Εντατικές διαβουλεύσεις γίνονται τον τελευταίο καιρό στο Κάιρο, από τη μια μεταξύ των παλαιστινιακών παρατάξεων και από την άλλη μεταξύ της Παλαισατινιακής Αντίστασης και των διαμεσοβητών από το Κατάρ και την Αίγυπτο, στους οποίους έχει προστεθεί και η Τουρκία.
Σε ανακοίνωσή της στις 11 Ιούνη, η Χαμάς ανέφερε ότι οι συνεχιζόμενες συναντήσεις μεταξύ των παλαιστινιακών παρατάξεων στο Κάιρο υπήρξαν θετικές και εποικοδομητικές, με ευρεία σύγκλιση να διαμορφώνεται γύρω από μια ενιαία εθνική θέση σχετικά με τον οδικό χάρτη που προτάθηκε για την εφαρμογή της δεύτερης φάσης του λεγόμενου «ειρηνευτικού» σχεδίου του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Το Κίνημα δήλωσε επίσης ότι συνεχίζει τις συνομιλίες με τους διαμεσολαβητές «με θετικό και υπεύθυνο πνεύμα», προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχία του τρέχοντος γύρου διαπραγματεύσεων, να προστατευτεί ο παλαιστινιακός λαός και να ματαιωθούν οι ισραηλινοί στόχοι. Πρόσθεσε ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν πετύχει «πραγματική πρόοδο», πάνω στην οποία μπορεί να οικοδομηθεί περαιτέρω πρόοδος, ενώ παράλληλα ζήτησε τον τερματισμό των ισραηλινών παραβιάσεων και εγκλημάτων στη Γάζα και την πλήρη εφαρμογή όλων των δεσμεύσεων.
Χτες, ο εκπρόσωπος της Χαμάς, Χάζεμ Κάσεμ, δήλωσε ότι οι παλαιστινιακές παρατάξεις έχουν καταλήξει σε σημαντικές συνεννοήσεις με τους διαμεσολαβητές από το Κατάρ, την Αίγυπτο και την Τουρκία σχετικά με την εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα. Οι συζητήσεις κάλυψαν την πρώτη φάση της συμφωνίας και τους μηχανισμούς της δεύτερης φάσης, συμπεριλαμβανομένης της συγκρότησης μιας εθνικής επιτροπής για τη διοίκηση της Λωρίδας της Γάζας.
Ο Κάσεμ σημείωσε ότι, παρότι σημειώθηκε πρόοδος με τους τρεις διαμεσολαβητές, οι προτάσεις που παρουσίασε ο απεσταλμένος Νικολάι Μλαντένοφ έρχονται σε αντίθεση με αυτές τις συνεννοήσεις. Το Κίνημα δήλωσε ότι η προσέγγιση του Μλαντένοφ αντανακλά τη σκοπιά της ισραηλινής κατοχής και, ως εκ τούτου, παρεμποδίζει την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Οι παλαιστινιακές παρατάξεις βρίσκονται επί του παρόντος σε διαβουλεύσεις για τη διαμόρφωση ενιαίας απάντησης, με στόχο τον τερματισμό της συνεχιζόμενης επίθεσης, τη διευκόλυνση της παροχής βοήθειας και τη διασφάλιση της ανοικοδόμησης.
Αναδημοσιεύουμε και μια πολιτική ανάλυση του καθηγητή Δρ. Μόχσεν Μοχάμαντ Σάλεχ, διευθυντή του εγκατεστημένου στη Βηρυτό Al-Zaytouna Centre for Studies and Consultation. Το άρθρο δημοσιεύτηκε χτες.
Πολιτική ανάλυση: Η Λωρίδα της Γάζας και το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ–Ιράν
Του καθηγητή Δρ. Μόχσεν Μοχάμαντ Σάλεχ
Παρότι η Λωρίδα της Γάζας δεν αναφέρεται σε καμία διάταξη του Μνημονίου Κατανόησης (MοU) ΗΠΑ–Ιράν, που υπέγραψαν οι δύο πλευρές στις 18/6/2026, η Γάζα, και ευρύτερα το παλαιστινιακό ζήτημα, παρέμειναν ενσωματωμένα στο υπόβαθρο, στις προτεραιότητες και στις μελλοντικές κατευθύνσεις του εξελισσόμενου περιφερειακού τοπίου.
Σε αντίθεση με τους διακηρυγμένους στόχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, την εγκατάσταση στη θέση του μιας φιλικής κυβέρνησης, τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την υποταγή του Ιράν και την προώθηση της διαμόρφωσης μιας νέας Μέσης Ανατολής που θα εγκαινίαζε μια «ισραηλινή εποχή»…, κανένας από αυτούς τους στόχους δεν επιτεύχθηκε. Αντίθετα, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ απομακρύνθηκαν ακόμη περισσότερο από την προοπτική επίτευξης των στόχων τους και βρέθηκαν αντιμέτωποι με ολοένα μεγαλύτερη απογοήτευση ως προς την πραγματοποίησή τους.
Είναι αλήθεια ότι το Ιράν υπέστη σημαντικές απώλειες μέσω της στοχοποίησης της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του, καθώς και των επιστημόνων του, και ότι επλήγησαν σημαντικά τμήματα των πυρηνικών, πυραυλικών και ναυτικών του δυνατοτήτων, καθώς και των υποδομών του. Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς διατήρησε τη συνοχή και την αποτελεσματικότητά του, κατάφερε να αποκαταστήσει και να αναπληρώσει μεγάλο μέρος της στρατιωτικής του ισχύος, γνώρισε μεγαλύτερη λαϊκή συσπείρωση απέναντι στην εξωτερική επιθετικότητα και πέτυχε να «εκκαθαρίσει» το εσωτερικό μέτωπο από μεγάλο αριθμό «πρακτόρων» και υποστηρικτών της αντεπανάστασης.
Ταυτόχρονα, το Ιράν υποχρέωσε τις ΗΠΑ να τερματίσουν τον πόλεμο, να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και να ανοίξουν τον δρόμο για οικονομικές συνθήκες ουσιαστικά ευνοϊκότερες από εκείνες που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο.
Αυτό περιλάμβανε την άδεια για απεριόριστες εξαγωγές πετρελαίου, τη δέσμευση των ΗΠΑ να διαθέσουν τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση του Ιράν σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, καθώς και την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας. Το Ιράν πέτυχε επίσης να συνδέσει τον τερματισμό του πολέμου εναντίον του με μια κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, ενώ η συμφωνία συνιστούσε de facto αμερικανική αναγνώριση του περιφερειακού ρόλου του Ιράν. Οσον αφορά τις δεσμεύσεις του Ιράν σχετικά με το Στενό του Ορμούζ και το πυρηνικό του πρόγραμμα, δεν επιβλήθηκαν ουσιαστικά νέες υποχρεώσεις, ενώ οι μελλοντικές ρυθμίσεις και συμφωνίες παραπέμφθηκαν σε επόμενες διαπραγματεύσεις.
Αυτό συμβάλλει στην εξήγηση της βαθιάς απογοήτευσης τόσο εντός του κυβερνητικού συνασπισμού όσο και της αντιπολίτευσης στο Ισραήλ. Πολλοί θεώρησαν το αποτέλεσμα μείζονα στρατηγική αποτυχία για το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η «περιπέτεια» του Νετανιάχου με την επίθεση κατά του Ιράν απέτυχε να αποφέρει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, γεγονός που οδήγησε σε εκτεταμένες εκκλήσεις για την παραίτησή του.
Επιπτώσεις για τη Λωρίδα της Γάζας
Υπάρχουν δύο ανταγωνιστικά σενάρια σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις για τη Λωρίδα της Γάζας.
Το πρώτο σενάριο υποστηρίζει ότι οι συνέπειες θα είναι αρνητικές. Βασίζεται στην υπόθεση ότι η στροφή του Ιράν από την αντιπαράθεση προς τον συμβιβασμό και την περιφερειακή και διεθνή ενσωμάτωση θα το οδηγήσει να δώσει προτεραιότητα στην εσωτερική ανάπτυξη και την ανοικοδόμηση. Αυτό, με τη σειρά του, θα μειώσει την εμπλοκή του στην αντιπαράθεση με το ισραηλινό σχέδιο και θα αποδυναμώσει την περιφερειακή του εστίαση. Ως αποτέλεσμα, το παλαιστινιακό ζήτημα είναι πιθανό να υποχωρήσει στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων του Ιράν, ιδιαίτερα δεδομένου του υψηλού κόστους που έχει επωμιστεί και της ύπαρξης περιφερειακών κρατών που έχουν εξομαλύνει τις σχέσεις τους με το Ισραήλ και είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ.
Ωστόσο, το σενάριο αυτό υποθέτει επίσης ότι ακόμη και αν το Ιράν διατηρήσει τη θεμελιώδη θέση του απέναντι στην ισραηλινή κατοχή, τη Γάζα, την Ιερουσαλήμ και την Παλαιστίνη και τον λαό της, η υποστήριξή του θα περιορίζεται ολοένα και περισσότερο στο πολιτικό και επικοινωνιακό πεδίο, με περαιτέρω απομάκρυνση από τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Αντίστασης.
Επιπλέον, θεωρεί πιθανότερη την εδραίωση μιας μονομερούς ισραηλινοαμερικανικής κυριαρχίας επί της Γάζας και του παλαιστινιακού ζητήματος, συμπεριλαμβανομένων προσπαθειών διαγραφής του, παράλληλα με μια επιταχυνόμενη πορεία αραβοϊσλαμικής εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ισραήλ. Αυτό θα σήμαινε μια αυξανόμενη τάση αντιμετώπισης της Γάζας κυρίως ως ανθρωπιστικού ζητήματος ανακούφισης, παρά ως πολιτικού ζητήματος ή ζητήματος απελευθέρωσης από την κατοχή.
Το δεύτερο σενάριο υποστηρίζει ότι:
• Εφόσον το Ιράν έχει εδραιωθεί ως αναντικατάστατος περιφερειακός παράγοντας,
• και εφόσον έχει καταρρεύσει η υπόθεση της αλλαγής καθεστώτος στην οποία πολλοί είχαν επενδύσει,
• και εφόσον οι φιλοδοξίες του Ισραήλ για μια «νέα Μέση Ανατολή» έχουν «εξατμιστεί»,
• και εφόσον η αξία του Ισραήλ ως δυνητικού στρατηγικού συμμάχου έχει μειωθεί σημαντικά στα μάτια των κρατών του Κόλπου και της ευρύτερης περιοχής,
• και εφόσον οι ΗΠΑ, παρά το καθεστώς τους ως «μεγάλης δύναμης», απέτυχαν να διασφαλίσουν το Στενό του Ορμούζ ή να προστατεύσουν πλήρως τους συμμάχους τους,
• και εφόσον το Ιράν εξήλθε από τον πόλεμο με μια πιο σκληροπυρηνική και αποφασιστική ηγεσία, με ισχυρότερη βούληση να εκδικηθεί ό,τι θεωρεί προσβολή της αξιοπρέπειάς του, της ηγεσίας του και του Ανώτατου Ηγέτη του, καθώς και με ενισχυμένο ρόλο για το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC),
• και εφόσον έχει καταφέρει να αναπληρώσει μεγάλο μέρος των στρατιωτικών του δυνατοτήτων,
• και εφόσον κατάφερε να επιβάλει παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο στο πλαίσιο του Μνημονίου Κατανόησης, ενώ παραμένει έτοιμο να επιστρέψει στον πόλεμο και να πλήξει το Ισραήλ αν συνεχιστεί η ισραηλινή επιθετικότητα στον Λίβανο,
• και εφόσον η αξία της Λιβανικής και της Παλαιστινιακής Αντίστασης έχει αυξηθεί στους υπολογισμούς της εθνικής ασφάλειας του Ιράν,
τότε όλα αυτά αποτελούν σαφή ένδειξη ότι το Ιράν εξακολουθεί να αποδίδει σημαντική βαρύτητα στους συμμάχους του και στις περιφερειακές παραμέτρους και ότι η προοπτική μιας ιρανικής εσωτερικής «αναδίπλωσης» παραμένει απίθανη.
Κατά συνέπεια, το Ιράν αναγνώρισε ξεκάθαρα, μετά τη σφοδρή επίθεση εναντίον του πυρήνα του πολιτικού του συστήματος και τη δολοφονία της ηγεσίας του, το μέγεθος της ισραηλινής απειλής. Ως αποτέλεσμα, η αντιμετώπιση του Ισραήλ ως «εχθρού» και η εμπλοκή σε «άμεση αντιπαράθεση» απέκτησαν μια συγκεκριμένη και επιχειρησιακή διάσταση· συνεπώς, η αντιπαράθεση με το σιωνιστικό σχέδιο δεν αποτελεί πλέον τακτικό ζήτημα ούτε κάτι που μπορεί να αναβληθεί.
Αυτό, με τη σειρά του, ενισχύει τη σημασία της Παλαιστινιακής Αντίστασης και της υποστήριξής της ως πρώτης γραμμής άμυνας απέναντι στο σιωνιστικό σχέδιο και τις περιφερειακές του προεκτάσεις. Ταυτόχρονα, η άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, η εισροή επενδύσεων και η βελτίωση των οικονομικών του συνθηκών θα μειώσουν τις εξωτερικές οικονομικές πιέσεις και θα αυξήσουν το χρηματοοικονομικό του πλεόνασμα. Αυτό θα τοποθετήσει το Ιράν σε ισχυρότερη θέση ώστε να διαφυλάξει την εθνική του ασφάλεια και να ανασυγκροτήσει και να στηρίξει το δίκτυο των συμμάχων του.
Κατά συνέπεια, η κατανόηση, από πολιτικούς, αναλυτικούς και στρατιωτικούς κύκλους στο Ισραήλ, των συνεπειών του δεύτερου σεναρίου φαίνεται ότι τροφοδότησε εκδηλώσεις οργής και απογοήτευσης. Ενδέχεται επίσης να συνέβαλε στην κλιμάκωση της ισραηλινής επιθετικότητας κατά του Λιβάνου, σε μια προσπάθεια υπονόμευσης του Μνημονίου Κατανόησης, καθώς και σε περαιτέρω κλιμάκωση στη Λωρίδα της Γάζας.
Ενώ ο Νετανιάχου είναι πιθανό να επιδιώξει να κερδίσει χρόνο ώστε να εξασφαλίσει κάποιο είδος επιτεύγματος ενόψει των προσεχών ισραηλινών εκλογών, τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων υποδηλώνουν ότι ενδέχεται τελικά να τον ξεπεράσουν οι εξελίξεις, βαρύνοντας τον με ένα ιστορικό εκτεταμένων καταστροφών και γενοκτονίας, καθώς και με μια στρατηγική αποτυχία επίτευξης των διακηρυγμένων στόχων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αντιπολίτευση, αν έρθει στην εξουσία, θα προσφέρει κατ’ ανάγκην μια καλύτερη εναλλακτική· ωστόσο, ενδέχεται να υιοθετήσει μια πιο πραγματιστική προσέγγιση απέναντι στις πραγματικότητες επί του πεδίου, αποφεύγοντας παράλληλα τη σύγκρουση με τον Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει να προωθήσει τόσο το Μνημόνιο Κατανόησης όσο και τη συγκρότηση του Συμβουλίου Ειρήνης (Board of Peace – BoP) στη Λωρίδα της Γάζας.
Σε αυτό το πλαίσιο, αμερικανικές πιέσεις φέρονται να συνέβαλαν στην αποτροπή μιας επικείμενης ισραηλινής επίθεσης που αποσκοπούσε στην εκ νέου κατοχή όσων έχουν απομείνει από τη Λωρίδα της Γάζας, οδηγώντας το Ισραήλ στην ακύρωση της επιχείρησης, τουλάχιστον προσωρινά. Επιπλέον, οι προσπάθειες του Ισραήλ να βελτιώσει τη διεθνή του εικόνα —σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης απομόνωσης και εκτεταμένης παγκόσμιας εχθρότητας— ενδέχεται να το υποχρεώσουν να μειώσει τις πιέσεις στη Λωρίδα της Γάζας, ιδίως όσον αφορά τις ανθρωπιστικές συνθήκες και τις συνθήκες διαβίωσης.
Τέλος, βραχυπρόθεσμα, οι εξελίξεις ενδέχεται να κλίνουν προς μια ιρανική προτίμηση για αποκλιμάκωση όσον αφορά τη Λωρίδα της Γάζας και την Παλαιστίνη, με την ελπίδα προώθησης της εφαρμογής του Μνημονίου Κατανόησης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων του, ιδιαίτερα κατά τις επόμενες εξήντα ημέρες. Ωστόσο, το δεύτερο σενάριο ενδέχεται να καταστεί πιθανότερο μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Η περιφερειακή αστάθεια και οι συνεχιζόμενες διαδικασίες διαμόρφωσης και αναδιάταξης αναμένεται να συνεχιστούν, ανοίγοντας χώρο για μια σειρά ευκαιριών. Μεταξύ των σημαντικότερων είναι η διάβρωση της αραβικής εμπιστοσύνης στα οφέλη των σχέσεων με το Ισραήλ και η αυξανόμενη αντίληψη των κινδύνων που απορρέουν από την επεκτατικότητα και την ηγεμονία του, γεγονός που θα δημιουργούσε ευνοϊκότερο κοινό έδαφος για σχέσεις με τις παλαιστινιακές δυνάμεις αντίστασης και για τη στήριξη της Λωρίδας της Γάζας και του παλαιστινιακού ζητήματος ευρύτερα, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με το Ιράν. Ταυτόχρονα, υπάρχει σαφής επίγνωση ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικοί κίνδυνοι, με κυριότερο τη διατήρηση καθεστώτων που δεν διδάσκονται από τα μαθήματα της Ιστορίας!!
