Με τιμές αρχηγού κράτους έγινε δεκτός από την κυβέρνηση της Μπανανίας ο επίτροπος Μοσκοβισί. Το ίδιο είχε γίνει την προηγούμενη εβδομάδα με τον αντιπρόεδρο της Κομισιόν Ντομπρόβσκις. Οι κοινοτικοί παράγοντες δεν είχαν μόνο συνομιλίες με τους μνημονιακούς υπουργούς (Δραγασάκη, Τσακαλώτο, Χουλιαράκη, Σταθάκη, Κατρούγκαλο), αλλά έγιναν δεκτοί και από τον Τσίπρα στο Μαξίμου. Δείγμα χαρακτηριστικό της απελπισίας στην οποία έχει περιέλθει η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου, καθώς πλέον τα ψέματα τελείωσαν και το Μνημόνιο-3 πρέπει να εφαρμοστεί στην πράξη. Αναζητούν εναγωνίως κάποιο τράτο, μπαίνει μπροστά και ο ίδιος ο Τσίπρας, όμως προσκρούουν σε τοίχο, καθώς όλοι τους δείχνουν το Μνημόνιο που έχουν υπογράψει, το οποίο δεν περιγράφει μόνο τα μέτρα, αλλά και αυστηρό χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή τους.
Απ’ αυτή την άποψη, χαρακτηριστικό είναι το κάζο που έπαθε ο Κατρούγκαλος, που συναντήθηκε με τον Μοσκοβισί την περασμένη Τετάρτη. Μετά το τέλος της συνάντησης δήλωσε: «Είμαστε κοντά στο στόχο όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού αλλά υπάρχει ένα περιθώριο για παράταση μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου». Σε μια ώρα, είχε πετάξει στα σκουπίδια αυτή τη δήλωση και έστειλε «ορθή επανάληψη» με διαφορετικό περιεχόμενο: «Είμαστε κοντά στο στόχο όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού που θα γίνει μέχρι τέλος Νοεμβρίου».
Τι είχε συμβεί; Ο Τόμας Βίζερ του πανίσχυρου EuroWorkingGroup φώναξε τους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες και ξεκαθάρισε πως η πρώτη αξιολόγηση δεν πρόκειται να κλείσει αν δεν υλοποιηθούν όλα τα προαπαιτούμενα. Δεν πρόκειται να αποδεσμευτεί ούτε η υποδόση των 2 δισ. αν προηγουμένως δεν υλοποιηθούν όλα τα προαπαιτούμενα που προβλέπονται στο Μνημόνιο. Αν δεν προλάβουν μέχρι τη Δευτέρα που συνέρχεται σε τακτική συνεδρίαση το Eurogroup, είμαστε στη διάθεση της ελληνικής κυβέρνησης να αποφασίσουμε με τηλεδιάσκεψη όταν αυτή θα έχει υλοποιήσει όλα τα προαπαιτούμενα, είπε ο Βίζερ, που απηύθυνε προειδοποίηση ακόμα και για τα 10 δισ. που έχουν δεσμευτεί ως πρώτη δόση για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών (δεσμεύτηκαν στις 14 Αυγούστου και περιμένουν σε μια τράπεζα του Λουξεμβούργου): αν δεν υπάρξει συμφωνία και στο ζήτημα των «κόκκινων» δανείων, τα 10 δισ. δε θα εκταμιευθούν και η ανακεφαλαιοποίηση δε θα προχωρήσει, μολονότι έχει ψηφιστεί το συμφωνημένο πλαίσιο από την ελληνική Βουλή.
Προφανώς, μετά τη διανομή της δήλωσης Κατρούγκαλου, που μετέθεσε το Ασφαλιστικό για τις αρχές Δεκέμβρη, παίρνοντας μόνος του ολιγοήμερη παράταση, και σε συνδυασμό με τις off the record προειδοποιήσεις Βίζερ, στο Μαξίμου χτύπησαν τα καμπανάκια και ο Κατρούγκαλος ειδοποιήθηκε ν’ αφήσει τα προσωπικά παιχνιδάκια και να προσαρμοστεί αμέσως στο προβλεπόμενο από το Μνημόνιο χρονοδιάγραμμα.
Σε αντίθεση με το χοντροκομμένο τεχνοκρατικό στιλ του Ντομπρόβσκις, ο Μοσκοβισί έφερε στην Αθήνα έναν αέρα γαλλικής πολιτικής φινέτσας. Δεν έκανε καμιά οικονομία στα καλά λόγια για την κυβέρνηση και τα στελέχη της. Επί της ουσίας, όμως, δεν είπε τίποτα διαφορετικό από τον Ντομπρόβσκις. Δεν άφησε κανένα τράτο. Απέφυγε με μαεστρία όλες τις δύσκολες ερωτήσεις στις δημόσιες τοποθετήσεις του, αλλά επί της ουσίας ήταν ξεκάθαρος: πρέπει να εφαρμοστεί ό,τι προβλέπει το Μνημόνιο. Η υποδόση των 2 δισ. θα αποδεσμευτεί όταν ικανοποιηθούν όλα τα προαπαιτούμενα, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών το ίδιο και μόνο όταν η τρόικα ολοκληρώσει την πρώτη αξιολόγηση (η οποία περιλαμβάνει και το Ασφαλιστικό) θα ξεκινήσει η συζήτηση για το χρέος.
Το μήνυμα του Βίζερ ήταν πως είναι σχεδόν αδύνατο να τα προλάβει όλα η κυβέρνηση, οπότε δεν πρόκειται ν' αρχίσει η συζήτηση για το χρέος μέσα στο 2015. Ο Μοσκοβισί, όπως προείπαμε, δεν φείσθηκε επαίνων προς την κυβέρνηση και τη διαπραγματευτική της ομάδα. Εφτασε να τη χαρακτηρίσει ως «την καλύτερη που είχαμε ποτέ με ελληνική κυβέρνηση»! Αυτό, βέβαια, δεν αποτελεί έπαινο, όταν προέρχεται από το στόμα ενός εκπροσώπου των ιμπεριαλιστών δανειστών, όμως στο σημείο κυνισμού που έχουν φτάσει οι συριζαίοι επιδιώκουν τέτοιους επαίνους, γιατί στόχος τους είναι να σβήσουν το παρελθόν της «σκληρής διαπραγμάτευσης» και της «δημιουργικής ασάφειας» και να δείξουν στην ελληνική αστική τάξη ότι αποτελούν τους καλύτερους διαχειριστές των κρατικών της υποθέσεων.
Μολονότι, όμως, δήλωσε ότι και η Κομισιόν και το Eurogroup περιβάλλουν με εμπιστοσύνη την ελληνική κυβέρνηση, όταν ρωτήθηκε αν τα εκκρεμή ζητήματα «ενδεχομένως να αποτελέσουν εμπόδιο, προκειμένου στο επικείμενο Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου να παρθεί η απόφαση για την εκταμίευση της δόσης των 2 δισεκατομμυρίων ευρώ», απάντησε ότι «βεβαίως, εάν τα ζητήματα αυτά δεν επιλυθούν, προφανώς αυτό θα καταστήσει τη συμφωνία πιο δύσκολη». «Αλλά εγώ παραμένω αισιόδοξος», έσπευσε να συμπληρώσει.
Ο Τσακαλώτος τον επιβεβαίωσε πλήρως, αναφερόμενος στον οδικό χάρτη που αποφασίστηκε με το Μνημόνιο: «Αυτός ο οδικός χάρτης σημαίνει ότι κάθε εμπόδιο πρέπει να ξεπεραστεί. Κάθε φορά που υπάρχουν διαφωνίες πρέπει να εξαντλούμε τη συζήτηση, να ακούσει ο ένας τον άλλον, για να γίνει και ανακεφαλαιοποίηση και να κλείσει η πρώτη αξιολόγηση». Και κατέληξε με νόημα: «Θεωρώ ότι αφού υπάρχει καλή πίστη, ότι έχει αλλάξει το κλίμα, ότι είμαστε οργανωμένοι, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μη βρεθεί λύση πριν από τη Δευτέρα που γίνεται το Eurogroup».
Αυτά έλεγε ο Τσακαλώτος την Τρίτη. Καμιά διαφωνία επί της ουσίας με τον Μοσκοβισί ως προς τη διαδικασία: πρώτα τα προαπαιτούμενα (για την εκταμίευση των 2 δισ.), μετά η αξιολόγηση (που θα πιάνει και το Ασφαλιστικό), μετά η εκταμίευση του ποσού για την ανακεφαλαιοποίηση και μετά κουβέντα για το χρέος. Αλλά και κανένα κλίμα σύγκρουσης ως προς τα εκκρεμή ζητήματα: «Είμαστε έτοιμοι (και οι δύο πλευρές) να συνεχίσουμε αυτή τη συζήτηση σε αυτό το οργανωμένο κλίμα που έχουμε φτιάξει και με αυτή τη σχέση που έχουμε δημιουργήσει (…) Θεωρούμε ότι σε αυτά τα ζητήματα πρέπει να εξαντλήσουμε τη συζήτηση για να βρεθούν λύσεις που μπορούν να καλύψουν και τις δύο πλευρές». Ο Μοσκοβισί τον επιβεβαίωσε: «Αυτή τη στιγμή προχωράμε πολύ θετικά στην προπαρασκευή των πρώτων προαπαιτουμένων, έχουμε μια σειρά από προτάσεις οι οποίες μπορώ να πω ότι πάνε προς τη σωστή κατεύθυνση, γιατί η δουλειά που έχει γίνει από την ελληνική πλευρά και οι προτάσεις που υποβάλλονται είναι προς τη σωστή κατεύθυνση».
Το άλλο πρωί, όμως, σηκώθηκαν οι σημαίες από το Μαξίμου. Η Γεροβασίλη δήλωσε πως η κυβέρνηση θα παλέψει τα εκκρεμή ζητήματα και κυρίως αυτό των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας «όσος χρόνος κι αν χρειαστεί»! Πόσος χρόνος μπορεί να χρειαστεί, μαντάμ Ολγα, όταν οι άλλοι διαμηνύουν ότι δεν παίρνετε δεκάρα αν δε γίνουν όλα by the book, δηλαδή όπως προβλέπει το Μνημόνιο;
Η αγωνιστική άρια της Γεροβασίλη δεν ήταν παρά η ουβερτούρα για να πάρει το λόγο ο… μεγάλος τραγουδιστής Τσίπρας, που φιλοξενούσε τον Σουλτς για τη φιέστα με την αεροπορική μεταφορά τριάντα προσφύγων στο Λουξεμβούργο. Ζήτησε, λοιπόν, «επίσημα» να χαλαρώσει το Μνημόνιο (στο ζήτημα των «κόκκινων» δανείων), σε αντάλλαγμα των υπηρεσιών που προσφέρει η Ελλάδα στην αντιμετώπιση του προσφυγικού. Και μετά, ο Μιχόπουλος (που επανέκαμψε ως Γκέμπελς στο Μαξίμου) μοίρασε ένα non paper που έλεγε ότι ο ο Σουλτς είπε στον Τσίπρα πως η Ελλάδα δεν μπορεί να βρίσκεται υπό πίεση, δεδομένου του βάρους που σηκώνει στο προσφυγικό ζήτημα.
Βάλαμε τη λέξη «επίσημα» σε εισαγωγικά, γιατί ο Σουλτς δεν έχει καμιά αρμοδιότητα στην εφαρμογή του Μνημόνιου. Ο Σουλτς είναι απλώς ο… μέγας ψυχοθεραπευτής. Αυτός που λέει αυτά που θέλει ν' ακούσει κάθε τοπικός φύλαρχος επιπέδου Τσίπρα. Τις αποφάσεις τις παίρνει το Eurogroup, με εισήγηση της τρόικας και της Κομισιόν. Και οι εκπρόσωποι της Κομισιόν (Ντομπρόβσκις και Μοσκοβισί) δεν άφησαν το παραμικρό παράθυρο ανοιχτό για χαλάρωση.
Σε λίγες μέρες, λοιπόν, θα έχουμε έναν ακόμα… έντιμο συμβιβασμό. Το ιδεολογικό πλαίσιο έχει ήδη βρεθεί: η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Αν δεν ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του χρόνου, θα πέσουμε στις δαγκάνες του Κανονισμού BRRD, που προβλέπει και κούρεμα καταθέσεων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών. Αφού, λοιπόν, ο ανάλγητος Σόιμπλε δεν ξέχασε το Grexit και μας απειλεί πάλι μ' αυτό (ο Τσίπρας το είπε, χωρίς να κατονομάσει αλλά φωτογραφίζοντας τον γερμανό υπουργό), θα πρέπει να σφίξουμε την καρδιά και να τα δεχτούμε όλα, προκειμένου ν' αποφύγουμε το κούρεμα καταθέσεων.
Το σόου ήρθε στα ίσα του με τις σύντομες δηλώσεις που έκαναν ο Μοσκοβισί με τον Σταθάκη, αφού πρώτα ο Γάλλος ξεναγήθηκε στην Ακρόπολη και χλαπάκιασε παρέα με τον Σταθάκη σε γεύμα εργασίας. Ο Μοσκοβισί είπε τα καθιερωμένα με τη γνωστή γαλατική αβρότητα: «Ηταν μια εξαιρετικά χρήσιμη διήμερη επίσκεψη κατά την οποία συνεργαστήκαμε άψογα με την ελληνική κυβέρνηση. Εχουμε τον ίδιο στόχο: η Ελλάδα να έχει κοινωνική δικαιοσύνη και να βρει τον δρόμο της ανάπτυξης. Είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί και τείνουμε ευήκοα ώτα στις προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας. Είναι ανάγκη η χώρα να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της και να καταστεί ελκυστική για τους επενδυτές».
Είδηση εμπεριείχαν αυτά που είπε ο Σταθάκης: «Το πνεύμα της συζήτησης αυτές τις δύο ημέρες ήταν πολύ θετικό. Πρέπει να γίνουν τρία πολύ σημαντικά βήματα, στα οποία συμφωνούμε από κοινού: πρώτον, να ολοκληρωθεί η διαδικασία της πρώτης αξιολόγησης, δεύτερον, να ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και να αποκατασταθεί η οικονομική σταθερότητα στη χώρα και τρίτον, να υπάρξει μια συζήτηση ελάφρυνσης του χρέους ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες μακροχρόνιας ασφάλειας. Στο πνεύμα αυτών των βασικών και κοινών στόχων, προφανώς συζητάμε και για τα υπόλοιπα θέματα στα οποία δεν έχουν καταλήξει οριστικά ακόμη. Ωστόσο, θέλω να διαβεβαιώσω ότι το πνεύμα είναι θετικό, είναι πνεύμα αμοιβαίας κατανόησης και αναζήτησης λύσης επωφελούς και για τις δύο πλευρές. Οσον αφορά τέλος το επίμαχο ζήτημα, θα βρεθεί λύση η οποία θα δημιουργεί ασφάλεια στους πολίτες και θα συνιστά ένα ακόμη πεδίο στο οποίο θα υπάρξει συμφωνία».
Ο Σταθάκης αναγνωρίζει ότι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα γίνει μετά την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης. Αρα, η τρόικα πρέπει να αναμένεται σύντομα (ίσως και την επόμενη εβδομάδα), προκειμένου να κλείσει τα ανοιχτά ζητήματα, μεταξύ των οποίων και το Ασφαλιστικό. Ο Σταθάκης (που είναι ο αρμόδιος υπουργός για τα «κόκκινα» δάνεια) δεν σηκώνει τους τόνους σε στιλ Γεροβασίλη, αλλά προεξοφλεί ότι θα βρεθεί λύση «αμοιβαία επωφελής». Αυτό τα λέει όλα.
Το ζήτημα αυτό, στο σκέλος που αφορά τα στεγαστικά δάνεια για πρώτη κατοικία, έχει περισσότερο προπαγανδιστική σημασία για την κυβέρνηση. Από οικονομική άποψη σημασία έχουν τα επιχειρηματικά δάνεια. Εχουν συμφωνήσει να επιτρέψουν πώλησή τους στα κακόφημα distress funds και δεν τα έχουν ακόμα βρει στους όρους. Ομως για το Ασφαλιστικό, που είναι μείζονος σημασίας ζήτημα για την εργατική τάξη, την αγροτιά και τους εργαζόμενους μικροαστούς, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμιά αντίθεση. Ο Κατρούγκαλος, ξέροντας ότι θα μείνει στην ιστορία ως ο υπουργός που έδωσε τη χαριστική βολή στην Κοινωνική Ασφάλιση, διαρρέει διάφορα, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να ρίξει το κρίμα στους δανειστές.
