Η βαρβαρότητα ως πολιτική
Το νομοσχέδιο Πλεύρη είναι ένα συνονθύλευμα διατάξεων γραμμένων από διαφορετικά χέρια και για διαφορετικά συμφέροντα. Όποιος το διαβάσει, αν έχει στοιχειώδη γνώση του αντικειμένου, αντιλαμβάνεται γρήγορα ποιες διατάξεις κινούνται στη λογική του Καιρίδη (νέα πεδία ρύθμισης και οργάνωση διαδικασιών) και ποιες φέρουν καθαρά τη σφραγίδα του Πλεύρη και των μετακλητών του, όπου κυριαρχεί η κατασταλτική αυστηροποίηση, η κατάργηση υπαρχουσών ρυθμίσεων και η προσθήκη ποινικών διατάξεων «κατά ριπάς», για λόγους πολιτικής επίδειξης, αφού διαπνέονται από «λογική» ποινικοποίησης, ιδεοληψία και τραμπική υστερία.
Παράλληλα, διακρίνει κανείς τις γνώριμες παρεμβάσεις της διοικητικής γραφειοκρατίας του υπουργείου, αλλά και εκείνες που εξυπηρετούν απροκάλυπτα τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που αναζητούν απεγνωσμένα φθηνά και πειθαρχημένα εργατικά χέρια. Το πιο αποκαλυπτικό, ωστόσο, είναι ότι πολλές από τις διατάξεις που σήμερα «αυστηροποιούνται» ή καταργούνται είχαν θεσπιστεί μόλις πριν από λίγα χρόνια από τον Νότη Μηταράκη, αποδεικνύοντας πως δεν πρόκειται για αλλαγή πορείας, αλλά για εσωτερικό ανακάτεμα ρόλων μέσα στην ίδια ακροδεξιά πολιτική γραμμή, όπου ο ένας ρυθμίζει, ο άλλος σκληραίνει και όλοι μαζί υπηρετούν το ίδιο αισχρό υπόδειγμα διαχείρισης.
Το νομοσχέδιο είναι διάσπαρτο από διατάξεις που μοιάζουν σαν να γράφτηκαν με μοναδικό στόχο να ικανοποιήσουν ένα ακροδεξιό ακροατήριο που βλέπει «πράκτορες» και «εθνοπροδότες» πίσω από κάθε δομή αλληλεγγύης. Σε άσχετα σημεία κάνει μπαμ ότι ο Πλεύρης έδωσε γραμμή στους συντάκτες να κολλούν και φράσεις ενάντια στις ΜΚΟ, όπου βρουν, γιατί αυτό «πουλάει». Η εμμονή με τις κακές ΜΚΟ και τους «προστάτες» των προσφύγων δεν είναι απλώς γραφική. Είναι επικίνδυνη για έναν ακόμα λόγο, πέρα από τον προφανή: ότι στοχοποιεί πρόσωπα και οργανώσεις υπεράσπισης προσφύγων που δεν κάθονται φρόνιμα και καταγγέλλουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήρια παραβιάσεις.
Αυτό που αναδεικνύουν οι Νεοδημοκράτες, η κατάργηση της δυνατότητας προγραμματικών συμβάσεων του υπουργείου με ΜΚΟ, είναι το αποκορύφωμα αυτής της υποκρισίας. Οι ίδιες αυτές συμβάσεις άνθισαν επί Νέας Δημοκρατίας, με προηγούμενους υπουργούς όχι απλά να τις αξιοποιούν χωρίς κανένα πρόβλημα, αλλά να κάνουν αίσχη με απευθείας αναθέσεις σε γαλάζιες ΜΚΟ που δεν είχαν καμιά τεχνογνωσία ή ήταν νεοσύστατες. Αν οι προγραμματικές συμβάσεις σήμερα δεν αποτελούν πολιτική επιλογή, αρκούσε απλώς να μη χρησιμοποιούνται. Αντ’ αυτού, ο Πλεύρης επέλεξε τη σπέκουλα και τον φτηνό εντυπωσιασμό. Τραμπισμός χωρίς Τραμπ. Θόρυβος χωρίς περιεχόμενο.
«Νόμιμη μετανάστευση» για τα αφεντικά, ανασφάλεια για τους εργάτες
Το πιο αποκαλυπτικό κομμάτι του νομοσχεδίου αφορά το πλαίσιο της λεγόμενης «νόμιμης μετανάστευσης». Για πρώτη φορά το ελληνικό κράτος οργανώνει μαζική μετάκληση εργαζομένων, όχι με όρους κοινωνικής ένταξης ή προστασίας δικαιωμάτων, αλλά με όρους αγοράς.
Εταιρίες προσωρινής απασχόλησης, μεγαλοεργολάβοι, αγροτοβιομήχανοι και κατασκευαστικοί όμιλοι αποκτούν θεσμοθετημένη πρόσβαση σε ένα απροστάτευτο και ευάλωτο εργατικό δυναμικό. Εργάτες χωρίς σταθερό καθεστώς, χωρίς συλλογική φωνή, με την άδεια διαμονής δεμένη χειροπόδαρα από τη θέληση του εργοδότη. Πρόκειται για σύγχρονη μορφή εργασιακής δουλείας.
Κοινωνική ένταξη χωρίς τους ίδιους τους μετανάστες
Το νομοσχέδιο μιλά για «ένταξη», αλλά αποφεύγει επιδεικτικά να κατονομάσει τις μεταναστευτικές οργανώσεις. Οι ίδιοι οι μετανάστες εξαφανίζονται ως πολιτικά υποκείμενα και μετατρέπονται σε παθητικούς αποδέκτες πολιτικών που θα σχεδιάζονται ερήμην τους, «όταν και αν» το επιθυμήσει η πολιτική ηγεσία. Πρόκειται για πατερναλισμό με αυταρχικό πρόσημο.
Το νήμα που ενώνει όλα αυτά είναι σαφές. Το νομοσχέδιο εξυπηρετεί το κεφάλαιο, ποινικοποιεί την αλληλεγγύη και τιμωρεί τους πιο αδύναμους. Και ξεκινά από το χαμηλότερο δυνατό σημείο: από τα παιδιά.
Ασυνόδευτα ανήλικα: από τα θρανία στα κελιά
Αν κάποιος θέλει να καταλάβει τι πραγματικά είναι το νομοσχέδιο που έθεσε σε διαβούλευση το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, δεν χρειάζεται να διαβάσει όλα τα άρθρα. Αρκεί να σταθεί σε ένα μόνο σημείο: στην κατάργηση της διάταξης που έδινε άδεια διαμονής σε πρώην ασυνόδευτα ανήλικα με την προϋπόθεση της φοίτησης στο σχολείο. Είναι το πιο σκοτεινό και εξοργιστικό σημείο αυτού του νομοσχεδίου.
Μιλάμε για παιδιά που έφτασαν μόνα τους σε αυτή τη χώρα. Παιδιά που πέρασαν σύνορα, στρατόπεδα, βία, αβεβαιότητα και φόβο. Παιδιά που το ίδιο το κράτος τα οδήγησε – έστω στοιχειωδώς – στο σχολείο, τους ζήτησε να μάθουν τη γλώσσα, να ενταχθούν, να «γίνουν μέρος της κοινωνίας». Και τώρα, το ίδιο κράτος, με μια ψυχρή νομοθετική κίνηση, τους αφαιρεί κάθε προοπτική νομιμότητας και τους πετά στο κενό.
Χωρίς μεταβατική ρύθμιση. Χωρίς καν την προσχηματική ευαισθησία ενός διοικητικού «μαξιλαριού». Το μήνυμα είναι ωμό και καθαρό: η εκπαίδευση δεν σε προστατεύει, η ένταξη δεν σε σώζει, η προσπάθεια δεν μετρά. Όταν ενηλικιωθείς, όταν πάψεις να είσαι «παιδί», μετατρέπεσαι αυτομάτως σε πρόβλημα προς απομάκρυνση.
Το Πλεύρειο δίλημμα που τίθεται μπροστά σε αυτά τα νέα παιδιά είναι απάνθρωπο: φυλακή ή απέλαση. Ένα κράτος που παριστάνει το ευρωπαϊκό και το «φιλελεύθερο» παίζει ένα κυνικό παιχνίδι εκφοβισμού στις πλάτες μαθητών ελληνικών σχολείων. Πρόκειται για εκπαιδευτικό εκβιασμό και θεσμική εκδίκηση. Και μάλιστα συνειδητή.
Το τραγικό της υπόθεσης είναι ότι η διάταξη που καταργείται δεν ήταν κάποιο ριζοσπαστικό αίτημα κάποιου «άλλου». Είχε προταθεί από τον ίδιο τον πρωθυπουργό και ενσωματώθηκε – μετά από πιέσεις – στον Κώδικα Μετανάστευσης του Μηταράκη. Το ότι σήμερα ξηλώνεται χωρίς καμία δικαιολογία δείχνει ότι πρόκειται για ιδεολογικό ξεκαθάρισμα. Ένα μήνυμα προς τα δεξιά και ακροδεξιά ακροατήρια ότι αυτή η κυβέρνηση «δεν χαρίζεται ούτε στα παιδιά».
Κλείνοντας, να πούμε ότι το νομοσχέδιο αυτό, που έχει τίτλο «Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης, ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1233 σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών ενιαίας άδειας διαμονής & εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζόμενους από τρίτες χώρες που διαμένουν νομίμως σε κράτος μέλος, τροποποιήσεις του Κώδικα Μετανάστευσης και άλλες διατάξεις», τέθηκε σε δημόσια «διαβούλευση» από τις 30 Δεκέμβρη 2025 μέχρι τις 14 Γενάρη 2026.
Είναι ξεκάθαρο από το κείμενο το τι είδους «κράτος» οικοδομείται: ένα κράτος που χαϊδεύει το κεφάλαιο και τιμωρεί τους αδύναμους και τους κατατρεγμένους, που ιδιωτικοποιεί την εργασία και ποινικοποιεί την αλληλεγγύη, που μιλά για «τάξη» ενώ παράγει ανασφάλεια και φόβο. Και πάνω απ’ όλα, ένα κράτος που φτάνει στο σημείο να ξεκινά την πολιτική του από το πιο χαμηλό και ντροπιαστικό σημείο – την ταξική εκδίκηση στα παιδιά – για να στείλει μήνυμα σκληρότητας προς κάθε κατεύθυνση. Όταν η ένταξη γίνεται παγίδα, το σχολείο μηχανισμός αποκλεισμού και η παιδική ηλικία προσωρινή αναστολή δικαιωμάτων, τότε μιλάμε για ξεκάθαρη θεσμική βία.
Για να θυμηθούμε και τον Ζίγκμουντ Μπάουμαν, οι πρόσφυγες, και ιδίως τα ασυνόδευτα παιδιά, δεν είναι υποκείμενα δικαίου, αντιμετωπίζονται ως απόκληροι της κανονικότητας, ως πλεονάζοντες άνθρωποι, ως κοινωνικά σκουπίδια που πρέπει να απομακρυνθούν για να μη χαλάνε την εικόνα της τάξης. Αυτό το νομοσχέδιο δεν αφήνει χώρο για αυταπάτες, αναδεικνύει τη συστηματική παραγωγή «ανθρώπινων αποβλήτων» — πληθυσμών που δεν χωρούν στην οικονομία και γι’ αυτό βαφτίζονται περιττοί, και αποκαλύπτει με απόλυτη καθαρότητα ποιες ζωές μετρούν και ποιοι περισσεύουν ως βάρος.
Το νομοσχέδιο και το κείμενο διαβούλευσης είναι διαθέσιμα ΕΔΩ
