Αν πρωθυπουργός της Ελλάδας ήταν ο Τσίπρας και όχι ο Σαμαράς, υπάρχει περίπτωση να καθόταν δίπλα στους Μέρκελ, Ολάντ και Ρέντσι, στην κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσαν οι τρεις τους στο Μιλάνο, αμέσως μετά τη λήξη της έκτακτης συνόδου κορυφής που έγινε την περασμένη εβδομάδα; Ούτε οι πιο ασυγκράτητοι συριζαίοι δεν τόλμησαν να ισχυριστούν κάτι τέτοιο. Εντύπωση, όμως, προκάλεσε το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, που δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω, απέφυγε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο γι’ αυτό το «θεσμικό ατόπημα». Δηλαδή, να γίνεται μια σύνοδος κορυφής της Ευρωζώνης και μετά τη σύνοδο να μην εμφανίζεται κάποια θεσμική σύνθεση για να δώσει συνέντευξη Τύπου (ο πρόεδρος της Κομισιόν, ο πρόεδρος του Eurogroup, άντε και ο πρωθυπουργός της προεδρεύουσας χώρας), αλλά να εμφανίζονται οι ηγέτες τριών μόνο χωρών, λες και η σύνοδος ήταν απλώς μια τριμερής της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας.
Μπορούμε να καταλάβουμε την έκδηλη αμηχανία του θεσμολάγνου ΣΥΡΙΖΑ. Στο Μιλάνο, έγινε φύλλο και φτερό ο ισχυρισμός του για το υπό διαμόρφωση «μέτωπο του Νότου». Τέτοιο μέτωπο ούτε υπήρξε ούτε μπορεί να υπάρξει. Δηλαδή, η Γαλλία και η Ιταλία να πάρουν μαζί τους την Ισπανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία (να βάλουμε και από μια πινελιά Κύπρου και Μάλτας;) και να σταθούν απέναντι στη Γερμανία. Εκείνο που έγινε και συμβολίστηκε με την κοινή εμφάνιση των τριών μετά τη σύνοδο κορυφής ήταν η συνέχιση ενός παζαριού στο οποίο παίρνουν μέρος μόνο οι ηγέτριες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, η καθεμιά με τα συμφέροντά της και με το ειδικό της βάρος, χωρίς να αναζητούν συμμαχίες με εξαρτημένες χώρες. Αν κάποια ιμπεριαλιστική δύναμη δοκιμάσει να κάνει κάτι τέτοιο, εκμεταλλευόμενη την τυπική θεσμική λειτουργία της ΕΕ, τότε θα τιναχτεί στον αέρα η ίδια η ΕΕ. Επειδή καμιά από τις ηγέτριες δυνάμεις δεν το θέλει αυτό, όλες τηρούν τους κανόνες του παιχνιδιού και παζαρεύουν μεταξύ τους. Αυτό εξέπεμψαν από το Μιλάνο οι Μέρκελ, Ολάντ και Ρέντσι. Εμφανίστηκαν μαζί και έκαναν «αγαπησιάρικες» δηλώσεις, μολονότι το παζάρι δεν έχει τελειώσει, αλλά βρίσκεται σε εξέλιξη.
Σ’ αυτό το παζάρι, όμως, δεν έχουν θέση οι εξαρτημένες χώρες, είτε έχουν πρωθυπουργό τον Σαμαρά είτε τον Τσίπρα. Το ποιος συμμετέχει και πού, καθορίζεται από τη δύναμη του κεφαλαίου που εκπροσωπεί και όχι από τη «μαγκιά» του ή την «εντολή από το λαό» του. Κάτι τέτοιες εντολές τις έχουν «γραμμένες» οι ιμπεριαλιστές, όπως πολλάκις έχουν αποδείξει. Γι’ αυτό και ο ΣΥΡΙΖΑ, τώρα που βλέπει καθαρότερα από κάθε άλλη φορά την πόρτα της εξουσίας, ξέχασε εκείνα τα ηρωικά (και φολκλορικά συνάμα), ότι θα πάει ο Τσίπρας, θα χτυπήσει το χέρι στο τραπέζι και θα χεστεί από το φόβο της η Μέρκελ. ‘Η ότι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα εκβιάσει με το «υπερόπλο» που κατέχει: «αν φύγουμε εμείς, θα διαλυθεί η Ευρωζώνη». Τώρα, ξορκίζεται κάθε ιδέα μονομερούς ενέργειας και δίνονται όρκοι πίστης σε μια μεταφυσική διαπραγμάτευση, η οποία θα γίνει με όλους τους θεσμικούς κανόνες της ΕΕ.
Κι επειδή τους ρωτάνε «τι θα κάνετε, αν οι εταίροι αρνηθούν;», οι συριζαίοι έχουν έτοιμη την απάντηση: «θα οικοδομήσουμε συμμαχίες». Κι όταν τους ρωτούν με ποιους, δείχνουν τον Ρέντσι, το γαλλικό δίδυμο Ολάντ-Βαλς και τον Ντράγκι! Κατά μια ειρωνεία της τύχης, οι απαντήσεις δόθηκαν όλες επί ιταλικού εδάφους. Από τη Νάπολη ο Ντράγκι ξεκαθάρισε ότι μόνο αν η Ελλάδα είναι σε «πρόγραμμα» θα μπορέσουν οι ελληνικές τράπεζες να εκμεταλευτούν την ενισχυμένη ρευστότητα που είναι διατεθειμένη να προσφέρει η ΕΚΤ. Από το Μιλάνο οι Ολάντ-Ρέντσι ξεκαθάρισαν ότι τις απαιτήσεις τους τις συζητούν μόνο με τη Μέρκελ και δεν τις συσχετίζουν με τα αιτήματα τρίτων. Πόσο πιο καθαρά να το πουν;
Μέρκελ, Ολάντ και Ρέντσι ανακοίνωσαν στο Μιλάνο ότι «πονούν» για την αύξηση της ανεργίας, ειδικά της ανεργίας των νέων, και «δεσμεύτηκαν» ότι θα απλουστευθούν οι διαδικασίες για να ενισχυθεί το μέτωπο της ανεργίας. Τα λεφτά για τα διάφορα προγράμματα (όλα δουλεμπορικά, σαν κι αυτά που εφαρμόζει στη χώρα μας ο ΟΑΕΔ) δεν πρόκειται να αυξηθούν, όμως θα απλοποιηθούν οι προϋποθέσεις, γιατί μέχρι τώρα η απορροφητικότητα υπήρξε χαμηλή. Σε ελεύθερη απόδοση αυτό σημαίνει πως θα δοθεί η δυνατότητα στη Γαλλία και την Ιταλία να απορροφήσουν το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κονδυλίων. Και οι δύο αυτές χώρες έχουν ήδη ετοιμάσει ειδικά προγράμματα για την «αξιοποίηση» των κονδυλίων. Σ’ αυτό η Μέρκελ δεν είχε κανένα λόγο να σταθεί εμπόδιο, από τη στιγμή που δε ζητήθηκε αύξηση των κονδυλίων.
Αυτό, όμως, είναι το λιγότερο. Το σημαντικότερο είναι η φύση της πολιτικής που εφαρμόζουν οι Ολάντ και Ρέντσι και ο χαρακτήρας της κόντρας τους με την Μέρκελ. Υπάρχει πράγματι κόντρα ως προς την έκταση της χαλάρωσης της δημοσιονομικής πολιτικής, που επιδιώκουν Γαλλία και Ιταλία και αντιδρά η Γερμανία. Αυτή τη χαλάρωση, όμως, δεν την επιδιώκουν για να κάνουν κοινωνική πολιτική, αλλά για να βοηθήσουν το γαλλικό και το ιταλικό κεφάλαιο να ξεπεράσει όσο γίνεται πιο γρήγορα την κρίση. Επειδή η μέριμνά τους είναι μόνο για το κεφάλαιο, συνοδεύουν τη μικρή δημοσιονομική χαλάρωση με πακέτα αντεργατικών μεταρρυθμίσεων, στις οποίες έχουν δώσει το όνομα «περισσότερη ευελιξία». Ο Σαμαράς, που ξέρει καλά τι γίνεται, δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη και έκοψε τη δημαγωγική φόρα του Τσίπρα στη Βουλή, καταθέτοντας μάλιστα το πρόγραμμα που την προηγούμενη μέρα είχε μοιράσει στο Μιλάνο ο Ρέντσι. Είπε μεταξύ άλλων: «Μας είπε ο κ. Τσίπρας για τον Ιταλό Πρωθυπουργό, κ. Ρέντσι, που πράγματι ως η μεγαλύτερη χώρα του Νότου αντιστέκεται με πάθος στη μονομερή λιτότητα. Τις μεταρρυθμίσεις, όμως, που προσπαθεί και προωθεί ο Ρέντσι, τις έχετε δει; Τις ξέρετε; Τις είδατε; Το ξέρετε ότι ο Ρέντσι προωθεί άμεσα την περικοπή των μισών συνδικαλιστικών αδειών στην Ιταλία; Το ακούσατε αυτό; Το ξέρετε ότι ο Ρέντσι προωθεί τη συστηματική αξιολόγηση της απόδοσης και των δασκάλων και των καθηγητών για να επαναφέρει –όπως το λέει ο ίδιος– την αξιοκρατία στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ιταλίας;».
Ο Ρέντσι, πέρα από τους αντεργατικούς νόμους, προχώρησε σε ανακοινώσεις για φοροαπαλλαγές ύψους 18 δισ. ευρώ. Φοροαπαλλαγές για τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, τις οποίες μάλιστα ανακοίνωσε μιλώντας στα μέλη της Confidustria (ο ιταλικός ΣΕΒ). Την ίδια στιγμή, ανακοίνωσε περικοπές 16 δισ. ευρώ στις δημόσιες δαπάνες. Τέλος ανήγγειλε στους καπιταλιστές ότι θα εγκρίνει μέτρο σύμφωνα με το οποίο οι εργαζόμενοι θα μπορούν να προσλαμβάνονται για τα τρία πρώτα χρόνια χωρίς ο εργοδότης να υποχρεούται να πληρώνει ασφαλιστικές εισφορές. Το ποσό θα καλύπτεται από το ιταλικό κράτος (στην πράξη ξέρουμε ότι θα την πληρώσουν τα ασφαλιστικά ταμεία).
Αυτό είναι το περιβόητο «μέτωπο του Νότου» που ευαγγελίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ. Ως μέτωπο δεν πρόκειται να υπάρξει, διότι Γαλλία και Ιταλία κάνουν απευθείας πολιτική με τη Γερμανία και δεν χρειάζονται συμμάχους, ενώ από άποψη πολιτικής αντιπροσωπεύει ένα διαφορετικό «μείγμα», πιο χαλαρό δημοσιονομικά, εξίσου αντεργατικό και αντικοινωνικό, όμως, γιατί στόχος είναι η διευκόλυνση του κεφαλαίου.
Πέτρος Γιώτης
