Συγχωνεύσεις-καταργήσεις σχολείων και τμημάτων με όχημα τον «Καλλικράτη», τμήματα 30 μαθητών, δραστικότατη μείωση των διορισμών στην εκπαίδευση, κατά 50% των μόνιμων και κατά 70% των αναπληρωτών, πλήρες ξεχαρβάλωμα των εργασιακών σχέσεων με επινόηση και του θεσμού του «αναπληρωτή μειωμένου ωραρίου», πάγωμα στην ουσία των προσλήψεων με μετατόπιση στο μέλλον του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ, αξιολόγηση, ουσιαστική υπονόμευση της μονιμότητας, ενεργοποίηση του θεσμού του δόκιμου επί διετία εκπαιδευτικού, μέντορες, μείωση μισθών και συντάξεων, μετατροπή των δώρων Χριστουγέννων-Πάσχα και επιδόματος αδείας σε επιδόματα, εξόντωση των μικρών μαθητών με αύξηση των ωρών διδασκαλίας και των γνωστικών αντικειμένων, ένταση των χαρακτηριστικών του σχολείου της μερικής δεξιότητας, με περικοπές ύλης στα μαθήματα των θετικών επιστημών και εκπαίδευση σε δεξιότητες που απαιτεί σήμερα η καπιταλιστική αγορά εργασίας (π.χ. Αγγλικά, Η/Υ), κ.λπ. ετοιμάζει από το Σεπτέμβρη το υπουργείο Παιδείας.
Οι «ιδέες» της πολιτικής του ηγεσίας δεν είναι φαεινές. Αποτελούν γενικευμένη πρακτική στην ΕΕ και εκπορεύονται από τις κατευθύνσεις που επιβάλλει το κεφάλαιο ειδικά στην περίοδο της κρίσης, που αποτελεί συνάμα μια ευκαιρία για το ξεπάτωμα των εργαζόμενων και το πισωγύρισμα σε εκμεταλλευτικές καταστάσεις του προηγούμενου αιώνα. Σε μερικές, μάλιστα χώρες, πολλά από αυτά τα μέτρα έχουν αποδώσει ήδη «καρπούς». Το παράδειγμα της Πορτογαλίας, που παρουσίασε στη Γενική Συνέλευση των ΕΛΜΕ (28-6-2010) ο Μάριο Νογκέιρα, Γενικός Γραμματέας της Εθνικής Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών (FENPROF-Πορτογαλίας) και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Γενικής Συνομοσπονδίας Πορτογάλων Εργαζόμενων (CGTP-IN), ζωντάνεψε ζοφερές εικόνες από το μέλλον, τις οποίες αξίζει να δούμε, δίνοντας έμφαση στα γεγονότα και όχι στις κρίσεις που κάνει ο πορτογάλος γραφειοκράτης συνδικαλιστής γύρω από την τακτική της κυβέρνησης ή των συνδικάτων (π.χ. πώς οργανώθηκε η αντίσταση των εργαζόμενων, τι αποτέλεσμα είχε, κ.λπ.), την οποία, άλλωστε δεν ξέρουμε, είμαστε όμως σίγουροι ότι θα είναι «μια από τα ίδια» με την τακτική της «δικής μας» συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας. Ιδού, λοιπόν, μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από την ομιλία του:
«Η Πορτογαλία, μετά από τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2010, που επέβαλε η μειοψηφική κυβέρνηση του Σοσιαλιστικού Κόμματος, με την υποστήριξη της δεξιάς, αμέσως αποφάσισε να παγώσει τους μισθούς της Δημόσιας Διοίκησης, μειώνοντας την αξία της συνταξιοδότησης και επιδεινώνοντας τις συνθήκες συνταξιοδότησης ορίζοντας την ηλικία των 65 χρόνων και αναγκάζοντας πολλούς να εργαστούν πολύ περισσότερο από 40 χρόνια. Αυτόν τον Κρατικό Προϋπολογισμό ακολούθησαν δύο Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (PEC) και ανακοινώνεται κι ένα τρίτο, ακόμα πιο βίαιο, το οποίο απαιτείται από τις Βρυξέλλες. Κι αυτό συμβαίνει, τη στιγμή που τα πλοκάμια του ΔΝΤ (Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου) αρχίζουν να αγκαλιάζουν τα ευαίσθητα και αδύναμα σημεία της Χώρας και ετοιμάζονται να τη σφίξουν και, αν το καταφέρουν, να την καταπνίξουν.
Αλλά η επίθεση στους εργαζόμενους, ιδιαίτερα σε αυτούς της Δημόσιας Διοίκησης, δεν είναι σημερινό φαινόμενο· συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό.
Για παράδειγμα, μεταξύ Αυγούστου του 2005 και Δεκεμβρίου του 2007, οι προαγωγές πάγωσαν και ο χρόνος που έπρεπε κάποιος να υπηρετήσει καταργήθηκε. Σε αυτό το διάστημα, η κυβέρνηση, στην οποία είχε απόλυτη πλειοψηφία ο Σόκρατες, επωφελήθηκε της ευκαιρίας και επέβαλε μεταβολές στις προαγωγές, κάνοντάς τες μεγαλύτερης διάρκειας και με πιο αβέβαιες εργασιακές σχέσεις. Από τους περίπου 150.000 πορτογάλους καθηγητές, περίπου οι 40.000 δεν είναι μόνιμοι. Στο Λύκειο, το ποσοστό μη μόνιμων καθηγητών φτάνει το 70%. Αυτοί οι μη μόνιμοι δεν έχουν οργανική θέση σε κανένα σχολείο, ως εκ τούτου μπορούν να μετατίθενται σε άλλο σχολείο κάθε χρόνο ή και, απλά, να μένουν άνεργοι. Αυτοί δεν έχουν καριέρα. Εχουν λιγότερα δικαιώματα και υφίστανται ένα καθεστώς αξιολόγησης που τους οδηγεί στο να δέχονται σχεδόν τα πάντα, έτσι ώστε να μη χάσουν τη δουλειά τους.
Για να καταλάβετε καλύτερα, μεταξύ 2007 και 2010 πήραν σύνταξη περίπου 15.000 καθηγητές και μπήκαν στα σχολεία για να τους αντικαταστήσουν λιγότεροι από 400… Κατά τη διάρκεια του παγώματος των προαγωγών, η τελευταία χωρίστηκε στα δύο, με παραπάνω από τα 2/3 των καθηγητών να μην μπορούν να πάρουν τις προαγωγές που δικαιολογούσαν τα χρόνια καριέρας τους, μπορούσαν να φτάσουν ως τις μισές προαγωγές. Τα ωράρια εργασίας χειροτέρευσαν κι έχουν γίνει σήμερα πραγματικά ανυπόφορα όσον αφορά τον παιδαγωγικό προγραμματισμό, αλλά και τα σχολεία, αν εξαιρέσουμε κάποια αναβάθμιση των κτιρίων και κάποιου τεχνολογικού εξοπλισμού, χειροτέρευσαν όσον αφορά τις συνθήκες που απαιτούνται για να ανταποκριθούν ικανοποιητικά στις ανάγκες που αντιμετωπίζουν και που είναι πολλές: τα τμήματα έχουν πολλούς μαθητές, χιλιάδες μαθητές με ειδικές ανάγκες έχασαν την ιδιαίτερη βοήθεια που λάμβαναν, μειώθηκαν οι ανθρώπινοι πόροι αφού υπάρχουν λιγότεροι υπάλληλοι και λιγότεροι καθηγητές, οι οικογένειες γίνονται ολοένα και φτωχότερες λόγω της ανεργίας και των χαμηλών μισθών (ο βασικός μισθός ανέβηκε φέτος στα 475 ευρώ και μετά από πολλές αντιδράσεις) και δεν υπάρχει κατάλληλη σχολική κοινωνική δράση για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της…
Γι’ αυτούς αλλά και για άλλους λόγους η Πορτογαλία, ενώ έχει πολύ υψηλά ποσοστά σχολικής αποτυχίας και εγκατάλειψης, από τα πιο υψηλά της Ευρωπαϊκής Ενωσης, εξακολουθεί να μη δρομολογεί την κατάλληλη πολιτική ώστε να οδηγηθεί στη λύση αυτών των σοβαρών προβλημάτων. Η υποχρεωτική φοίτηση στο σχολείο είναι 9 χρόνια (στο μέλλον θα γίνει 12), αλλά περισσότερο από το 20% των μαθητών δεν το ολοκληρώνει και, απ’ αυτούς, περίπου το 40% δεν προχωρά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Το ποσοστό παρακολούθησης στο Λύκειο είναι της τάξεως του 12% και από όσους το παρακολουθούν και το ολοκληρώνουν, περισσότερο από το 50%, δε βρίσκουν δουλειά ή τουλάχιστον μια δουλειά αντίστοιχη των προσόντων τους. Είναι συνηθισμένο να βλέπουμε καθηγητές να εργάζονται στα ταμεία των σούπερ μάρκετ ή σε καταστήματα εμπορικών κέντρων υπό άθλιες συνθήκες, με υπερβολικά χαμηλούς μισθούς και με ιδιαίτερα παρατεταμένα ωράρια εργασίας…».
Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με την προπαγάνδα δυσφήμησης των καθηγητών που έκανε η υπουργός Παιδείας μεγιστοποίησε την αγανάκτηση των εκπαιδευτικών, που εκδηλώθηκε με ογκώδεις διαδηλώσεις και μαζικές απεργίες, καθώς και με άλλες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας. Σε αντίποινα, η υπουργός Παιδείας «επέβαλε ένα γραφειοκρατικό και θλιβερό μοντέλο αξιολόγησης, αντικατέστησε τη δημοκρατική διοίκηση των σχολείων με ένα διευθυντή που έχει υπερβολικές εξουσίες, άλλαξε το νόμο έτσι ώστε να περιορίσει τα συνδικαλιστικά δικαιώματα και τη συνδικαλιστική ελευθερία, αλλά δεν κατάφερε να σπάσει την ικανότητα αντίστασης και αγωνιστικότητας των καθηγητών». «Αυτή τη στιγμή, όσον αφορά τα σχολεία, δρομολογείται η διαδικασία κλεισίματος όλων των σχολείων του πρώτου Κύκλου Βασικών Σπουδών (της παλιάς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης) που έχουν λιγότερους από 21 μαθητές. Κι αυτά είναι χιλιάδες, διασκορπισμένα σε διάφορες περιοχές μιας τεράστιας αγροτικής ζώνης που υπάρχει στην Πορτογαλία. Οι θυσίες που επιβάλλονται στα παιδιά είναι τεράστιες, γιατί αναγκάζονται να διανύουν καθημερινά τεράστιες αποστάσεις και να μένουν όλη τη μέρα εκτός σπιτιού. Η κυβέρνηση προσπαθεί να ενώσει σχολεία που να φτάνουν τους 3.000 μαθητές και περισσότερους από 400 καθηγητές και, μ’ αυτόν τον τρόπο, με μοναδική κατεύθυνση μια γεωγραφική περιοχή που είναι πολύ μεγάλη και περιλαμβάνει διάφορες εγκαταστάσεις, να στραφεί σε μια διοίκηση ανθρώπινων πόρων τέτοια που, σύντομα, όταν αρχίσει ο καινούργιος χρόνος, να μεταφραστεί στην απόλυση πολλών χιλιάδων εργαζομένων καθηγητών και μη.
Οσον αφορά τους καθηγητές και, γενικά, τους πορτογάλους εργαζομένους, ο αντίκτυπος είναι τρομερός, κυρίως στο μισθό τους, στο ωράριο εργασίας τους, στην επαγγελματική τους σταθερότητα, και στα κοινωνικά και εργασιακά τους δικαιώματα.
Από τα διάφορα Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (PEC) ήδη προέκυψε αύξηση τόσο στους άμεσους φόρους όσο και στους έμμεσους, ακόμα μεγαλύτερη υποτίμηση της αξίας της σύνταξης, πάγωμα μισθών ως το 2013, μείωση των κοινωνικών υπηρεσιών, ειδικά στους άνεργους, και πάγωμα διαφόρων εργασιών και συμπληρωματικών επιδομάτων, πάγωμα πρόσληψης στη Δημόσια Διοίκηση… Και ανακοινώνονται νέα Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (PEC), ενώ υπάρχουν ήδη ενδείξεις μερικού ή ολικού παγώματος στα επιδόματα αδείας και Χριστουγέννων, αλλά και απευθείας μείωση μισθών».
