Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Βανς δήλωσε πως «οι Ιρανοί δέχτηκαν να καλέσουν και πάλι τους επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ). Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα για τον αμερικανικό λαό και ένα πρώτο βήμα προς την οριστική αποπυρηνικοποίηση, δηλαδή την οριστική παύση του ιρανικού προγράμματος πυρηνικού εξοπλισμού». Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι όλοι κατανοούν πως το Ιράν θα συμφωνήσει τελικά σε εκτεταμένες επιθεωρήσεις ώστε να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η «πυρηνική διαφάνεια». Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ είπε πωςη Τεχεράνη αποδέχτηκε την επιστροφή των επιθεωρητών του ΙΑΕΑ καθώς και των σχετικών μηχανισμών παρακολούθησης, στο πλαίσιο των πρόσφατων συνεννοήσεων που επιτεύχθηκαν στην Ελβετία.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαεΐλ Μπακαεΐ τους έκοψε τη φόρα. Δήλωσε ότι η συνεργασία με τον ΙΑΕΕ θα συνεχιστεί στο πλαίσιο του υφιστάμενου καθεστώτος και σύμφωνα με τις αποφάσεις του ιρανικού Κοινοβουλίου και του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας.
Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο IRNA τη Δευτέρα (χτες), ο Μπακαεΐ είπε: «Οι αλληλεπιδράσεις του Ιράν με τον Οργανισμό, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις της χώρας βάσει των Συμφωνιών Διασφαλίσεων (Safeguards Agreements), θα συνεχιστούν σύμφωνα με τις υφιστάμενες διαδικασίες και σε συμμόρφωση με τους νόμους που έχει θεσπίσει η Ισλαμική Συμβουλευτική Συνέλευση (Ματζλές) και τις αποφάσεις του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας (SNSC)».
Οπως μετέδωσε το IRNA, ενημερωμένες πηγές, που είναι εξοικειωμένες με τις συζητήσεις των πρόσφατων διαπραγματεύσεων στην Ελβετία ανέφεραν ότι η Τεχεράνη δεν συμμετείχε σε καμία συζήτηση σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα κατά τη διάρκεια της 18ωρης διαπραγματευτικής διαδικασίας και δεν συμφώνησε σε καμία νέα δέσμευση.
Η έναρξη πυρηνικών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του Μνημονίου Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ (Islamabad MoU), το οποίο αποσκοπεί στη διευθέτηση του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, εξαρτάται από την εφαρμογή της παραγράφου 13 του μνημονίου.
Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν υπόκειντο σε επιθεωρήσεις του ΙΑΕΑ πριν από την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών του Ιούνη 2025, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των 12 Ημερών. Οι επιθέσεις ακολούθησαν έκθεση του ΙΑΕΑ σχετικά με τις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν, την οποία η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα επικρίνει, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλε στη δημιουργία των προϋποθέσεων για τα πλήγματα εναντίον της πυρηνικής της υποδομής.
Εύκολα γίνεται αντιληπτή η πρεμούρα του Τραμπ και τον σφουγγοκωλάριών του να «πουλήσουν» στο αμερικάνικο κοινό τη συμφωνία σαν νίκη. Ομως scripta manent. Το Μνημόνιο Κατανόησης δεν αναφέρει πουθενά για ανάληψη υποχρεώσεων από το Ιράν σε σχέση με το πυρηνικό του πρόγραμμα ή για εκχώρηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων στον ΙΑΕΑ. Ούτε υπήρξε συνάντηση Ιρανών με με τον επικεφαλής του ΙΑΕΑ, Ραφαέλ Γκρόσι, στην Ελβετία.
Ολα μένουν ανοιχτά προς διαπραγμάτευση. Και οι Ιρανοί δεν είναι βλάκες για να δώσουν οτιδήποτε από τώρα, προτού αρχίσει η διαπραγμάτευση.
Οι Ιρανοί έχουν τυλίξει τους Αμερικάνους σε μια κόλλα χαρτί (το MoU) και επιμένουν στην ευλαβική τήρησή του. Τι λέει η παράγραφος 13; Οι περαιτέρω διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνίας θα αρχίσουν εφόσον εφαρμόζονται οι παράγραφοι 1 (μόνιμος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα και στον Λίβανο, απ’ όπου πρέπει ν’ αποχωρήσει ο σιωναζιστικός στρατός), 4 (άρση αμερικάνικου ναυτικού αποκλεισμού), 5 (άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ), 10 (έκδοση από τις ΗΠΑ εξαιρέσεων για την εξαγωγή πετρελαίου και πετρελαιοειδών από το Ιράν και 11 (αποδέσμευση κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων του Ιράν).
Δεν λέει τίποτα για επιθεωρήσεις από τον ΙΑΕΑ ή οτιδήποτε σχετικό με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Είναι αναμενόμενο να δεχτούν κάποια στιγμή επιθεωρήσεις από τον ΙΑΕΑ οι Ιρανοί, όπως πρόβλεπε και η συμφωνία Ομπάμα του 2015. Αλλά πρώτα θα γίνουν όλα τα άλλα και θα έχει υπάρξει σαφής συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Δε θα υπηρετήσει η ιρανική ηγεσία τις προεκλογικές ανάγκες του πορτοκαλομαλλιά φασίστα και των Ρεπουμπλικανών.
Μέχρι στιγμής, οι Αμερικάνοι τηρούν τη συμφωνία. Ιρανικά πλοία με πετρέλαιο και πετρελαιοειδή πλέουν ήδη προς τις αγορές προορισμού τους, βάσει των συμφωνημένων εξαιρέσεων (waivers) από τις αμερικάνικες κυρώσεις. Και σήμερα-αύριο αναμένεται να αποδεσμευτούν 12 δισ. δολάρια από τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν.
Πηγή με καλή γνώση των διαπραγματεύσεων είπε στο Τασνίμ ότι ρεπορτάζ που ισχυρίζονται ότι τα δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά σιτηρών είναι ψευδή. Τίποτα τέτοιο δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία και στις πρώτες καταλήξεις των διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με την πηγή, πρόκειται για ισχυρισμούς που υπαγορεύονται από αμερικάνικες εσωτερικές πολιτικές ανάγκες (για να πουλήσει ο Τραμπ «νίκη» στους αμερικανούς φάρμερ του νότου.
Η πηγή είπε, επίσης, ότι η Ουάσιγκτον προωθεί αυτά τα ρεπορτάζ για να τραβήξει την προσοχή από τις εξαιρέσεις στις κυρώσεις που θα επιτρέψουν την πώληση ιρανικού πετρέλαιου και παραγώγων.
«Ολοι έχουμε συνειδητοποιήσει ότι ο πραγματικός λόγος πίσω από αυτόν τον πόλεμο ήταν η εξόντωση του ιρανικού πολιτισμού. Και ο στόχος αυτός έχει μετατραπεί σε προσπάθεια να αποκομίσουν οι αμερικανοί αγρότες τεράστια έσοδα από τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία μας», δήλωσε ο Μπακαεΐ. Και συνέχισε: «Συνολικά, δεν αντιμετωπίζουμε κανένα περιορισμό ως προς τον τρόπο διάθεσης αυτών των κεφαλαίων. Τα περιουσιακά μας στοιχεία θα αξιοποιηθούν με απόλυτη ελευθερία».
