Σαπίλα και ασυδοσία στην αγορά τροφίμων
Στις 31 Δεκέμβρη, λίγο πριν αλλάξει ο χρόνος, από το υπουργείο Γεωργίας εκδόθηκε ένα δελτίο Τύπου που περιείχε την εξής διθυραμβική δήλωση της κ. Μπατζελή: «Η ασφάλεια των τροφίμων δεν είναι προνόμιο αλλά δικαίωμα του Ελληνα πολίτη. Εντατικοποιούμε τους ελέγχους των Υπηρεσιών του Υπ.Α.Α.Τ. και του ΕΦΕΤ προκειμένου να επιτύχουμε το μέγιστο δυνατό επίπεδο ασφάλειας για τα προϊόντα που διακινούνται στην αγορά. Στόχος μας, ο αποτελεσματικός έλεγχος της αγοράς και η αποτροπή διακίνησης μη εγκεκριμένων προϊόντων, τυποποιημένων και μη».
Είχε προηγηθεί δελτίο Τύπου του ΕΦΕΤ, που ανέφερε ότι μέσω του Συστήματος Εγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές ενημερώθηκε για τη διακίνηση ρυζομακάρονου (ρύζι vermicelli), με τη μη εγκεκριμένη γενετική τροποποίηση Bt 63. Πρόκειται –συνέχιζε η ανακοίνωση– για ρύζι vermicelli κινέζικης προέλευσης, με την εμπορική επωνυμία «Double Phoenix Brand, Guang- dong», το οποίο, σύμφωνα με τις ολλανδικές αρχές, διακινήθηκε από την ολλανδική επιχείρηση Αsia Express Food σε τρεις ελληνικές εταιρίες. Η ανακοίνωση κατέληγε ως εξής: «Ο ΕΦΕΤ απαίτησε την άμεση ανάκληση/απόσυρση του συνόλου των συγκεκριμένων προϊόντων από τις ανωτέρω επιχειρήσεις και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι. Καλούνται οι καταναλωτές που έχουν ήδη προμηθευτεί το ανωτέρω προϊόν να μην το καταναλώσουν».
Eμείς κατανοήσαμε αμέσως την ανάγκη της κ. Μπατζελή να δείξει επιτυχίες στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων. Την ίδια ανάγκη είχαν και όλοι οι προκάτοχοί της στον υπουργικό θώκο της πλατείας Βάθη. Μετά δε τη δική μας πρόσφατη έρευνα και τις αποκαλύψεις για ορισμένες πρόσφατες εκφάνσεις του διατροφικού σκανδάλου (μολυσμένα με εντομοκτόνα αχλάδια, μολυσμένο με ορυκτέλαιο ηλιέλαιο) και τις αποκαλύψεις μας για την ανυπαρξία στοιχειώδους ελεγκτικού μηχανισμού (πλην ενός από τα σημεία εισόδου κτηνοτροφικών προϊόντων, του ΣΥΚΕ Πειραιά), η ανάγκη της υπουργού να μας… διαψεύσει ήταν ακόμη μεγαλύτερη. Ηταν και χρονιάρες μέρες και έκρινε πως μια τέτοια ανακοίνωση θα ήταν πιασάρικη, αφού ο λαουτζίκος θα καθόταν στο γιορτινό τραπέζι με τη διαβεβαίωση ότι κρατικοί φύλακες άγγελοι φροντίζουν να είναι υγιεινό ό,τι τρώει. Για μια ακόμη φορά, όμως, υπουργός πιάστηκε στα πράσα. Εκείνο που καταδεικνύεται από την έρευνά μας, είναι πως επί τουλάχιστον δυο μήνες τρώγαμε κανονικότατα το κινέζικο ρύζι που περιείχε και μεταλλαγμένη ποικιλία!
Ψάχνοντας στη βάση δεδομένων του RASFF (Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές) είδαμε ότι το πλησιέστερο προς την 31η Δεκέμβρη alert (προειδοποίηση) είχε ημερομηνία 21.12.09 και προερχόταν από τη Γερμανία. Είχε εισαχθεί και εκεί ρύζι vermicelli, κατευθείαν από την Κίνα. Αρα, ο ΕΦΕΤ δεν αναφερόταν σ’ αυτό το alert, αφού μιλούσε για ειδοποίηση από τις ολλανδικές αρχές. Αρχίσαμε, λοιπόν, να πηγαίνουμε προς τα πίσω ψάχνοντας, μέχρι που φτάσαμε στις 29.10.2009. Τότε στάλθηκε alert για το συγκεκριμένο ρυζομακάρονο που βρήκε ο ΕΦΕΤ στις 31 Δεκέμβρη! Επί δύο μήνες αυτό κυκλοφορούσε κανονικότατα στην ελληνική αγορά, ο κόσμος το αγόραζε και το κατανάλωνε!
Εχει σημασία να αναφερθού-με αναλυτικά στα όσα έγιναν γνωστά σε όλες τις χώρες μέσω του RASFF στις 29 Οκτώβρη. Τη μέρα αυτή εκδόθηκε εξαιρετικώς επείγουσα προειδοποίηση (very urgent alert notification) με προέλευση τη Φιλανδία, όπου βρέθηκε το συγκεκριμένο ρυζομακάρονο, προερχόμενο από την ολλανδική εταιρία Asia Express Food, η οποία το εισήγαγε από την κινέζικη εταιρία Shenzhen Sha Tau Kok Imp. & Exp. Trading Co, Ltd. Οι φιλανδικές αρχές σημείωναν τα εξής: Η κινέζικη επιχείρηση έχει αναφερθεί σε δυο αναφορές μέσα στο 2009. Η ολλανδική επιχείρηση έχει αναφερθεί σε τρεις αναφορές μέσα στο 2009 και τέσσερις φορές τους τελευταίους τρεις μήνες. Η Κίνα έχει αναφερθεί έξι φορές το τελευταίο εξάμηνο για μη εγκεκριμένα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα. Η Ολλανδία έχει αναφερθεί έντεκα φορές το τελευταίο εξάμηνο για μη εγκεκριμένα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα.
Η παράθεση όλου αυτού του ιστορικού υποκρύπτει μια αγανάκτηση των φιλανδικών αρχών, που σίγουρα δεν πολυγουστάρουν την ολλανδική ασυδοσία (αν ο εισαγωγέας ήταν φιλλανδική εταιρία σίγουρα θα μιλούσαν διαφορετικά). Οι πάντες γνωρίζουν ότι η Ολλανδία είναι το μεγαλύτερο «πλυντήριο» μολυσμένων τροφίμων στην Ευρώπη. Και οι ελληνικές αρχές το γνωρίζουν, αλλά σφυρίζουν αδιάφορα. Χρειάστηκαν δυο ολόκληρους μήνες για να ανταποκριθούν σε ένα alert που αφορούσε μολυσμένα τρόφιμα. Κι όταν το έκαναν, το έκαναν για να μπορέσει η κ. Μπατζελή να κάνει το «κομμάτι» της και η διοίκηση του ΕΦΕΤ να υποστηρίξει ότι παράγει έργο. Το πιθανότερο είναι πως ο ΕΦΕΤ δε μπόρεσε να βρει ποιες ελληνικές εταιρίες εισήγαγαν τα μολυσμένα ρυζομακάρονα, αλλά περίμενε να ειδοποιηθεί από τις ολλανδικές αρχές σε ποιες ελληνικές εταιρίες είχε πουλήσει ο ολλανδός εισαγωγέας. Ως μηχανισμός, ο ΕΦΕΤ δεν είναι σε θέση στοιχειωδώς να ανταποκρίνεται στο ελεγκτικό του έργο. Να γνωρίζει τουλάχιστον τι έχει εισαχθεί στην Ελλάδα και να μπορεί κάθε φορά που εκδίδεται ένα alert από άλλη χώρα που συμμετέχει στο RASFF να βρίσκει αμέσως αν υπάρχει εισαγωγή του επικίνδυνου τροφίμου στην αγορά. Γι’ αυτό χρειάστηκαν δυο μήνες για να βρουν ότι τρεις ελληνικές εταιρίες είχαν εισάγει το επικίνδυνο ρυζομακάρονο. Πόσους τόνους εισήγαγαν, πόσους πούλησαν σε σούπερ-μάρκετ και εστιατόρια και τι ποσότητες αποσύρθηκαν τελικά ουδέποτε θα το μάθουμε. Το μόνο που μάθαμε είναι η πανηγυρική ανακοίνωση που χωρίς ντροπή εξέδωσε η Κ. Μπατζελή.
Εδώ και χρόνια, από τα μέσα της δεκαετίας του ‘90 (!), έπρεπε να έχει εκδοθεί από το υπουργείο Γεωργίας υπουργική απόφαση που θα καθορίζει τις προϋποθέσεις σχετικά με την εισαγωγή και τον έλεγχο των τροφίμων που διακινούνται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Ακόμα την περιμένουμε. Στο μεταξύ, ό,τι σαπάκι και επικίνδυνο τρόφιμο «ξεπλένεται» από τους μεγαλοεισαγωγείς της ΕΕ (καλή ώρα την Ολλανδία) κυκλοφορεί ανεξέλεγκτα στην ελληνική αγορά. Κι όταν έρθει κάποιο alert για κάτι που βρέθηκε σε άλλη χώρα του RASFF, όπου γίνονται κάποιοι υποτυπώδεις έλεγχοι, ο μπαχαλοποιημένος ελεγκτικός μηχανισμός θέλει μήνες για να κινηθεί και να βρει τι γίνεται, εκτός αν του έρθουν τα στοιχεία στο πιάτο. Οπως έχουμε αποκαλύψει πολλές φορές, ο μηχανισμός ελέγχου δεν κάνει αυτά που είναι υποχρεωμένος να κάνει στο εμπόριο από τρίτες χώρες, πόσο μάλλον σε τρόφιμα που πέρασαν πρώτα από τα μεγάλα «πλυντήρια» της ΕΕ.
Θα περίμενε κανείς, ότι από τη στιγμή που και ο κινέζος παραγωγός και ο ολλανδός εισαγωγέας έχουν πιαστεί τόσες φορές στα πράσα να εισάγουν τρόφιμα μολυσμένα με μεταλλαγμένα, οι ελληνικές αρχές θα ήταν υποψιασμένες και θα έκαναν τουλάχιστον κάποιους ελέγχους. Αυτές, όμως, όχι μόνο ελέγχους δεν κάνουν, αλλά δεν έχουν καν φτιάξει ένα σύστημα καταγραφής των εισαγωγών, μια βάση δεδομένων, βάσει της οποίας να μπορούν τουλάχιστον να βρίσκουν γρήγορα τα προϊόντα για τα οποία εκδίδεται alert. Οι υπάλληλοι, βέβαια, μετά από τριβή τόσων χρόνων, ξέρουν τις περισσότερες εταιρίες και τι προϊόντα εισάγουν, όμως η απουσία πολιτικής βούλησης από τις κυβερνήσεις για αυστηρούς ελέγχους έχει οδηγήσει σε πλήρη γραφειοκρατικοποίηση και μπαχαλοποίηση των υπηρεσιών, με αποτέλεσμα η αγορά να λειτουργεί εντελώς ανεξέλεγκτα. Μόνο για το πώς θα παραμυθιάσουν τον ελληνικό λαό ενδιαφέρονται, όπως και πάλι αποδείχτηκε με την περίπτωση του ρυζομακάρονου.
