«Μακεδονική γλώσσα δεν υπάρχει, είναι ένα σλαβοβουλγαρικό ιδίωμα». Το έλεγε «με γεμάτο το στόμα» η βουλευτίνα του Περισσού Λιάνα Κανέλλη από την εκπομπή της στο Ράδιο Χατζηνικολάου (Παρασκευή, 25.1.2018). Επικαλέστηκε, μάλιστα, την… καθολική επιστημονική γνώμη, της οποίας προφανώς είναι γνώστρια. Μάλλον μπερδεύτηκε, όμως. Κάτι θυμόταν από τις παπάρες που έγραφε πριν από μερικά χρόνια ο… εθνικός γλωσσολόγος Μπαμπινιώτης, όμως δεν το θυμόταν καλά. Για «σερβοβουλγαρική» γλώσσα μιλούσε ο Μπαμπινιώτης, προκαλώντας γενική θυμηδία στην επιστημονική κοινότητα των γλωσσολόγων. Είχε, βέβαια, την πρόνοια να μη δοκιμάσει να γράψει σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, γιατί ήξερε τι απαντήσεις θα πάρει. Εγραφε μόνο για το ελληνικό κοινό, προσδίδοντας ψευδές επιστημονικό επίχρισμα στο εθνικιστικό αφιόνι με το οποίο η εγχώρια αστική τάξη δηλητηρίαζε τον ελληνικό λαό*.
Δε θα κάνουμε εδώ γλωσσολογία (δεν είναι, άλλωστε, το αντικείμενό μας). Δεν είναι η γλωσσολογία αυτή που μπορεί να δώσει απαντήσεις σε ζητήματα σχηματισμού και συγκρότησης των σύγχρονων εθνών, που είναι γεννήματα των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και όχι προγενέστερων τρόπων παραγωγής. Από την άλλη, η αναφορά σε μακεδονική ή σλαβομακεδονική γλώσσα ή «ντόπια», όπως την έλεγαν από κάποια στιγμή και μετά οι Σλαβομακεδόνες της Ελλάδας, είναι προφανές ότι δεν αναφέρεται στη γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων, η οποία άλλωστε αποτελεί ένα «μυστήριο» για τους ανά τον κόσμο γλωσσολόγους, οι οποίοι έχουν χωριστεί σε «σχολές» που υποστηρίζουν διαφορετικές θεωρίες για την προέλευση αυτής της αρχαίας γλώσσας. Αναφέρεται σε σλαβική γλώσσα, η οποία δεν είναι «τεχνητό κατασκεύασμα» του Τίτο, όπως υποστηρίζει ο εθνικιστικός εσμός, αλλά τη μιλούσαν οι σλαβομακεδόνες πολύ πριν υπάρξει Τίτο και μεταπολεμική Γιουγκοσλαβία. Και την ονόμαζαν μακεδόνικα. Δεν υπάρχει μία και μοναδική σλαβική γλώσσα, αλλά υπάρχει ολόκληρη ομάδα σλαβικών γλωσσών, μία από τις οποίες είναι και η μακεδονική.
Για «μακεδονική γλώσσα η οποία ομιλείται εις τα Σκόπια κι έχει και γραμματικήν και συντακτικό» έκανε λόγο ο Ευάγγελος Αβέρωφ, μιλώντας στη Βουλή ως υπουργός της ΕΡΕ, στις 17-18.9.1959 (Πηγή: Σωτήρης Βαλντέν, Ελλάδα-Γιουγκοσλαβία. Γέννηση και εξέλιξη μιας κρίσης, Θεμέλιο, 1991).
Και οι εφημερίδες του ελληνικού μοναρχοφασισμού δεν έκρυβαν την ύπαρξη αυτής της γλώσσας, τότε που Σλαβομακεδόνες πολεμούσαν μαζικά από τις τάξεις του ΔΣΕ. Ιδού δύο από τα πολλά παραδείγματα:
«Ο σταθμός των Σκοπίων εις την εκπομπήν του της 27ης Φεβρουαρίου (…) μετέδωσεν άρθρον εις την σλαυομακεδονικήν γλώσσαν ενός Χατζηβάλη» (Μακεδονία, 2.3.1949).
«Αι διαταγαί του γενικού αρχηγείου των συμμοριτών συντάσσονται εις δύο γλώσσας: την ελληνικήν και την σλαυομακεδονικήν» (Μακεδονία, 26.4.1949).
Το 1924, ο Βενιζέλος κάλεσε στην Ελλάδα τον διάσημο ελβετό νομικό Rudolphe Archibald Reiss, προκειμένου να μελετήσει την εθνική σύνθεση των νέων περιοχών που είχαν προσαρτηθεί στο ελληνικό κράτος. Ο Reiss δε μάσησε τα λόγια του:
«Αυτούς που εσείς αποκαλείτε βουλγαρόφωνους θα τους ονόμαζα καλύτερα απλώς μακεδόνες. Δίνετε σ’ αυτούς τους ανθρώπους το όνομα των βουλγαρόφωνων εξ αιτίας της γλώσσας τους που μοιάζει με τα βουλγάρικα. Είναι όμως αυτά βουλγάρικα, είναι η ίδια γλώσσα που μιλούν στη Σόφια; Οχι. Τα μακεδονικά μοιάζουν τόσο στα σέρβικα όσο και στα βουλγάρικα. (…) Οι έρευνές μου στην ελληνική και τη σερβική Μακεδονία μού έδειξαν ότι τα πραγματικά μακεδονικά είναι προϊόν όλων των διαδοχικών κατακτήσεων που υπέστη αυτή η χώρα. (…) Επαναλαμβάνω ότι η μεγάλη μάζα των κατοίκων παρέμεινε απλώς Μακεδονική».
Ψάχνοντας στο Διαδίκτυο για περισσότερα πάνω σ' αυτό το ζήτημα, βρήκαμε μια εκτενή ανάλυση του Βασίλη Κ. Γούναρη, με τίτλο «Εθνικές διεκδικήσεις, συγκρούσεις και εξελίξεις στη Μακεδονία, 1870-1912», δημοσιευμένη στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα στις 18.3.2013 (https://www.imma.edu.gr/imma/history/09.html). Σχετικά με την αποστολή του Reiss και τα συμπεράσματά του ο Γούναρης (που δεν μπορεί να κατηγορηθεί ως… φιλοσκοπιανός, κάθε άλλο) σημειώνει:
«Για να αντιστραφεί η εικόνα της κατοχής ενός εθνικά αλλοτρίου εδάφους, ο Βενιζέλος προσκάλεσε τον Ελβετό Καθηγητή του Δικαίου Rudolph Archibald Reiss να περιηγηθεί τις βόρειες επαρχίες της χώρας και να ερευνήσει την κατάσταση του πληθυσμού. Η αναφορά του, που δημοσιεύθηκε στα γαλλικά το 1915, βεβαίωνε ότι ούτε οι Μακεδόνες ήταν Βούλγαροι ούτε η γλώσσα τους βουλγαρική. Ηταν απλώς “Μακεδόνες“, μία άποψη τότε καθ' όλα ευνοϊκή για την Ελλάδα, αφού εξουδετέρωνε ταυτόχρονα και τις βουλγαρικές και τις σερβικές αξιώσεις»!
Στην εκτενή ανάλυση του ίδιου συγγραφέα μπορεί να συναντήσει κανείς πλείστες όσες αναφορές για την ύπαρξη αυτού του έθνους και αυτής της γλώσσας. Σταχυολογούμε μερικές:
«Πάντως, από τις αρχές της δεκαετίας του 1870, ήταν εμφανές ότι οι προσπάθειες καταγραφής της μακεδονικής ιστορίας και της σλαβομακεδονικής γλώσσης καθώς και της εντάξεώς τους στο αδιαμόρφωτο πλαίσιο είτε της σερβικής είτε της βουλγαρικής φιλολογίας δημιουργούσαν προστριβές και προβληματισμούς τοπικιστικού χαρακτήρος.
»Το 1880 η εφημερίδα Μακεδόνετς, με εκδότη τον Ν. Ζίφκωφ από το Ρούσε, πρότεινε ανοιχτά την αποστολή όπλων. Στην ίδια πόλη κυκλοφόρησε το 1888 η εφημερίδα Μακεντόνια του Κόστα Σάχωφ, του οποίου οι ιδέες θεωρούνται ως οι ιδεολογικές καταβολές της ΕΜΕΟ (σ.σ. Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση, που οργάνωσε την επανάσταση του Ιλιντεν). Την εφημερίδα Λόζα κυκλοφόρησε στη Σόφια το 1891 μία ομάδα νέων που επιθυμούσαν την αναζωογόνηση της σλαβομακεδονικής διαλέκτου και την “αφύπνιση“ των Μακεδόνων. Ακολούθησε το 1893 η Γιουγκοζάπαντνα Μπαλγκάρια [Νοτιοδυτική Βουλγαρία] και την ίδια χρονιά ο Σάχωφ κυκλοφόρησε, στη θέση της απαγορευμένης λόγω οθωμανικών διαμαρτυριών Μακεντόνια, την “Μακεδονική Φωνή“ (Μακεντόνσκι Γκλας), που ζητούσε την ίδρυση μιας οργανώσεως για να αναλάβει την υπόθεση της Μακεδονίας. Ηταν λίγες μόνον ημέρες πριν από την ίδρυση της ΕΜΕΟ στη Θεσσαλονίκη.
»Είναι γνωστό ότι χάρτης που ετοίμασε το 1918 ο Καθηγητής Γεώργιος Σωτηριάδης, Μακεδών στην καταγωγή και προσωπικός φίλος του Βενιζέλου και υποβλήθηκε στη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης, επίσης ανεγνώριζε την ύπαρξη “Μακεδονοσλάβων“ εντός της ελληνικής επικρατείας».
Αντιγράφουμε από τη μπροσούρα της ΣΑΚΕ «Η αλήθεια για τους Σλαβομακεδόνες», που μόλις κυκλοφόρησε σε δεύτερη έκδοση, 25 χρόνια μετά την πρώτη, απόσπασμα από το βιβλίο του αστού ιστορικού Διονύσιου Α. Ζακυθηνού, Οι Σλάβοι εν Ελλάδι, Συμβολαί εις την Ιστορίαν του Μεσαιωνικού Ελληνισμού, που εκδόθηκε το 1945:
«Οταν επομένως λέγωμεν ότι οι Σλάβοι οι κατελθόντες εις την Ελλάδα, μέχρι και αυτής της Πελοποννήσου, υπήγοντο εις την ακτίνα της βουλγαρικής γλωσσικής επιδράσεως, κινδυνεύομεν να δημιουργήσωμεν εννοίας εσφαλμένας. Οι Σλάβοι ούτοι, επιχειρήσαντες πολλάς επιδρομάς καθ’ όλον περίπου τον 5ο αιώνα και τελικώς εγκατεσταθέντες εις τας βυζαντινάς χώρας κατά τα πρώτα έτη της επομένης εκατοενταετηρίδος, ουδεμίαν εθνολογικήν σχέσιν ηδύνατο να έχουν με τους Βουλγάρους. (…) Διότι οι σλαβόφωνοι της δυτικής και βορείου Μακεδονίας, οι περιελθόντες εις την Ελλάδα και εις την Σερβίαν, ουδεμίαν σχέσιν έχουν προς τους Σέρβους ή τους Βουλγάρους, αλλ’ είναι υπολείμματα των παλαιοτάτων μεταναστευτικών κινήσεων των Σλάβων, αι οποίαι συνετελέσθησαν πολύ προ της εμφανίσεως και της προς Νότον προωθήσεως και των Βουλγάρων και των Σέρβων. Καθ’ όσον τουλάχιστον δυνάμεθα να κρίνωμεν εκ των τοπωνυμίων, υφίσταται άμεσος γλωσσική συγγένεια μεταξύ των σημερινών Μακεδονοσλάβων και των σλαβικών φύλων, τα οποία εγκατεστάθησαν κατά τους μέσους αιώνας εις την Ελλάδα».
Ο «εθνικόφρων» Στρατής Μυριβήλης, στο γνωστότερο ίσως έργο του («Η ζωή εν τάφω») γράφει για τη γλώσσα των Σλαβομακεδόνων:
«Εκαμα ένα γλωσσάριο που το πλουτίζω, το συμπληρώνω μέρα με τη μέρα. Μιλάνε μια γλώσσα πούναι παρακλάδι σλαβικό, με πολλά τούρκικα και ελληνικά στοιχεία. Η αντρίκεια της φτογγολογία μου δίνει ένα τονωτικό συναίστημα. Τα φωνήεντα είναι σπάνια. Η μαλακιά θηλυκάδα τους πνίγεται σ΄ένα κατρκύλισμα από φωνές αδρές και σκληρές. Σαν μιλάν ακούς να δρομίζουν τον κατήφορο βότσαλα και χαλίκια στρογγυλεμένα στ΄ ορμητικό ρέμα του Δραγόρα. Μερικές λέξεις έχουν την παρθένα παραστατικότητα των πρωτογέννητων γλωσσών, που δεν ήταν παρά ηχητική μίμηση των κρότων και των θορύβων της ζωντανής ζωής».
Οπως είδατε, χρησιμοποιήσαμε πηγές κάθε άλλο παρά φιλικές προς τους Σλαβομακεδόνες. Η Κανέλλη δεν ανήκει κατά κυριολεξίαν στους μορφωμένους ανθρώπους, αλλά στους επιδερμικά μορφωμένους, όμως σίγουρα κάτι έχει ακούσει, κάτι έχει ψάξει. Είμαστε σίγουροι ότι έχει επιλέξει συνειδητά το ρόλο του παραχαράκτη της Ιστορίας, το ρόλο της ντουντούκας του σύγχρονου ελληνικού αστικού εθνικισμού.
* Ενδεικτικά γι' αυτό το ζήτημα, μπορείτε ν' αναζητήσετε στο Διαδίκτυο άρθρο του Μπαμπινιώτη στο «Βήμα» (https://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=190288) και μια απάντηση του συριζαίου κοσμοπολίτη Ακη Γαβριηλίδη στους επιστημονικούς σαλταδορισμούς του (https://nomadicuniversality.com/2013/12/12/η-μακεδονική-γλώσσα-και-τα-παπατζηλίκ/).
Πέτρος Γιώτης
