Εντατικές διαβουλεύσεις στο Κάιρο για τη Λωρίδα της Γάζας

Παρότι η Λωρίδα της Γάζας δεν αναφέρεται σε καμία διάταξη του Μνημονίου Κατανόησης (MοU) ΗΠΑ–Ιράν, που υπέγραψαν οι δύο πλευρές στις 18/6/2026, η Γάζα, και ευρύτερα το παλαιστινιακό ζήτημα, παρέμειναν ενσωματωμένα στο υπόβαθρο, στις προτεραιότητες και στις μελλοντικές κατευθύνσεις του εξελισσόμενου περιφερειακού τοπίου.

Σε αντίθεση με τους διακηρυγμένους στόχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, την εγκατάσταση στη θέση του μιας φιλικής κυβέρνησης, τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την υποταγή του Ιράν και την προώθηση της διαμόρφωσης μιας νέας Μέσης Ανατολής που θα εγκαινίαζε μια «ισραηλινή εποχή»…, κανένας από αυτούς τους στόχους δεν επιτεύχθηκε. Αντίθετα, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ απομακρύνθηκαν ακόμη περισσότερο από την προοπτική επίτευξης των στόχων τους και βρέθηκαν αντιμέτωποι με ολοένα μεγαλύτερη απογοήτευση ως προς την πραγματοποίησή τους.

Είναι αλήθεια ότι το Ιράν υπέστη σημαντικές απώλειες μέσω της στοχοποίησης της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του, καθώς και των επιστημόνων του, και ότι επλήγησαν σημαντικά τμήματα των πυρηνικών, πυραυλικών και ναυτικών του δυνατοτήτων, καθώς και των υποδομών του. Ωστόσο, το ιρανικό καθεστώς διατήρησε τη συνοχή και την αποτελεσματικότητά του, κατάφερε να αποκαταστήσει και να αναπληρώσει μεγάλο μέρος της στρατιωτικής του ισχύος, γνώρισε μεγαλύτερη λαϊκή συσπείρωση απέναντι στην εξωτερική επιθετικότητα και πέτυχε να «εκκαθαρίσει» το εσωτερικό μέτωπο από μεγάλο αριθμό «πρακτόρων» και υποστηρικτών της αντεπανάστασης.

Ταυτόχρονα, το Ιράν υποχρέωσε τις ΗΠΑ να τερματίσουν τον πόλεμο, να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και να ανοίξουν τον δρόμο για οικονομικές συνθήκες ουσιαστικά ευνοϊκότερες από εκείνες που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο.

Αυτό περιλάμβανε την άδεια για απεριόριστες εξαγωγές πετρελαίου, τη δέσμευση των ΗΠΑ να διαθέσουν τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση του Ιράν σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, καθώς και την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας. Το Ιράν πέτυχε επίσης να συνδέσει τον τερματισμό του πολέμου εναντίον του με μια κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, ενώ η συμφωνία συνιστούσε de facto αμερικανική αναγνώριση του περιφερειακού ρόλου του Ιράν. Οσον αφορά τις δεσμεύσεις του Ιράν σχετικά με το Στενό του Ορμούζ και το πυρηνικό του πρόγραμμα, δεν επιβλήθηκαν ουσιαστικά νέες υποχρεώσεις, ενώ οι μελλοντικές ρυθμίσεις και συμφωνίες παραπέμφθηκαν σε επόμενες διαπραγματεύσεις.

Αυτό συμβάλλει στην εξήγηση της βαθιάς απογοήτευσης τόσο εντός του κυβερνητικού συνασπισμού όσο και της αντιπολίτευσης στο Ισραήλ. Πολλοί θεώρησαν το αποτέλεσμα μείζονα στρατηγική αποτυχία για το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η «περιπέτεια» του Νετανιάχου με την επίθεση κατά του Ιράν απέτυχε να αποφέρει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, γεγονός που οδήγησε σε εκτεταμένες εκκλήσεις για την παραίτησή του.

Κατά συνέπεια, το Ιράν αναγνώρισε ξεκάθαρα, μετά τη σφοδρή επίθεση εναντίον του πυρήνα του πολιτικού του συστήματος και τη δολοφονία της ηγεσίας του, το μέγεθος της ισραηλινής απειλής. Ως αποτέλεσμα, η αντιμετώπιση του Ισραήλ ως «εχθρού» και η εμπλοκή σε «άμεση αντιπαράθεση» απέκτησαν μια συγκεκριμένη και επιχειρησιακή διάσταση· συνεπώς, η αντιπαράθεση με το σιωνιστικό σχέδιο δεν αποτελεί πλέον τακτικό ζήτημα ούτε κάτι που μπορεί να αναβληθεί.

Αυτό, με τη σειρά του, ενισχύει τη σημασία της Παλαιστινιακής Αντίστασης και της υποστήριξής της ως πρώτης γραμμής άμυνας απέναντι στο σιωνιστικό σχέδιο και τις περιφερειακές του προεκτάσεις. Ταυτόχρονα, η άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, η εισροή επενδύσεων και η βελτίωση των οικονομικών του συνθηκών θα μειώσουν τις εξωτερικές οικονομικές πιέσεις και θα αυξήσουν το χρηματοοικονομικό του πλεόνασμα. Αυτό θα τοποθετήσει το Ιράν σε ισχυρότερη θέση ώστε να διαφυλάξει την εθνική του ασφάλεια και να ανασυγκροτήσει και να στηρίξει το δίκτυο των συμμάχων του.

Κατά συνέπεια, η κατανόηση, από πολιτικούς, αναλυτικούς και στρατιωτικούς κύκλους στο Ισραήλ, των συνεπειών του δεύτερου σεναρίου φαίνεται ότι τροφοδότησε εκδηλώσεις οργής και απογοήτευσης. Ενδέχεται επίσης να συνέβαλε στην κλιμάκωση της ισραηλινής επιθετικότητας κατά του Λιβάνου, σε μια προσπάθεια υπονόμευσης του Μνημονίου Κατανόησης, καθώς και σε περαιτέρω κλιμάκωση στη Λωρίδα της Γάζας.

Ενώ ο Νετανιάχου είναι πιθανό να επιδιώξει να κερδίσει χρόνο ώστε να εξασφαλίσει κάποιο είδος επιτεύγματος ενόψει των προσεχών ισραηλινών εκλογών, τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων υποδηλώνουν ότι ενδέχεται τελικά να τον ξεπεράσουν οι εξελίξεις, βαρύνοντας τον με ένα ιστορικό εκτεταμένων καταστροφών και γενοκτονίας, καθώς και με μια στρατηγική αποτυχία επίτευξης των διακηρυγμένων στόχων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η αντιπολίτευση, αν έρθει στην εξουσία, θα προσφέρει κατ’ ανάγκην μια καλύτερη εναλλακτική· ωστόσο, ενδέχεται να υιοθετήσει μια πιο πραγματιστική προσέγγιση απέναντι στις πραγματικότητες επί του πεδίου, αποφεύγοντας παράλληλα τη σύγκρουση με τον Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει να προωθήσει τόσο το Μνημόνιο Κατανόησης όσο και τη συγκρότηση του Συμβουλίου Ειρήνης (Board of Peace – BoP) στη Λωρίδα της Γάζας.

Σε αυτό το πλαίσιο, αμερικανικές πιέσεις φέρονται να συνέβαλαν στην αποτροπή μιας επικείμενης ισραηλινής επίθεσης που αποσκοπούσε στην εκ νέου κατοχή όσων έχουν απομείνει από τη Λωρίδα της Γάζας, οδηγώντας το Ισραήλ στην ακύρωση της επιχείρησης, τουλάχιστον προσωρινά. Επιπλέον, οι προσπάθειες του Ισραήλ να βελτιώσει τη διεθνή του εικόνα —σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης απομόνωσης και εκτεταμένης παγκόσμιας εχθρότητας— ενδέχεται να το υποχρεώσουν να μειώσει τις πιέσεις στη Λωρίδα της Γάζας, ιδίως όσον αφορά τις ανθρωπιστικές συνθήκες και τις συνθήκες διαβίωσης.