Εκανε κι η μύγα κώλο κι έχεσε τον κόσμο όλο. Την αθυρόστομη λαϊκή παροιμία θυμίζει τον τελευταίο μήνα η κυβέρνηση του Τάσσου Παπαδόπουλου και περισσότερο ο ίδιος ο Παπαδόπουλος, που ενθαρρυμένοι από τα παιχνίδια που παίζονται στην ΕΕ γύρω από τη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας, ανεβάζουν συνεχώς τους τόνους. Αντίθετα, ο Καραμανλής, συνειδητοποιώντας ότι το παιχνίδι δεν έχει σχέση με τη μη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία αλλά με άλλα ζητήματα και θέλοντας να διατηρήσει το καλό κλίμα μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας, τηρεί μια εξαιρετικά ήπια και προσεκτική στάση, συντασσόμενος με τις πιο μετριοπαθείς απόψεις που κυκλοφορούν στην ΕΕ.
Ολα αυτά πυροδοτήθηκαν από τη γνωστή δήλωση του Ντε Βιλπέν, σύμφωνα με την οποία δεν μπορούν να ξεκινήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας στις 3 Οκτώβρη, όπως προβλέπει το σχετικό χρονοδιάγραμμα, αν η Τουρκία δεν αποσύρει τη γνωστή δήλωση περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ακολούθησε ο ίδιος ο Ζακ Σιράκ, που κάλεσε περισσότερες από μια φορές την Τουρκία να αναγνωρίσει την Κύπρο, αλλά και της Αγγέλα Μέρκελ, που είναι το φαβορί να κερδίσει τις γερμανικές εκλογές σε λίγες μέρες.
Τί έκανε ξαφνικά τις δυο παραδοσιακές ηγέτριες δυνάμεις της ΕΕ να εμφανίσουν μια ευαισθησία που ουδέποτε στο παρελθόν είχαν επιδείξει; Οποιος έχει παρακολουθήσει την πορεία του Κυπριακού στα ευρωπαϊκά όργανα τα τελευταία είκοσι χρόνια γνωρίζει πολύ καλά πως εδώ δεν υπάρχει καμιά ευαισθησία για την τήρηση των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Υπάρχουν μόνο οι πολιτικές σκοπιμότητες των δυο αυτών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Σκοπιμότητες που φαίνεται να κινούνται σε δυο άξονες. Ο ένας είναι εσωτερικός και έχει να κάνει με την αρνητική διάθεση που κυριαρχεί και στη γαλλική και στη γερμανική κοινωνία για την προοπτική ένταξης της Τουρκίας (διάθεση που κυριαρχείται από ρατσιστικά και ξενοφοβικά σύνδρομα, για να είμαστε ακριβείς), την οποία πρέπει να πάρει υπόψη και η Μέρκελ, που δίνει άμεσα μια κρίσιμη εκλογική μάχη, και ο Σιράκ, που βάλλεται ακόμα και από το εσωτερικό του κόμματός του ως ο άνθρωπος που θα οδηγήσει τους γκολικούς στην απώλεια της εξουσίας. Ο άλλος άξονας είναι εξωτερικός και έχει να κάνει με τον ανταγωνισμό ανάμεσα στον γαλλογερμανικό άξονα από τη μια και τον ατλαντικό άξονα που προσπαθεί να συγκροτήσει ο Τόνι Μπλερ από την άλλη. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Βρετανία ασκεί αυτή την περίοδο την προεδρία και οι Γαλλογερμανοί θέλουν να επιφέρουν στον Μπλερ όσο γίνεται περισσότερες δυσκολίες, για να τον σύρουν σ’ ένα παζάρι. Αν η Βρετανία (και οι σύμμαχοί της πέραν του Ατλαντικού) θέλει να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις για ένταξη της Τουρκίας, οφείλει να προβεί σε παραχωρήσεις σε άλλους τομείς προς το γαλλογερμανικό άξονα.
Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στο επίπεδο των κυβερνήσεων, η Κομισιόν θεωρεί πως δεν έχει προκύψει κανένα ζήτημα με την τουρκική δήλωση περί μη αναγνώρισης της Κύπρου. «Είναι σαφές πως οποιαδήποτε προσπάθεια μπορέσει να κάνει η Τουρκία πριν από τις 3 Οκτώβρη θα είναι πολύ χρήσιμη, αλλά δεν υπάρχει καμιά νομική υποχρέωση της Τουρκίας να κάνει περισσότερα απ’ όσα έχει ήδη κάνει», δήλωσε την περασμένη Δευτέρα η εκπρόσωπος της Κομισιόν Φρανσουάζ λε Μπάιγ. Η Τουρκία εκπλήρωσε τις βασικές προϋποθέσεις που είχαν τεθεί για την έναρξη των διαπαγματεύσεων ένταξης, δήλωσε και ο αρμόδιος για τη διεύρυνση επίτροπος Ολι Ρεν, προσθέτοντας με νόημα ότι «αν η ΕΕ της έκλεινε την πόρτα, δεν θα είχε άλλο μέσο να επηρεάσει τους προσανατολισμούς που θα έπαιρνε η Τουρκία».
Είναι φανερό ότι στο εσωτερικό της ΕΕ έχουν διαμορφωθεί δυο μπλοκ δυνάμεων, που παζαρεύουν με την Τουρκία αλλά και μεταξύ τους (με πρόφαση την Τουρκία). Ακολουθώντας μια κοντόφθαλμη εθνικιστική πολιτική και χωρίς ο ίδιος να προωθεί καμιά πρακτική πρόταση για την επίλυση του Κυπριακού στις νέες συνθήκες, ο Παπαδόπουλος συντάσσεται πίσω από τη γαλλική πολιτική, αγνοώντας τον κίνδυνο να βρεθεί κάποια στιγμή στον αέρα. Αγνοεί τα ίδια τα διδάγματα της Ιστορίας. Η Τουρκία δεν είναι κανένα τυχαίο μέγεθος αλλά μια γεωστρατηγική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο, που είναι σε θέση να παζαρέψει ακόμα και με δυνάμεις του επιπέδου μιας Γαλλίας και μιας Γερμανίας. Οταν βρεθεί συμφωνία, τί θα κάνει ο Παπαδόπουλος; Θα βάλει βέτο; Μπορεί να ανεχτεί κάτι τέτοιο η κυπριακή αστική τάξη; Θα επιτρέψει στον εθνικιστή Παπαδόπουλο να προκαλέσει αναταραχή στις σχέσεις της με την ΕΕ, για τις οποίες τόσα χρόνια αγωνίστηκε;
Αντίθετα, ο Καραμανλής, έχοντας την πλήρη στήριξη και του Γιωργάκη, που ήταν άλλωστε ο αρχιτέκτονας αυτής της πολιτικής (ποιος ξεχνάει τα ζεϊμπέκικα με τον Τζεμ;), ακολουθεί μια πολιτική «αυστηρής ουδετερότητας», αποφεύγοντας οτιδήποτε θα μπορούσε να προκαλέσει όξυνση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το Κυπριακό δεν αποτελεί πια διαπραγματευτικό χαρτί στις διεθνείς σχέσεις για το ελληνικό κράτος. Το θεωρεί ένα βαρίδι και θα έκανε τα πάντα για να το ξεφορτωθεί. Εκείνο που φαίνεται να ανησύχησε κάπως την κυβέρνηση είναι ορισμένα τελευταία γκάλοπ που κατέγραψαν πλειοψηφική διαφωνία στην πολιτική της κυβέρνησης σε Κυπριακό – Ελληνοτουρκικά. Γι’ αυτό και από την Πράγα ο Καραμανλής ανέβασε κάπως τους τόνους έναντι της Τουρκίας, χωρίς όμως και να φτάνει σε επίπεδο καταγγελιών και απειλών βέτο. «Είναι βέβαιο -είπε- ότι με τη μονομερή δήλωση που έκανε η Τουρκία, υπογράφοντας το Πρωτόκολλο της Προσαρμογής, δημιούργησε μια σειρά προβλημάτων, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν και μάλιστα αποφασιστικά από την ΕΕ». Τί σημαίνει «αποφασιστική αντιμετώπιση»; Εκείνο που φαίνεται να προκρίνει ο Καραμανλής είναι η συνέχιση κανονικά των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας (όπως επιδιώκει η βρετανική προεδρία) με την υπογραφή ταυτόχρονα μιας επίσημης αντι-δήλωσης της ΕΕ, στην οποία θα σημειώνονται οι δεσμεύσεις της Τουρκίας έναντι των κρατών-μελών, στα οποία συμπεριλαμβάνεται φυσικά η Κύπρος. Ας μη βιαζόμαστε, όμως, γιατί μέχρι τις 3 Οκτώβρη μπορεί να έχει καταλήξει κάπου το βρετανογαλλικό παζάρι, οπότε ο μεν Καραμανλής θα έχει βγει από τη δύσκολη θέση, ο δε Παπαδόπουλος θα ψάχνει να βρει τρύπα να κρυφτεί.
