Εχουμε αρκετές φορές αναφερθεί στα αναξιόπιστα self-tests και στο γεγονός ότι είναι ένα εντελώς επισφαλές εργαλείο επιδημιολογικής επιτήρησης. Θυμίζουμε πως όταν αυτά τα τεστ εφαρμόζονται από εργαστηριακούς επιστήμονες έχουν ευαισθησία (πιθανότητα διάγνωσης θετικού στον κοροναϊό ατόμου) 78,8%, όταν εφαρμόζονται από εκπαιδευμένους υγειονομικούς 70% και όταν εφαρμόζονται από αυτο-εκπαιδευμένους πολίτες 57,5%. (βλ. ECDC). Φανταστείτε τι γίνεται όταν μια κυβέρνηση (όπως η κυβέρνηση Μητσοτάκη) αναγορεύει αυτό το αναξιόπιστο εργαλείο σε βασικό εργαλείο τέστινγκ του πληθυσμού και όταν -επιπλέον- φέρνει και τα χειρότερα απ’ αυτά τα ήδη αναξιόπιστα τεστ. Τότε η αναξιοπιστία γίνεται… αναξιοπιστία στο τετράγωνο.
Επαναλαμβάνουμε ότι το μόνο αξιόπιστο τεστ είναι το μοριακό (PCR).
Μελέτη γερμανών επιστημόνων, που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβρη του 2021 και αφορά την περίοδο Σεπτέμβριος 2020 – Απρίλιος 2021, αναφέρεται σε 122 τεστ αντιγόνου της ευρωπαϊκής αγοράς, που όλα φέρουν την πιστοποίηση CE. Οι γερμανοί επιστήμονες μέτρησαν αν πληρούν τα κριτήρια για την ελάχιστη επιτρεπόμενη ευαισθησία στο να ανιχνεύουν τον ιό και χώρισαν τα αποτελέσματά τους σε τρεις κατηγορίες: πολύ υψηλή, υψηλή και μέτρια. Σε κάθε κατηγορία αντιστοιχεί ένα ποσοστό ανά τεστ, που εκφράζει την «ευαισθησία» του συγκεκριμένου τεστ αντιγόνου ή -για να το πούμε πιο απλά- το πόσο «καλό» είναι κάθε τεστ. Μπορεί να δείτε ολόκληρη τη μελέτη εδώ.
Σκοπός αυτού του κειμένου δεν είναι να δείξει ποια εταιρία παράγει τα πιο αξιόπιστα τεστ αντιγόνου και ποια όχι. Είπαμε ότι πρόκειται για έτσι κι αλλιώς αναξιόπιστα εργαλεία, ιδίως όταν καλούνται να τα εφαρμόσουν μόνοι τους οι πολίτες, βλέποντας φωτογραφίες και βιντεάκια. Ψάχνοντας στην ελληνική αγορά εντοπίσαμε 28 διαφορετικές μάρκες τεστ αντιγόνου, που πωλούνται είτε σε φαρμακεία είτε σε ηλεκτρονικά καταστήματα. Σίγουρα υπάρχουν κι άλλες μάρκες που δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε, καθώς διαρκώς ξεπετάγονται νέες εταιρίες, πιθανόν όμως και κάποια κιτ να έχουν εισαχθεί σε μικρές ποσότητες και να μην βρίσκονται σε εμφανή σημεία πώλησης. Οι βασικές όμως μάρκες που προμηθεύονται όλοι με ένα εύκολο κλικ στον υπολογιστή τους ή με μια επίσκεψη σε ένα φαρμακείο είναι στα χέρια μας.
Με βάση τη γερμανική μελέτη, λοιπόν, μόνο μια μάρκα που πωλείται στην Ελλάδα (επαναλαμβάνουμε: μόνο μία μάρκα), βρίσκεται στον πίνακα της «πολύ υψηλής» ευαισθησίας! Η συγκεκριμένη είναι στο 87%. Τρεις ακόμα μάρκες βρίσκονται στην κατηγορία με την «υψηλή ευαισθησία» (περίπου στο 60%), ενώ τρεις ακόμα μάρκες είναι στον ίδιο πίνακα στο κάτω κάτω μέρος της λίστας, με πολύ μέτρια αποτελέσματα (γύρω στο 40%-56%).
Από εκεί και πέρα, στα εντελώς αναξιόπιστα τεστ κατατάσσονται 12 μάρκες! Οι πιο πολλές είναι πασίγνωστες, που τις βλέπεις «φάτσα κάρτα» με μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο. Επτά από τα δώδεκα τεστ είναι στα εντελώς απορριπτέα από τους συγγραφείς της μελέτης (table 2), γιατί δεν πληρούν τα ελάχιστα κριτήρια «ευαισθησίας»! Εννιά μάρκες που εντοπίσαμε να πωλούνται στην ελληνική αγορά δεν συμπεριλαμβάνονται στη μελέτη!
Γνωρίζαμε, φυσικά, ότι υπήρχαν και υπάρχουν διάφορες «ποιότητες» στα αυτοδιαγνωστικά τεστ και θα μπορούσε να μας πει κάποιος «ελεύθερη αγορά έχουμε, ας αγοράσει ο καθένας ό,τι νομίζει». Ομως, όταν τα self-tests αναγορεύονται σε νούμερο ένα όπλο για τον έλεγχο της πανδημίας και αυτό συμβαίνει εδώ και τουλάχιστον ενάμιση χρόνο, θα περίμενε κανείς από την… οργανωμένη πολιτεία, την κυβέρνηση πρωτίστως, να βάλει τάξη στο χάος της «ελεύθερης αγοράς», να δώσει κατευθυντήριες γραμμές και να μεριμνήσει τουλάχιστον ώστε να εισαχθούν και τα «καλά» self-tests και όχι μόνο τα «μούφα» (λέμε τώρα).
Οπως σημειώνουν στα συμπεράσματα της μελέτης οι Γερμανοί, μια τέτοια τάξη επιχείρησε να βάλει η Ευρωπαϊκή Ενωση εκδίδοντας τον Αύγουστο του 2021 το «Guidance on performance evaluation of SARS-CoV-2 in vitro diagnostic medical devices». Το επιχείρησε μετά από ενάμιση χρόνο πανδημίας και αφήνοντας όλο αυτό το διάστημα ανεξέλεγκτες διάφορες παντελώς άγνωστες εταιρίες να κυκλοφορούν παντελώς αναξιόπιστα τεστ. Εθεσε, λοιπόν, ένα «ελάχιστο όριο ευαισθησίας» που θα πρέπει να έχουν αυτά τα τεστ. Μόνο που αυτό το «ελάχιστο όριο» μπήκε με τόσο μεγάλη «επιείκεια» που επιτρέπει να κυκλοφορούν ακόμα self-test με πολύ μεγάλη διαφορά στην ποιότητα και τη δυνατότητά τους να ανιχνεύουν τον ιό σε σχέση με τα «καλά».
Ποια self-tests δίνονται κατά χιλιάδες από τα φαρμακεία, ποια self-test έχει προμηθευτεί η κυβέρνηση και στέλνει μέσω των φαρμακείων στους χιλιάδες μαθητές κάθε εβδομάδα; Τα εξής δυο: το Xiamen-Boson και το τεστ της Joysbio. Αυτά τα δυο τεστ μοιράζονται κατά εκατομμύρια σε μαθητές, μοιράστηκαν την περίοδο των Χριστουγέννων σε όλους (αυτά που τα μοίρασαν δυο φορές, γιατί δεν υπήρχε μεγάλη ζήτηση…) και φυσικά πωλούνται κιόλας. Αν θέλει δηλαδή κάποιος να αγοράσει ένα self-test από ένα φαρμακείο της γειτονιάς, το πιο πιθανό είναι ότι θα πέσει σε μια από αυτές τις δυο μάρκες. Είναι οι δυο πιο βασικές μάρκες που έχει στηρίξει η κυβέρνηση τη στρατηγική της (λέμε τώρα) και γι’ αυτό και τις αναφέρουμε ονομαστικά. Εξάλλου, όσοι αναγνώστες έχουν παιδιά ή εγγόνια μπορούν και τώρα να τις βρουν στο σπίτι τους και να επιβεβαιώσουν τα λεγόμενά μας.
Το Xiamen-Boson είναι ένα self-test που έδειξε πολύ μέτρια αποτελέσματα σε σχέση με άλλα, με ένα 43,5% στην κατηγορία «πολύ υψηλό» ιικό φορτίο. Με βάση τη γερμανική μελέτη, βρίσκεται στην θέση 49, δηλαδή υπάρχουν (ας το πούμε έτσι) 48 τεστ καλύτερα από αυτό. Θα μπορούσε να έχει γίνει επιλογή από την πρώτη δεκάδα, έστω την πρώτη εικοσάδα. Ομως η κυβέρνηση αποφάσισε να επιλέξει από τον πάτο της λίστας αξιοπιστίας των τεστ. Μπορούμε να φανταστούμε σε πόσο χαμηλά επίπεδα πέφτει η ευαισθησία του συγκεκριμένου, όταν γίνεται στο σπίτι από μη ειδικευμένο προσωπικό.
Το δεύτερο τεστ που δίνεται ευρέως, της Joysbio (Colloidal Gold), δεν πληροί καν το βασικό κριτήριο της ελάχιστης «ευαισθησίας» που έχουν θέσει οι συγγραφείς της μελέτης. Εχουμε 4,3% στην «πολύ υψηλή» ευαισθησία και 18% στην τρίτη στήλη που αφορά τη «μέτρια» ευαισθησία. Και προφανώς βρίσκεται στον πίνακα 2, με τα τεστ που έχουν απορρίψει οι συγγραφείς. Μιλάμε για πάτο! Κι όμως κυκλοφορεί κανονικά στην αγορά και μοιράζεται σε εκατομμύρια κομμάτια.
Είναι προφανές ότι αν κάποιος έχει τρεις μέρες πυρετό και μεγάλη ρινική καταρροή, υπάρχει μια πιθανότητα και αυτό το τεστ να δείξει θετικό. Ομως πόσα κρούσματα έχει χάσει; Πόσες μέρες χρειάστηκε αυτό το τεστ με τη μηδαμινή ευασθησία για να βγάλει αυτό το θετικό αποτέλεσμα και πόσοι συμπτωματικοί ή ασυμπτωματικοί φορείς του ιού κυκλοφορούσαν και μετέδιδαν τον ιό μέχρι να δείξει (αν ποτέ έδειξε) θετικό αυτό το τεστ; Πόσα χιλιάδες ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα έχει δείξει το συγκεκριμένο κιτ και σε πόσο κόσμο δημιούργησε «ένα αίσθημα εφησυχασμού», για να θυμηθούμε τον Τσιόδρα τότε που απέρριπτε τα συγκεκριμένα προϊόντα;
Πριν από μερικές μέρες, κυβερνητικοί λοιμωξιολόγοι δήλωναν ότι δεν έχει νόημα να κάνει κάποιος μοριακό τεστ, αφού μέχρι να βγει το αποτέλεσμα του μοριακού θα έχει δείξει και το σελφ θετικό! Αυτή η τοποθέτηση -πέραν των άλλων πτυχών που κρύβονται πίσω της- είναι μια έμμεση ομολογία ότι τα self-tests που δίνουν στον ελληνικό λαό είναι εξαιρετικά μειωμένης ευαισθησίας. Πόσοι συμπτωματικοί και ασυμπτωματικοί φορείς του ιού δεν εντοπίστηκαν ποτέ και τι επιβάρυνση προκάλεσε αυτό στις αλυσίδες μετάδοσης του κοροναϊού; Από τα ήδη αναξιόπιστα self-tests έχουν επιλέξει τα πιο αναξιόπιστα. Αναξιόπιστα στο τετράγωνο δηλαδή!
Περιττεύει να ρωτήσουμε με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή των self-tests από την κυβέρνηση. Εγινε το «παιχνίδι» με τις εταιρίες και κοίταξαν να πάρουν τα πιο φθηνά, αφού στόχος ήταν απλά να δείξουν ότι γίνεται κυβερνητικό έργο και ότι ελέγχουν την πανδημία. Με αυτά τα αναξιόπιστα στο τετράγωνο self-test πήγαν να ανοίξουν τα σχολεία. Η διασπορά του ιού στην κοινότητα, όμως, είναι τόσο μεγάλη που τους βγήκαν 15.000 θετικά την πρώτη μέρα και αναγκάστηκαν να «μαγειρέψουν» τα κρούσματα. Μπορούμε να φανταστούμε πόσα θετικά κρούσματα θα εντοπίζονταν αν χρησιμοποιούνταν self-test «από το πάνω ράφι» και πόσα θα εντοπίζονταν αν γινόταν σωστό τέστινγκ, σαν αυτό που κάνουν π.χ. οι Κινέζοι, ελέγχοντας το σύνολο του πληθυσμού με ειδικούς υγείας και όχι ο καθένας μόνος του. Πόσα κρούσματα θα είχαν εντοπιστεί εγκαίρως (και όχι μετά από 2 ή 3 ημέρες συμπτωμάτων ή και ποτέ) σε όλη τη διάρκεια της πανδημίας και πόσο θα είχε βοηθήσει αυτό στον έλεγχο της διασποράς;
Η κουβέντα για τα self-test είναι και αυτή μια από τις κουβέντες που δεν έγιναν και δεν γίνονται κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Από τους κυβερνητικούς επιστήμονες δεν περιμέναμε φυσικά τίποτα καλύτερο. Ομως, από τους μη κυβερνητικούς επιστήμονες θα περίμενε κανείς η κουβέντα να έχει ανοίξει και να έχει απαιτηθεί από την κυβέρνηση το βέλτιστο και στον τομέα του τέστινγκ. Θα περίμενε κανείς από τους μη κυβερνητικούς επιστήμονες να μην αυτολογοκρίνονται όταν «το θέμα πάει στο πολιτικό», να καταγγέλλουν και να απαιτούν από την κυβέρνηση ό,τι είναι απαραίτητο για την προστασία της δημόσιας υγείας. Ο,τι είναι απαραίτητο επιστημονικά για όλα τα θέματα που αφορούν την πανδημία, χωρίς τα «ναι μεν αλλά» του ψευδο-ρεαλισμού της αστικής πολιτικής.
ΥΓ. Για όποιον/α θέλει να διαβάσει τη γερμανική μελέτη με μεγαλύτερη ευκολία σημειώνουμε τα εξής με απλά λόγια: Στο table 3 της μελέτης οι συγγραφείς κατατάσσουν τα διάφορα self-test σε σχέση με την αποτελεσματικότητά τους. Τα πάνω-πάνω στη λίστα είναι τα «καλύτερα», τα κάτω-κάτω τα χειρότερα. Στην πρώτη στήλη αποτελεσμάτων είναι ο δείκτης Cp≤25 quantification cycle (κύκλος ποσοτικοποίησης). Αυτός ο δείκτης πρέπει να είναι στο 100% για να υπάρχει το βέλτιστο αποτέλεσμα. Οι επόμενες τρεις στήλες αφορούν το πολύ υψηλό, υψηλό και μέτριο ιικό φορτίο που εντοπίστηκε. Οσο πιο υψηλό ποσοστό φαίνεται στην στήλη με το «πολύ υψηλό» τόσο πιο «καλό» είναι το τεστ. Στο κείμενο γράφουμε μόνο περί «ευαισθησίας» για να είναι πιο ευανάγνωστο, σημειώνουμε όμως ότι οι έννοιες «ιικό φορτίο» και «ευαισθησία» δεν ταυτίζονται.
