Μέσα σ’ ένα δεκαπενθήμερο, οι τεχνοκράτες της Διαρκούς Επιτροπής Κρίσης ΒΑΕ, με συμμετοχή και του εκπροσώπου της ΓΣΕΕ Α. Κολλά, κατάφεραν (περί κατορθώματος πρόκειται) να πετάξουν στα σκουπίδια το θετικό πόρισμα για τα ΒΑΕ, το οποίο οι ίδιοι εκπόνησαν, και να μετατραπούν σε συνεργάτες του υπουργού Εργασίας Γ. Κουτρουμάνη και σε συνενόχους του στην επιχείρηση όχι μόνο μαζικής απένταξης επαγγελμάτων και χώρων εργασίας από τα ΒΑΕ, αλλά κατεδάφισης του ίδιου του θεσμού των ΒΑΕ.
Στόχος της αστικής τάξης είναι να εξαφανίσει τα ΒΑΕ ως έννοια από τον ασφαλιστικό χάρτη. Να μείνουν σε καθεστώς πρόωρης συνταξιοδότησης μόνον οι εργαζόμενοι σε ορυχεία-μεταλλεία και υπόγειες στοές και για τους υπόλοιπους να υπάρχει ένας κλάδος επαγγελματικού κινδύνου. Με τις μεθοδεύσεις των τελευταίων ημερών, με τη λογική που επικράτησε στην κατάρτιση της λίστας, άνοιξε διάπλατα ο δρόμος προς αυτή την κατεύθυνση. Η λίστα που θα καταρτίσει τελικά ο Κουτρουμάνης δεν θα είναι το τέλος, αλλά η αρχή μιας διαδικασίας ανατροπών, μέχρι να εξαφανιστούν τα ΒΑΕ από τον ασφαλιστικό χάρτη.
Σ’ αυτή τη διαδικασία συνέπραξε η Διαρκής Επιτροπή Κρίσης ΒΑΕ και προσωπικά ο πρόεδρός της Θ. Κωνσταντινίδης, γιατρός εργασίας, αναπληρωτής καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστήμιου Θράκης, στον οποίο αναλογεί και το μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης. Είναι αυτός που έδωσε μια κλωτσιά και κατεδάφισε τις επιστημονικές του απόψεις, συντασσόμενος με την αστική εξουσία και ειδικά με τον Γ. Κουτρουμάνη. Είναι αυτός που πήρε την ευθύνη να καταστήσει το πόρισμα της Επιτροπής «ένα πουκάμισο αδειανό», ένα άχρηστο κείμενο που θ’ αραχνιάσει σε κάποιο ράφι του υπουργείου Εργασίας.
Εχουμε πολλές φορές αναφερθεί στον κοινωνικό ρόλο των διανοούμενων και της επιστήμης. Επιστήμη ουδέτερη δεν υπάρχει. Οταν, μάλιστα, η επιστήμη είναι άμεσα κοινωνική, όπως συμβαίνει με την Ιατρική της Εργασίας, τότε ο επιστήμονας που την ασκεί είναι αναγκασμένος να επιλέξει στρατόπεδο στον σκληρό ταξικό ανταγωνισμό που διεξάγεται. Σε συνθήκες κρίσης, τη στιγμή που η εργατική τάξη της χώρας μας δέχεται μια ανελέητη επίθεση με στόχο την «κινεζοποίησή» της, ο Θ. Κωνσταντινίδης τοποθέτησε τελικά τον εαυτό του στο πλευρό της αστικής εξουσίας, σβήνοντας με μονοκοντυλιά το προηγούμενο θετικό επιστημονικό του έργο. Δεν ξέρουμε ποια ακριβώς είναι τα κίνητρά του και δεν μας ενδιαφέρει να τα διερευνήσουμε, διότι τα προσωπικά κίνητρα δεν έχουν καμιά σημασία σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Η ιστορία καταγράφει απόψεις και κοινωνικές συμπεριφορές και το μόνο βέβαιο είναι πως το όνομα του Θ. Κωνσταντινίδη θα καταγραφεί στις μελανές σελίδες της, μαζί με τα ονόματα εκείνων που διεκπεραιώνουν την επιχείρηση «κινεζοποίησης» της ελληνικής εργατικής τάξης. Είχε μια μικρή αναλαμπή επιστημονικής εντιμότητας, όταν συνέγραφε το πόρισμα, την οποία φρόντισε ο ίδιος να σβήσει με μπλάνκο, μετατρεπόμενος σε εργαλείο στα χέρια του καταχθόνιου Γ. Κουτρουμάνη. Ο καριερισμός νίκησε –για μια φορά ακόμη– την επιστημονική συνέπεια και την προσωπική εντιμότητα.
Η «Κόντρα» είναι η πρώτη που παρουσίασε αναλυτικά, χωρίς να φείδεται θετικών σχολίων και επαίνων προς τα μέλη της Επιτροπής, το πόρισμά της για τα ΒΑΕ, που καθόριζε αυστηρά επιστημονικά κριτήρια για κάθε κρίση και κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο σημερινός κατάλογος των ΒΑΕ πρέπει να παραμείνει ως έχει, αφού διαγραφούν επαγγέλματα και χώροι εργασίας που δεν υφίστανται πλέον και αφού προστεθούν οι λίγες θετικές εισηγήσεις της Επιτροπής Λινού και όλα τα ομοειδή επαγγέλματα που κακώς βρίσκονται εκτός ΒΑΕ, δημιουργώντας ένα πλαίσιο ανισοτήτων και αδικιών ανάμεσα σε εργαζόμενους που κάνουν την ίδια δουλειά.
Το πόρισμα αυτό ήταν κόλαφος για τον Γ. Κουτρουμάνη. Εμπειρος εργατοπατέρας, συνηθισμένος στην ίντριγκα και το παρασκήνιο, απέφυγε κάθε δημόσια δήλωση και έβαλε αμέσως μπροστά μια νέα μεθόδευση. Αν και είχε παραλάβει το πόρισμα στις 24 Ιούνη, ζήτησε να οργανωθεί μια ειδική συνεδρίαση στις 5 Ιούλη, με την παρουσία και του ίδιου, στην οποία ανακοινώθηκε ότι δήθεν εκείνη την ημέρα παραδόθηκε στον υπουργό το πόρισμα. Στην πραγματικότητα, η συνεδρίαση αυτή οργανώθηκε για να ανακοινώσει ο Κουτρουμάνης, ότι «η επιτροπή συμφώνησε με την πρόταση του Υπουργού κ. Κουτρουμάνη να συζητήσει εντός των επόμενων 10 ημερών ενδεικτική λίστα που θα εισηγηθεί στην επιτροπή η ομάδα Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Εργασίας και των Ταμείων. Η πρόταση των Εμπειρογνωμόνων θα διαμορφωθεί με βάση το πόρισμα, την διεθνή εμπειρία και αξιοποίηση των μέχρι σήμερα μελετών. Μέχρι τις 20 Ιουλίου και μέσα από τις συνεχείς συνεδριάσεις η επιτροπή θα παραδώσει τις προτάσεις της για την εφαρμογή της νέας λίστας».
Αυτό ακουγόταν ως «κουφό». Αφού η Επιτροπή στο πόρισμά της έλεγε ότι τα ΒΑΕ πρέπει να μείνουν ανέγγιχτα και να διευρυνθούν με την προσθήκη των ομοειδών επαγγελμάτων, τι είδους λίστα θα καταρτιζόταν; Επειδή ποτέ δεν παριστάνουμε τους μετά Χριστόν προφήτες, θυμίζουμε τι γράψαμε στο φύλλο μας της 9ης Ιούλη:
«Η ομάδα Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου είναι οι εκπρόσωποί του στην Επιτροπή, οι οποίοι έχουν υπερψηφίσει το πόρισμα (μόνο ο εκπρόσωπος του ΣΕΒ διαφώνησε, ενώ λευκό διατάχθηκε να ψηφίσει ο εκπρόσωπος του ΕΛΙΝΥΑΕ), προφανώς επειδή δεν είχαν τα κότσια να διαφωνήσουν, όταν απέναντί τους είχαν επιστημονικά επιχειρήματα. Τώρα, λοιπόν, ο Κουτρουμάνης επιχειρεί να φτιάξει ένα παραμάγαζο, κόβοντας την Επιτροπή στα δύο και βάζοντας τους πειθήνιους υπηρεσιακούς παράγοντες (μεγάλη υπόθεση να παίρνεις διευθυντικό πόστο σε νεαρή ηλικία) να φτιάξουν νέα λίστα με αποχαρακτηρισμό επαγγελμάτων. Τι είδους λίστα μπορούν να φτιάξουν αυτοί, όταν στο πόρισμα αναφέρεται σαφέστατα, ότι κανένα επάγγελμα δεν πρέπει να αποχαρακτηριστεί, εκτός απ’ αυτά που έχουν πάψει να υπάρχουν; Μόνο μια λίστα καθ’ υπαγόρευση του Κουτρουμάνη, μια λίστα που ήδη είναι έτοιμη και την οποία οι έμπιστοι του Κουτρουμάνη δεν τόλμησαν να καταθέσουν στην Επιτροπή. Πώς μπορούν να αποχαρακτηρίσουν επαγγέλματα στηριγμένοι στο πόρισμα της Επιτροπής, όπως αναφέρει ο Κουτρουμάνης, όταν το πόρισμα λέει πως δεν πρέπει να γίνει κανένας αποχαρακτηρισμός; Κι όταν οι εμπειρογνώμονες του υπουργείου, εκτελώντας εντολές της πολιτικής ηγεσίας, φτιάξουν μια λίστα με αποχαρακτηρισμούς, πώς είναι δυνατόν να την εξετάσει η Επιτροπή, όταν έχει ήδη δηλώσει ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για οποιαδήποτε κρίση;
Κατά την άποψή μας, είναι λάθος το ότι η Επιτροπή δέχτηκε την πρόταση του Κουτρουμάνη να εξετάσει την πρόταση της “ομάδας Εμπειρογνωμόνων”, όταν στο πόρισμά της είναι κατηγορηματική ότι δεν πρέπει να γίνει κανένας αποχαρακτηρισμός. Ελπίζουμε ότι τα μέλη της και ειδικά οι γιατροί εργασίας που έχουν καταθέσει σαφείς απόψεις για τα ΒΑΕ, δεν θα επιτρέψουν στον Κουτρουμάνη να κάνει σπέκουλα και να σπείρει σύγχυση, αλλά θα σταθούν και πάλι στο ύψος των περιστάσεων, εμμένοντας μέχρι το τέλος στο πόρισμά τους».
Τελικά, η ελπίδα μας διαψεύστηκε. Ο πρόεδρος της Επιτροπής όχι μόνο επέτρεψε στον Κουτρουμάνη να κάνει σπέκουλα, αλλά πήρε προσωπικά ο ίδιος μέρος στη συνεδρίαση του παραμάγαζου που έστησε ο Κουτρουμάνης, ψηφίζοντας υπέρ του αποχαρακτηρισμού επαγγελμάτων και χώρων, κόντρα στο πόρισμα της επιτροπής, που ο ίδιος είχε συντάξει. Από κοντά και ο Α. Κολλάς, εκπρόσωπος της ΓΣΕΕ, που πήρε μέρος στο «ξεδιάλεγμα» των επαγγελμάτων και χώρων, πότε καταγράφοντας τη διαφωνία του και πότε ψηφίζοντας υπέρ αποχαρακτηρισμών, όπως θα δούμε στη συνέχεια.
Γεμάτος ικανοποίηση ο Κουτρουμάνης, από τη σύμπραξη του προέδρου της Επιτροπής, του Κολλά και άλλων μελών της, κάλεσε σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη 26 Ιούλη, για να παρουσιάσει τη νέα λίστα. Στη συνέντευξη Τύπου δήλωσε ότι κατατέθηκε το πόρισμα της Επιτροπής και ένας ενδεικτικός κατάλογος, στον οποίο αλλού υπάρχει ομοφωνία και άλλου διαφωνία. Οταν στήθηκε μπροστά στις κάμερες, όμως, έστειλε άλλο μήνυμα:
«Σήμερα η Διαρκής Επιτροπή για τα ΒΑΕ παρέδωσε το πόρισμα και την πρόταση της για τη νέα λίστα. Είναι μια σημαντική δουλειά, μια πάρα πολύ χρήσιμη επεξεργασία κατά ειδικότητα για να καταλήξουμε στις τελικές αποφάσεις. Θέλω να διευκρινίσω ότι στη συνέχεια θα δοθεί στη δημοσιότητα και στους φορείς για διαβούλευση. Επομένως, δεν πρόκειται για προτάσεις της κυβέρνησης αλλά της επιτροπής. Οι τελικές αποφάσεις θα παρθούν μετά τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς φορείς και τη γνωμοδότηση του ΣΚΑ (Συμβούλιο Κοινωνικής Ασφάλισης)».
Η λίστα, που έφτιαξαν κατά παραγγελίαν του υπουργού οι «εμπειρογνώμονες» υπάλληλοι του υπουργείου και κάποιων Ταμείων, παρουσιάστηκε σαν λίστα της Επιτροπής. Ουδείς ασχολήθηκε πλέον με το πόρισμα, όταν μπροστά του είχε τη λίστα. Ο πρόεδρος και όσα μέλη της Επιτροπής συνέπραξαν σ’ αυτό το έκαναν εν πλήρει συνειδήσει. Εδωσαν στον Κουτρουμάνη το δικαίωμα να δώσει επιστημονικοφανή κάλυψη στο αποκρουστικό αντεργατικό εγχείρημά του. Τρεις μέρες πριν τη συνέντευξη Τύπου του Κουτρουμάνη, ο Θ. Κωνσταντινίδης έγραψε στην εφημερίδα «εργασία υγεία», έκδοση της Ελληνικής Εταιρίας Ιατρικής της Εργασίας και Περιβάλλοντος, την οποία διευθύνει: «Την Τετάρτη 20 Ιουλίου 2011 παραδόθηκε στον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Γ. Κουτρουμάνη, Ενδεικτικός Κατάλογος Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων σε εφαρμογή των κριτηρίων του Πορίσματος που είχε δοθεί από τη Διαρκή Επιτροπή Κρίσης ΒΑΕ».
Ο κύριος αυτός έχει πλέον κάνει τις επιλογές του, γι’ αυτό και δεν διστάζει να συμπεριφέρεται με αφάνταστο καμποτινισμό. Στο πόρισμα αναφέρεται κατηγορηματικά, ότι δεν υπάρχουν τα δεδομένα για να μελετηθούν επαγγέλματα και χώροι με βάση τα κριτήρια (πολλές κατηγορίες κριτηρίων) που καθόρισε η Επιτροπή, γι’ αυτό και εισηγείται να παραμείνει η λίστα των ΒΑΕ ως έχει. Μέσα σε δυο βδομάδες, ο ίδιος άνθρωπος που συνέγραψε το πόρισμα γράφει πως η λίστα Κουτρουμάνη έγινε με εφαρμογή των κριτηρίων του πορίσματος! Πόσα αποθέματα θράσους πρέπει να επιστρατεύσει ένας πανεπιστημιακός δάσκαλος για να σταθεί μπροστά στους φοιτητές του μετά από μια τέτοια συμπεριφορά; Ο Θ. Κωνσταντινίδης επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά τους αθάνατους στίχους του Κώστα Βάρναλη: «Και συ, τσούλα των δήμιων, Επιστήμη,/ της Αλήθειας εσχάτη τεφροδόχα,/ και συ, πρόστυχη Πένα και ψοφίμι,/ του βούρκου λιβανίζετε την μπόχα!».
Η κατάρτιση του «ενδεικτικού καταλόγου» έχει τη μορφή πραξικοπήματος, μπροστά στο οποίο ωχρά το επιστημονικό πραξικόπημα της επιτροπής Μπεχράκη (που, ως γνωστόν, κατηγοριοποίησε τα επαγγέλματα και τους χώρους με τα ίδια κριτήρια που κατηγοριοποιούμε ένα σύνολο ανθρώπων σε ψηλούς, μέτριους και κοντούς!). Η επιτροπή Μπεχράκη επικαλέστηκε μια επιστημονικά γελοία μέθοδο, ενώ η επιτροπή Κωνσταντινίδη δεν επικαλείται τίποτα. Οι υπάλληλοι του Κουτρουμάνη (που και αυτοί έχουν ψηφίσει το πόρισμα!) έφτιαξαν μια λίστα αποχαρακτηρισμών και ο Κωνσταντινίδης σημειώνει δίπλα ότι συμφωνεί ή διαφωνεί ή έχει επιφυλάξεις, χωρίς να επικαλείται απολύτως τίποτα. Το ίδιο και ο Κολλάς της ΓΣΕΕ, ο οποίος απλά εκφράζει περισσότερες διαφωνίες από τον Κωνσταντινίδη. Σε αρκετές περιπτώσεις επαγγελμάτων ζητούν να γίνει χαρακτηρισμός, αφού προηγηθεί «εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου». Ομως, στο πόρισμα της Επιτροπής ο λεγόμενος «επαγγελματικός κίνδυνος» είναι ένα μόνο από τα κριτήρια. Ούτε καν το πιο ισχυρό. Πώς, λοιπόν, αποδέχονται ότι μπορεί να γίνει κρίση μόνο μ’ αυτό το κριτήριο και χωρίς όλα τα υπόλοιπα; Το πόρισμα που και οι ίδιοι υπέγραψαν το πέταξαν στα σκουπίδια εν ριπή οφθαλμού.
Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι πετάνε έξω από τα ΒΑΕ τους υπαλλήλους των γραφείων. Οχι μόνο τους υπαλλήλους, αλλά και εργάτες που δουλεύουν π.χ. στην αυλή. Ετσι, εξαλείφουν εντελώς την έννοια του χώρου ΒΑΕ και μένει μόνο το επάγγελμα.
Παραθέτουμε στη συνέχεια μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα επαγγελμάτων και χώρων που θέλουν να αποχαρακτηρίσουν.
♦ Επιχειρήσεις ξηρού ασβέστη. To πρότειναν οι υπάλληλοι του Κουτρουμάνη και συμφώνησαν και ο Κωνσταντινίδης και η ΓΣΕΕ! Επιχείρημα υπέρ του αποχαρακτηρισμού δεν προβάλλουν, όμως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πως ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν τέτοιες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, διότι αυτό λέει το ΙΚΑ! Μιλάμε για αισχρό ψέμα. Εμείς με ένα μικρό ψάξιμο στο Ιντερνετ βρήκαμε δεκάδες επιχειρήσεις σε όλη την Ελλάδα. Ορισμένες απ’ αυτές μάλιστα είναι μεγάλες μονάδες με πάρα πολλούς εργαζόμενους. Ο Κωνσταντινίδης και ο Κολλάς γιατί δεν έκαναν αυτό το ψάξιμο. Πώς σήκωσαν το χέρι και ψήφισαν ελαφρά τη καρδία αυτόν τον αποχαρακτηρισμό;
♦ Το ίδιο ισχύει για τους χώρους: Επεξεργασία στόκου, γύψου, καολίνης, ταλκ, θηραϊκής γης. Βιομηχανία και βιοτεχνία κατασκευής πυριμάχων και οξυμάχων υλικών.
♦ Σπορελαιουργία – Πυρηνελαιουργία – Ελαιουργία – Σαπωνοποιία. Οι υπάλληλοι του Κουτρουμάνη προτείνουν αποχαρακτηρισμό και οι Κωνσταντινίδης και Κολλάς ζητούν μόνο μελέτη επαγγελματικού κινδύνου!
♦ Σταθμοί αναπαραγωγής ζώων. Αποχαρακτηρισμός με τη σύμφωνη γνώμη Κωνσταντινίδη και Κολλά. Οι Σταθμοί υφίστανται και έχουν μεγάλη σημασία για την κτηνοτροφία.
♦ Παραγωγή φωταερίου. Αποχαρακτηρισμός με σύμφωνη γνώμη Κωνσταντινίδη και Κολλά! Δεν υπάρχει μεν εργοστάσιο, υπάρχει όμως το δίκτυο και οι εργάτες σ’ αυτό κάνουν από τις πιο βαριές και επικίνδυνες εργασίες.
♦ Αποχαρακτηρίζουν τους εργάτες που συσκευάζουν τα προϊόντα στη βιομηχανία απορρυπαντικών και στη βιομηχανία χρωμάτων, με συμφωνία Κωνσταντινίδη και διαφωνία Κολλά.
Εκείνο που έχει σημασία είναι πως, είτε με συμφωνία είτε με επιφύλαξη είτε με διαφωνία, νομιμοποίησαν τη μεθόδευση του Κουτρουμάνη, εγκληματώντας σε βάρος των εργατών.
