♦ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΦΙΝΤΣΕΡ
The social network
Μια ουδέτερη καταγραφή της δημιουργίας του facebook και των διαφορετικών εκδοχών που ακόμα και σήμερα δίδουν οι εμπνευστές του, μέσα από τις δικαστικές διαμάχες στις οποίες ενεπλάκησαν, διεκδικώντας ο καθείς για λογαριασμό του τα δισεκατομμύρια δολάρια στα οποία αποτιμήθηκε η αξία του. Πέρα όμως από μια εμπεριστατωμένη παρουσίαση των νομικών διεκδικήσεων από τους δημιουργούς του συγκεκριμένου δικτύου επικοινωνίας, ο Φίντσερ δίνει μια εξαιρετική εικόνα του τρόπου ζωής αλλά και του κοινωνικού και ερευνητικού γίγνεσθαι στα αμερικανικά πανεπιστήμια και, φυσικά, για τις ανάγκες της μυθοπλασίας, δημιουργεί ενδιαφέροντες αντιφατικούς χαρακτήρες που ενσαρκώνουν επάξια όσα προαναφέραμε. Αλλά ας δούμε τα πράγματα από την αρχή.
Ενας νεαρός φοιτητής του πανεπιστημίου Χάρβαρντ, genious techno-freak όσο και μαλάκας, δημιουργεί μια ιστοσελίδα, μετά από παράνομη είσοδο στη βάση δεδομένων των φοιτητριών του πανεπιστημίου, προκειμένου να εκδικηθεί την κοπέλα που τον παράτησε. Η ιστοσελίδα έχει τεράστιο αριθμό επισκεπτών για λόγους κουτσομπολιού. Πολύ γρήγορα, δυο άλλοι, εξίσου μαλάκες πλούσιοι φοιτητές, επιχειρηματίες και αθλητές ταυτόχρονα, ζητούν από τον πρώτο επιχειρηματική συνεργασία για να επεκταθεί η αρχική ιδέα. Εκείνος εξίσου γρήγορα αντιλαμβάνεται ότι έχει το πάνω χέρι και τους «πουλά». Ετσι μπαίνει στην πρώτη δικαστική διαμάχη. Καθώς όμως έχει την ανάγκη ενός τρίτου χρηματοδότη-συνεταίρου, συνεργάζεται με έναν άλλο επιχειρηματία-φοιτητή. Στην παρέα δεν αργεί να προστεθεί και τρίτος ιδιοφυής, νεαρός επιχειρηματίας, επίσης μαλάκας. Η αρχική ιδέα αποκτά ισχυρούς πλέον χρηματοδότες και ο δεύτερος συνεταίρος ξεπουλιέται ψυχρά, ενώ δεν αργεί να παραμεριστεί και ο τρίτος. Ο αρχικός μαλάκας Μαρκ Ζούκεμπεργκ μένει μόνος δισεκατομμυριούχος, αλλά αναγκάζεται να πληρώσει μερικά εκατομμύρια αποζημίωση στους πρώην συνεργάτες του.
Ας δούμε τώρα και την ουσία. Η δημιουργία του Facebook (μια διαδικτυακή μορφή επικοινωνίας, περιττή, όπως και πολλά άλλα καταναλωτικά προϊόντα, αφού ήδη υπήρχαν ένα σωρό άλλες) δεν θα μπορούσε παρά να είναι έργο κοινωνικά ανόητων, πλην πανέξυπνων επιχειρηματιών. Το είδος, ως γνωστόν, ενδημεί στο τρίγωνο Πανεπιστήμιο- Ερευνα-Επιχειρηματικότητα και ανθοφορεί στα αμερικανικά πανεπιστήμια, κυρίως της Silicon Valley, όπου χιλιάδες επίδοξοι εφευρέτες σπουδάζουν αναπνέοντας με το όνειρο του πλούτου και της δόξας. Εκεί η έρευνα δεν συνδέεται απλώς με την αγορά αλλά είναι απόλυτο εξάρτημά της. Ετσι, κάθε ιδέα, από την πιο έξυπνη ως την πιο ηλίθια, μετουσιώνεται αμέσως σε επιχείρηση και έχει αξία μόνο όταν παράγει προϊόντα προς πώληση. Ταυτόχρονα, αυτή η οργιώδης άνθιση της επιχειρηματικότητας παραμερίζει τη γενικότερη μόρφωση, κατακερματίζει τη γνώση, παράγει μονοδιάστατους ανθρώπους-εξαρτήματα της αγοράς, επί της ουσίας αγράμματους, χωρίς βάθος και ευρύ ορίζοντα, ανίκανους να διαχειριστούν ακόμα και την προσωπική τους ζωή.
Τέτοιοι είναι και οι εμπνευστές του Facebook. Αξιοθρήνητα ανθρωπάρια, για τα οποία πάνω απ` όλα βρίσκεται το επιχειρηματικό και ατομικό συμφέρον. Σ` αυτό τους βγάζει κανείς το καπέλο! (Να η κατάλληλη ταινία για «αναμορφωτές» τύπου Αννας Διαμαντοπούλου! Αυτά ονειρεύεται να μεταφέρει στην ψωροκώσταινα και να πετύχει την αναπτυξιακή της αναμόρφωση! Πού πα’ ρε Καραμήτρο! Η έρευνα προϋποθέτει τη μεγάλη βιομηχανία, όχι αντίστροφα, ακόμα κι αν διαθέτεις λεφτά, που εσύ δεν διαθέτεις δεκάρα!).
Τελειώνοντας, δεν μπορούμε να μη σχολιάσουμε ότι, ναι μεν αυτός ο τρόπος επικοινωνίας έγινε δημοφιλής, στη νεολαία κυρίως, αφού προσέφερε μια ακόμα μέθοδο επικοινωνίας αλλά και ερωτικής προσέγγισης, όμως σε μια περίοδο γιγάντωσης της δικτατορίας του κεφαλαίου τα προσωπικά δεδομένα του καθενός εκτίθενται ανεπανόρθωτα και επικίνδυνα. Καθένας έχει δικαίωμα να γίνεται έρμαιο πλαστών εικόνων, ανούσιων διαλόγων, εμπορικών προτάσεων, εθιστικών παιγνιδιών κ.λπ., όμως το να δίνεις το στίγμα σου, το περίγραμμά σου και μάλιστα εθελοντικά σε πιθανή μελέτη, εκμετάλλευση και αξιοποίηση από τον οποιοδήποτε –καθόλου αθώο– ενδιαφερόμενο, αυτό είναι ένα τεράστιο ζήτημα. Και τελικά δεν είναι τυχαίο ότι το Facebook ακολoύθησαν μεταλλάξεις εμπλουτισμένες με web camera, όπως το ρωσικό Chat Roulette, πραγματική κορύφωση παρακμής. Το πρόβλημα στο σύστημα που ζούμε δεν είναι ότι δεν υπάρχουν δυνατότητες επικοινωνίας και μάλιστα πολλές. Το πρόβλημα είναι ότι η επικοινωνία έχει περάσει από τόσους παραμορφωτικούς φακούς, ώστε έχει οδηγήσει σε ακόμα περισσότερη ιδιώτευση και μοναξιά.
♦ ΓΟΥΝΤΙ ΑΛΕΝ
Θα συναντήσεις ένα ψηλό, μελαχρινό άνδρα
Ψευδαισθήσεις και αυταπάτες, ψέματα και αδιέξοδα, αυτό είναι με δυο κουβέντες το περιεχόμενο της νέας κωμικοτραγικής ταινίας του Γούντι Αλεν. Οι ήρωές της ζουν μέσα σε δυστυχισμένες σχέσεις και κυνηγούν χίμαιρες προσπαθώντας να ξεφύγουν απ` αυτές. Ομως, αυτή η αγωνιώδης προσπάθεια συντρίβεται συνήθως άδοξα. Λίγο ο ατομισμός, λίγο η ανοησία, λίγο τα ανεδαφικά σχέδια, λίγο η ματαιοδοξία σε μια κοινωνία του φαίνεσθαι και των συμβάσεων, δεν θέλει και πολύ για να καταρρεύσουν όλα με γδούπο. Μια ειρωνική λοιπόν ματιά στην περιπέτεια των ανθρώπινων σχέσεων κι ένα εύστοχο σχόλιο της ανοησίας είναι αρκετά για να νοηματοδοτήσουν την ταινία αυτή, που ωστόσο υστερεί σε σχέση με τις τελευταίες του σκηνοθέτη, κυρίως επειδή δεν καταφέρνει να υπερασπιστεί με δύναμη την κεντρική ιδέα, που δεν είναι άλλη από τα αστεία δράματα που βιώνουν οι μικροαστοί, καθώς στηρίζονται στο ψέμα και τις αυταπάτες για να βγουν από τ` αδιέξοδά τους.
Ελένη Σταματίου
