώνουμε αυτό επειδή ο νόμος Γιαννάκου (Ν. 3549/2007) περιόρισε για πρώτη φορά το άσυλο στους χώρους μόνο που πραγματοποιείται διδασκαλία και έρευνα, ενώ και το σχετικό άρθρο του σχεδίου νόμου αναφέρεται στην αναγνώριση του ασύλου στην έρευνα, τη διδασκαλία, τη μάθηση και την εργασία.
Για να αντιληφθούμε την ψευδεπίγραφη επαναφορά του ασύλου από τους συριζαίους θυμίζουμε τι ακριβώς προέβλεπε ο αρχικός νόμος που το αναγνώριζε (Ν. 1268/1982, άρθρο 2). Ο νόμος αυτός είναι πολύ προσεκτικός στις διατυπώσεις για λόγους που αναφέρουμε αμέσως παρακάτω, αν και αφήνει σαφώς περιθώρια για την επέμβαση των κατασταλτικών δυνάμεων:
♦ Η ακαδημαϊκή ελευθερία στη διδασκαλία και την έρευνα, καθώς και η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών κατοχυρώνεται στα ΑΕΙ.
♦ Δεν επιτρέπεται η επιβολή ορισμένων μόνον μερικών επιστημονικών απόψεων και ιδεών και η διεξαγωγή απόρρητης έρευνας.
♦ Ολοι οι εργαζόμενοι στα ΑΕΙ, όπως και οι φοιτητές είναι ελεύθεροι να εκφράζονται συλλογικά μέσα από τα συνδικαλιστικά τους όργανα, που διευκολύνονται στη λειτουργία τους από τις πανεπιστημιακές αρχές.
♦ Για την κατοχύρωση της ακαδημαϊκής ελευθερίας, της ελεύθερης επιστημονικής αναζήτησης και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών αναγνωρίζεται το Πανεπιστημιακό Ασυλο.
♦ Το Πανεπιστημιακό Ασυλο καλύπτει όλους τους χώρους των ΑΕΙ και συνίσταται στην απαγόρευση επέμβασης της δημόσιας δύναμης στους χώρους αυτούς χωρίς την πρόσκληση ή άδεια του αρμόδιου οργάνου του ΑΕΙ, όπως αναφέρεται στη συνέχεια.
♦ Το όργανο αυτό είναι τριμελές και αποτελείται από τον Πρύτανη ή τον νόμιμο αναπληρωτή του και ανά ένα εκπρόσωπο του Διδακτικού-Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) και των φοιτητών.
♦ Το όργανο αυτό αποφασίζει μόνο με ομοφωνία όλων των μελών του. Σε περίπτωση διαφωνίας συγκαλείται έκτακτα η Σύγκλητος του ΑΕΙ την ίδια μέρα προκειμένου να αποφασίσει σχετικά. Η τελική απόφαση παίρνεται με πλειοψηφία των 2/3 του συνόλου των παρόντων.
♦ Επέμβαση δημόσιας δύναμης χωρίς την άδεια του αρμόδιου οργάνου του ΑΕΙ επιτρέπεται μόνον εφόσον διαπράττονται αυτόφωρα κακουργήματα ή αυτόφωρα εγκλήματα κατά της ζωής.
Σημειώσαμε πιο πάνω ότι ο αρχικός νόμος (Ν. 1268/1982, άρθρο 2) είναι πολύ προσεκτικός στις διατυπώσεις. Ο λόγος είναι ότι το ΠΑΣΟΚ το 1982 εξαναγκάστηκε να θεσπίσει το πανεπιστημιακό άσυλο, στο περιβάλλον ενός ισχυρού, μαζικού και διεκδικητικού κινήματος στα Πανεπιστήμια και τους χώρους εργασίας, που έβγαινε απειλητικό μετά το τέλος της δικτατορίας και στον απόηχο της ηρωικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973. Προσπάθησε, λοιπόν, να ισορροπήσει ανάμεσα σε αυτό το κίνημα και την ανάγκη του αστικού συστήματος να υπάρξει έλεγχος των πρακτικών διεκδικητικής τακτικής του κινήματος που πραγματοποιούνταν στο έδαφος των πανεπιστημιακών χώρων (καταλήψεις από φοιτητές, εργαζόμενους στο πανεπιστήμιο, αλλά και από τάσεις του κινήματος εκτός των τειχών της πανεπιστημιακής κοινότητας).
Το πανεπιστημιακό άσυλο καταγράφηκε στη μνήμη του ελληνικού λαού (ιδίως με την κατάληψη της Νομικής και την εξέγερση του Πολυτεχνείου το ’73, στην οποία πήραν μέρος όχι μόνο φοιτητές, αλλά και μαθητές και εργαζόμενοι) ως μια ιερή έννοια και συνθήκη, την οποία δεν μπορούσαν να παραβιάσουν οι δυνάμεις καταστολής του κράτους.
Παρά το γεγονός ότι στη συνέχεια υπήρξαν περιπτώσεις που το άσυλο καταλύθηκε από τους μπάτσους [το Νοέμβρη του 1985 στο Χημείο Αθηνών στο οποίο έγινε κατάληψη μετά τη δολοφονία του μαθητή Μιχάλη Καλτεζά από τον αστυνομικό Μελίστα, η Επιτροπή Ασύλου, επί πρυτανείας Σταθόπουλου, αποφάσισε την άρση του και την εκκένωση του κτιρίου. Το 1991 επί πρυτανείας Μαρκάτου, μετά το κάψιμο του κτιρίου της πρυτανείας του ΕΜΠ (από δακρυγόνα που έριξαν τα ΜΑΤ). Το 1995, πάλι επί πρυτανείας Μαρκάτου, του γνωστού πλέον και ως πρύτανη των ΜΑΤ, το πανεπιστημιακό άσυλο ήρθη στον χώρο εντός του ΕΜΠ και στους γύρω δρόμους, με αποτέλεσμα να γίνουν μαζικές συλλήψεις και να φακελωθούν (και επομένως να κρατηθούν σε ομηρία) χιλιά-δες νέοι], εν τούτοις οι κυβερνώντες δεν τόλμησαν να θεσμοθετήσουν την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Για πρώτη φορά γίνεται τέτοια προσπάθεια επί κυβέρνησης Καραμανλή, με τον νόμο Γιαννάκου. Είναι η δεκαετία που το ελληνικό αστικό σύστημα προσπαθεί να προσαρμοστεί στις κατευθύνσεις που επικρατούν στον ευρωπαϊκό χώρο ανώτατης εκπαίδευσης και στα αγγλοσαξωνικά πανεπιστήμια, με την επέλαση του νεοφιλελευθερισμού και στην Παιδεία. Το επιχειρηματικό πανεπιστήμιο απαιτεί ταυτόχρονα την επιβολή της σιωπής των αμνών. Εξ ου και η προώθηση και με το νομοθέτημα της Γιαννάκου των διακηρύξεων της Μπολόνια.
Γιούλα Γκεσούλη
