Κόλαφο για την πλειοψηφία των οικονομολόγων που προέβλεπε ανάκαμψη της γιαπωνέζικης οικονομίας απετέλεσαν τα στοιχεία που δόθηκαν στην δημοσιότητα την περασμένη Δευτέρα, σύμφωνα με τα οποία η γιαπωνέζικη οικονομία μπαίνει ξανά σε ύφεση (συρρικνώθηκε για δεύτερο συνεχές τρίμηνο). Μετά την πτώση κατά 7.3% το δεύτερο τρίμηνο του 2014, το ΑΕΠ κατρακύλησε άλλο ένα 1.6% το τρίτο (με αναγωγή σε ετήσια βάση). Δύο μήνες πριν, το Bloomberg, δημοσιεύοντας τα αποτελέσματα μιας μίνι δημοσκόπησης μεταξύ 15 «εξεχόντων» οικονομολόγων (https://www.bloomberg.com/news/2014-09-11/japan-seen-needing-47-billion-stimulus-for-next-tax-bump.html), ανέφερε ότι το τρίτο τρίμηνο θα υπάρξει αύξηση του ΑΕΠ κατά 3.4% σε σχέση με το προηγούμενο! Ο δε αναπληρωτής πρωθυπουργός και επικεφαλής του ΔΝΤ στην Ιαπωνία Taro Aso προέβλεπε πριν από ένα μήνα (https://www.imf.org/External/AM/2014/imfc/statement/eng/jpn.pdf) ότι η Ιαπωνία διανύει μία φάση «ήπιας ανάκαμψης», αναφέροντας μάλιστα ότι η κυβέρνηση σκέπτεται να αυξήσει κι άλλο το φόρο κατανάλωσης (αντίστοιχο του δικού μας ΦΠΑ), από 8% που είναι σήμερα σε 10% τον Οκτώβρη του επόμενου χρόνου. Πρόκειται δηλαδή για διπλασιασμό μέσα σε ενάμιση χρόνο, αφού τον περασμένο Απρίλη ο φόρος αυτός αυξήθηκε από 5% σε 8% για πρώτη φορά μετά από 17 χρόνια.
Ομως, οι οικονομολόγοι πιάστηκαν «αδιάβαστοι». «Ο αντίκτυπος του φόρου κατανάλωσης ήταν πολύ πιο σοβαρός από τον αναμενόμενο». Αυτή ήταν η αιτιολογία που έδωσε η Junko Nishioka, οικονομολόγος από το τμήμα της Τράπεζας της Σκωτίας (RBS) που κάνει μπίζνες στην Ιαπωνία. Θα είχε όμως τέτοιο αντίκτυπο η αύξηση του φόρου αν οι μισθοί ανέβαιναν; Φυσικά και όχι. Οταν, όμως, το μέσο μηνιαίο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά 6% σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε η Στατιστική Υπηρεσία της χώρας για το Σεπτέμβρη (https://www.stat.go.jp/english/data/kakei/156.htm), πώς να μην πέσει η κατανάλωση; Σημειώστε ότι σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας (βλ. https://www.stat.go.jp/english/19.htm#Note2), το επίπεδο των μισθών το Σεπτέμβρη βρισκόταν στο 84.1% του επιπέδου της περιόδου του 2010.
Πίσω από κάθε κρίση κρύβεται η υποκατανάλωση των μαζών. Αυτή η μεγάλη αλήθεια που υποστηρίζει η μαρξιστική πολιτική οικονομία φαίνεται ανάγλυφα στην περίπτωση της Ιαπωνίας, που παρά την αύξηση των υπερπόντιων φορτώσεων στις εξαγωγές της κατά 6.9% τον Σεπτέμβρη (https://www.bloomberg.com/news/2014-10-22/japan-s-exports-rise-most-in-seven-months-in-boost-to-abe-1-.html) δε γλίτωσε την κατρακύλα του ΑΕΠ.
Η περίπτωση της Ιαπωνίας δείχνει και κάτι ακόμα. Πόσο εύθραυστη είναι η «ανάκαμψη» που διανύεται μετά την κρίση του 2008-9. Ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Shinzo Abe εκλέχτηκε το 2012 με την υπόσχεση να αναστηλώσει τη γιαπωνέζικη οικονομία (που βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως) από την κρίση που τη μαστίζει από το 2008. Εκτοτε, είναι η τέταρτη φορά που η γιαπωνέζικη οικονομία μπαίνει επίσημα σε ύφεση, με μείωση του ΑΕΠ επί δύο συνεχή τρίμηνα.
Μεταξύ 2000 και 2008, μόνο μία φορά η γιαπωνέζικη οικονομία μπήκε επίσημα σε ύφεση κι αυτό το 2001, και τότε με ποσοστά μείωσης που δεν ξεπερνούσαν το 5%. Από την κατρακύλα της τάξης του -12% του τελευταίου τριμήνου του 2008 και την ακόμα μεγαλύτερη του -15% του πρώτου τριμήνου του 2009, άλλες δύο φορές το ΑΕΠ έπεσε κάτω από 6% (μία το πρώτο τρίμηνο του 2011 και μία το δεύτερο τρίμηνο του 2014). Το τελευταίο σοκ ήταν τόσο ισχυρό που ο ιάπωνας πρωθυπουργός προκήρυξε πρόωρες εκλογές το Δεκέμβρη. Με ανανεωμένη θητεία ελπίζει να περάσει την επόμενη αύξηση του φόρου που αποτελεί ένα καθόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό των κυβερνητικών εσόδων (γύρω στο 16%), με στόχο να μειώσει τους φόρους στους καπιταλιστές. Από την κρίση, όμως, δύσκολα θα κατορθώσει να ξεφύγει για πολύ.
