Με τις προκλητικές δηλώσεις του για μη ανάμιξη της πολιτικής στην τέχνη, ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής του 76ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου ξεσήκωσε σκληρή πολεμική. Με τις επιλογές της στα βραβεία η κριτική επιτροπή προσπαθήσει να απαλύνει λίγο την πολεμική. Ομιλίες νικητών στην τελετή απονομής των Βραβείων της Berlinale το Σάββατο ήρθαν να επαναφέρουν τα πράγματα στη σωστή τους βάση.
Ο σκηνοθέτης Αμπντάλα Αλχατίμπ, ο οποίος κέρδισε το Βραβείο Καλύτερης Πρώτης Ταινίας (και 50.000 ευρώ) στο εναρκτήριο τμήμα Perspectives για την ταινία «Chronicles of the Siege», ανέβηκε στη σκηνή φορώντας παραδοσιακή κουφία, ενώ ο παραγωγός του, Τακιεντίν Ισάντ, κρατούσε παλαιστινιακή σημαία.
«Δέχτηκα μεγάλη πίεση να συμμετάσχω στη Berlinale για έναν και μόνο λόγο», δήλωσε ο Αλχατίμπ. «Για να σταθώ εδώ και να πω: “Η Παλαιστίνη θα είναι ελεύθερη”».
Συνέχισε:
«Και μια μέρα, θα έχουμε ένα σπουδαίο κινηματογραφικό φεστιβάλ στη μέση της Γάζας, στη μέση άλλων παλαιστινιακών πόλεων. Το φεστιβάλ μας θα σταθεί στο πλευρό των ανθρώπων που ζουν υπό πολιορκία, υπό κατοχή και υπό δικτατορίες σε όλο τον κόσμο. Θα μιλήσουμε για την πολιτική πριν από τον κινηματογράφο. Θα μιλήσουμε για την αντίσταση πριν από την τέχνη, για την ελευθερία πριν από το καθήκον και για τον άνθρωπο πριν από τον πολιτισμό. Η πολυαναμενόμενη ημέρα έρχεται.
»Και όταν οι άνθρωποι σας ρωτούν τι συνέβη, πείτε τους: “Η Παλαιστίνη θυμάται.” Θα θυμόμαστε όλους όσοι στάθηκαν στο πλευρό μας. Και θα θυμόμαστε όλους όσοι στάθηκαν εναντίον μας. Οσους στάθηκαν ενάντια στο δικαίωμά μας να ζούμε με αξιοπρέπεια ή επέλεξαν τη σιωπή, εμείς επιλέγουμε να μη σιωπήσουμε.
»Κάποιοι μου είπαν, ίσως πρέπει να είσαι προσεκτικός πριν πεις αυτό που θέλω να πω τώρα, επειδή είσαι πρόσφυγας στη Γερμανία. Υπάρχουν πολλές “κόκκινες γραμμές”, αλλά δεν με νοιάζει. Με νοιάζει ο λαός μου, η Παλαιστίνη. Οπότε θα πω το τελευταίο μου μήνυμα προς τη γερμανική κυβέρνηση: είστε συνεργοί στη γενοκτονία στη Γάζα από το Ισραήλ. Πιστεύω ότι είστε αρκετά έξυπνοι για να αναγνωρίσετε αυτή την αλήθεια, αλλά επιλέγετε να μη νοιάζεστε. Λευτεριά στην Παλαιστίνη, από τώρα μέχρι το τέλος του κόσμου».
Η Χρυσή Άρκτος απονεμήθηκε στο «Yellow Letters» του Ιλκέρ Τσατάκ, ένα δράμα που παρακολουθεί μια τουρκική οικογένεια η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο της κυβέρνησης, ενώ οι πολιτικά φορτισμένες ταινίες «Prosecution» και «Traces» κέρδισαν τα Βραβεία Κοινού του τμήματος Panorama.
Παραλαμβάνοντας το βραβείο του, ο Τσατάκ δήλωσε ότι είχε ετοιμάσει μια πολιτική ομιλία, αλλά επέλεξε να μην την εκφωνήσει, επειδή «τόσοι πολλοί έξυπνοι άνθρωποι έχουν πει τόσα πολλά έξυπνα πράγματα και θέλω να αφήσω τη σκηνή στους υπέροχους ανθρώπους με τους οποίους έκανα αυτή την ταινία. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες αυτού του βραβείου».
Ωστόσο, ανέφερε ότι υπήρχε μια σκηνή στην ταινία του που «μου θύμισε τις τελευταίες ημέρες εδώ στο Βερολίνο. Σκηνοθέτες εναντίον άλλων σκηνοθετών, καλλιτέχνες εναντίον δημιουργών. Αλλά δεν είμαστε εχθροί. Είμαστε σύμμαχοι. Η πραγματική απειλή δεν βρίσκεται ανάμεσά μας. Είναι οι αυταρχικοί ηγέτες. Είναι τα ακροδεξιά κόμματα. Είναι οι μηδενιστές της εποχής μας που προσπαθούν να έρθουν στην εξουσία και να καταστρέψουν τον τρόπο ζωής μας».
Η Χρυσή Αρκτος για Ταινία Μικρού Μήκους απονεμήθηκε στο «Someday, a Child» της Μαρί-Ροζ Οστα. Το κοινό διέκοψε την ομιλία της με επευφημίες.
«Στέκομαι εδώ κομμένη στα δύο», είπε η Οστα. «Από τη μία πλευρά, η σκηνοθέτιδα μέσα μου είναι συγκλονισμένη που λαμβάνει αυτή τη χαριτωμένη, όμορφη Αρκτο που πρόκειται να μου αλλάξει τη ζωή. Και από την άλλη πλευρά — και να το — ο άνθρωπος μέσα μου. Είμαι Λιβανέζα, μια μάρτυρας, και πρέπει να μοιραστώ την ιστορία μου μαζί σας.
»Εφτιαξα μια ταινία για ένα παιδί με υπερδυνάμεις, που καταρρίπτει δύο ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη, επειδή οι παρεμβατικοί τους ήχοι τον ξυπνούν από τον ύπνο του. Αυτό είναι σινεμά. Αλλά στην πραγματικότητα, τα παιδιά σε όλη την Παλαιστίνη και στον Λίβανό μου δεν έχουν υπερδυνάμεις για να τα προστατεύσουν από τις ισραηλινές βόμβες. Η εκεχειρία συνεχίζει να παραβιάζεται από το Ισραήλ, τόσο στη Γάζα όσο και στον Λίβανο. Κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να χρειάζεται υπερδυνάμεις για να επιβιώσει από μια γενοκτονία. Αν αυτό το βραβείο σημαίνει οτιδήποτε, πέρα από το ότι θα με κάνει πολύ ευτυχισμένη, ας σημαίνει ότι τα παιδιά του Λιβάνου και της Παλαιστίνης δεν είναι διαπραγματεύσιμα».
Η λουξεμβουργέζα ηθοποιός και παρουσιάστρια τηλεόρασης Ντεζιρέ Νοσμπούς, που παρουσίαζε την τελετή απονομής, προσπαθούσε να «μαζέψει» την κατάσταση. Και φάνηκε εντελώς γελοία.
«Σας ακούμε πραγματικά, αλλά απλώς πιστεύω ότι, ξέρετε, αυτή είναι μια πλατφόρμα ή μια σκηνή όπου θέλουμε να τιμήσουμε όλους τους κινηματογραφιστές που είναι εδώ μαζί μας απόψε», είπε κατά την ομιλία του Αλχατίμπ. «Οπότε, αν… εννοώ… ο διάλογος, ίσως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να γίνει εδώ. Αλλά παρακαλώ, σας ακούμε, σίγουρα»! Σιγά που θα σταματούσε ο Παλαιστίνιος από τη Γάζα.
Ο Βέντερς, προτού απονείμει τη Χρυσή Άρκτο στον Ιλκέρ Τσατάκ, επαίνεσε τη διευθύντρια της Μπερλινάλε Τρίσια Τάτλ λέγοντας: «Περάσαμε μαζί μέσα από μια καταιγίδα»! Πόσο γελοίος δημοσιοσχεσίτης…
Η Τατλ έκλεισε την τελετή λέγοντας: «Απόψε αυτή η σκηνή έμοιαζε πολύ με τη Μπερλινάλε την ίδια. Ποτέ δεν ήταν ένας χώρος σιωπής. Είναι ένας χώρος όπου οι καλλιτέχνες μιλούν και μερικές φορές μιλούν με τρόπους που είναι άβολοι ή αμφιλεγόμενοι, αλλά είναι σημαντικό να διατηρούμε αυτόν τον χώρο. Αν δεν μιλήσουμε, ποιος ξέρει τι θα συμβεί;».
Συγγνώμη, αλλά η Θοδώρα η Τζάκρη είναι πιο έντιμη. Αυτή τουλάχιστον δήλωσε «τον ήπιαμε, σύντροφοι». Ενώ η Τατλ, αντί να αναγνωρίσει την ήττα της με μια έντιμη παραίτηση, πήγε να το παίξει… υπεράνω.
