Στο πλαίσιο του αφιερώματος με τίτλο «Πού πάει η Ευρώπη; Πού πάει η Ελλάδα;», που οργάνωσε το «Βήμα της Κυριακής» (5.1.2014), μαζί με τους Σημίτη, Ντράγκι, Προβόπουλο, Μπόφινγκερ, Κωστόπουλο, Μπεκ, Δαμανάκη, Κον-Μπεντίτ, φιλοξενήθηκε και ο βουλευτής και τομεάρχης του ΣΥΡΙΖΑ Γ. Σταθάκης, ο οποίος με ανατριχιαστικό κυνισμό περιέγραψε το όραμα του ΣΥΡΙΖΑ, έχοντας ως σημείο αναφοράς την οικονομική και κοινωνική πολιτική στις ΗΠΑ και τις «αναπτυσσόμενες οικονομίες», που δεν είναι άλλες από τις χώρες της εργασιακής βαρβαρότητας και της απόλυτης εξαθλίωσης των λαϊκών στρωμάτων.
Το στίγμα της προσέγγισης του ΣΥΡΙΖΑ το δίνει ο Σταθάκης από την πρώτη κιόλας πρόταση του πονήματός του: «Η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει, μετά την κρίση του 2008, η “μαύρη τρύπα” της παγκόσμιας οικονομίας». Η φαινομενικά αταξική προσέγγιση (αναφορά σε «ευρωπαϊκή οικονομία» και όχι σε ευρωπαϊκό καπιταλισμό) είναι στην πραγματικότητα ταξική και αποκαλύπτει τη βάση στην οποία στηρίζει την πολιτική του ο ΣΥΡΙΖΑ.
Αμέσως μετά, ο Σταθάκης προχωρά σε συγκρίσεις, αποκαλύπτοντας ευθύς εξαρχής την ένταξη του ΣΥΡΙΖΑ στη χορεία των αστικών-διαχειριστικών δυνάμεων: «Είναι η πρώτη φορά ιστορικά που μια τόσο μεγάλη οικονομική κρίση δεν οδήγησε σε κατάρρευση ή αποδυνάμωση της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτή, με εξαίρεση τον πρώτο χρόνο, διατήρησε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, της τάξεως του 2,5%, καθώς οι αναπτυσσόμενες οικονομίες διατήρησαν υψηλούς, αν και ηπιότερους ρυθμούς σε σχέση με το παρελθόν, και οι ΗΠΑ κινήθηκαν κοντά στο μέσο όρο. Η Ευρώπη είναι η εξαίρεση με μηδενική ανάπτυξη».
Ακολουθεί η ερμηνεία: «Αυτές οι διαφορετικές οικονομικές επιδόσεις οφείλονται αποκλειστικά στις διαφορετικές επιλογές οικονομικής πολιτικής. Στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις ΗΠΑ εφαρμόστηκε συνδυασμένα η νομισματική και η οικονομική πολιτική (…) η δημοσιονομική πολιτική ήταν επεκτατική προκειμένου να παραμείνει η ζήτηση χρήματος υψηλή, με διεύρυνση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αύξηση του δημόσιου χρέους και στήριξη της εγχώριας ζήτησης. Ο συνδυασμός αυτός επέτρεψε να διατηρηθούν οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης, χωρίς πληθωρισμό» (οι εμφάσεις δικές μας).
Ποιες είναι οι «αναπτυσσόμενες οικονομίες»; Είναι οι περιβόητες BRICS: Bραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική. Σ’ αυτές τις χώρες έγιναν αυτές οι θαυμαστές «επιλογές» οικονομικής πολιτικής, που περιγράφει ο Σταθάκης, με κύρια τη στήριξη της εγχώριας ζήτησης! Στις ζώνες της εργατικής υπερεκμετάλλευσης, των δωδεκάωρων και δεκαπεντάωρων, με μισθό μερικές δεκάδες δολάρια το μήνα, υπήρξε… κεϊνσιανή πολιτική, πολιτική στήριξης της εσωτερικής ζήτησης!
Δεν χρειάζεται να επικαλεστούμε την Πολιτική Οικονομία, για ν’ αποδείξουμε ότι ο τομεάρχης του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι παρά ένας πολιτικός αγύρτης. Μας αρκεί μια πραγματικότητα, η οποία εμπειρικά είναι γνωστή τοις πάσι. Οι λεγόμενες «αναπτυσσόμενες οικονομίες» δεν είναι παρά φασονατζίδικα των μεγάλων καπιταλιστικών δυνάμεων (πλην της Ρωσίας, που έχει άλλη θέση στον παγκόσμιο καπιταλιστικό καταμερισμό της εργασίας, στηριζόμενη κυρίως στο πετρέλαιο και τα όπλα). Η εσωτερική ζήτηση είναι άθλια, γιατί είναι τρισάθλιο το επίπεδο διαβίωσης των εργατικών και πληβειακών μαζών. H παραγωγή γίνεται για λογαριασμό μεγάλων μονοπωλίων της Δύσης (και σ’ ένα βαθμό και επιχειρήσεων της ντόπιας αστικής τάξης) και εξάγεται. Για να το πού-με διαφορετικά, τα επώνυμα ρούχα που κατασκευάζονται στο Πακιστάν, την Ινδία, τη Νότια Αφρική δεν προορίζονται για την πλατιά καταναλωτική μάζα σ’ αυτές τις χώρες, αλλά για τα μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα στις χώρες της Δύσης (ιμπεριαλιστικές και μέσου επιπέδου ανάπτυξης). Ακόμη και τα φτηνιάρικα εμπορεύματα που κατασκευάζονται σ’ αυτές τις χώρες εξάγονται κατά το μεγαλύτερο μέρος, προκειμένου να καταναλωθούν από την εργατική τάξη των χωρών της Δύσης.
Επομένως, ο παράγοντας που διατήρησε σε ένα σχετικά υψηλό επίπεδο την αύξηση του ΑΕΠ σ’ αυτές τις χώρες δεν είναι η (καταβαραθρωμένη εξαιτίας της κοινωνικής εξαθλίωσης) εσωτερική ζήτηση, αλλά το ασύλληπτα υψηλό ποσοστό υπεραξίας, δηλαδή ο βαθμός εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης, που επιτρέπει στο κεφάλαιο των χωρών του μονοπωλιακού καπιταλισμού να αντιρροπούν την πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους. Για να το πούμε απλά, είναι οι αγορές των καπιταλιστικών χωρών της Δύσης (παρά την κρίση που έχει ρίξει την ατομική και την παραγωγική κατανάλωση), που συντη-ρούν την ανάπτυξη στις χώρες τύπου BRICS, προς όφελος της κεφαλαιοκρατίας που μπορεί να συσσωρεύει υπερκέρδη χάρη στις μεσαιωνικές συνθήκες εργασίας και την υπερεκμετάλλευση της εργατικής δύναμης σ’ αυτές τις χώρες.
Πρόκειται για ένα φαινόμενο παλιό όσο ο καπιταλισμός. Τις απαρχές του έχει προλάβει να μελετήσει ο ίδιος ο Μαρξ, μολονότι στην εποχή του δεν είχαμε την εξαγωγή κεφαλαίου και το μονοπωλιακό καπιταλισμό. Σήμερα, με την απογείωση της διεθνοποίησης του κεφάλαιου και την ένταξη κάθε σπιθαμής γης στον διεθνή καπιταλιστικό καταμερισμό της εργασίας (αυτό που από κάποιους ψευδο-οικονομολόγους έχει ονομαστεί «παγκοσμιοποίηση»), το φαινόμενο έχει φτάσει στην πλήρη ακμή του. Κάποια στιγμή και οι σημερινές «αναπτυσσόμενες οικονομίες» θα γνωρίσουν τις καταστροφικές συνέπειες μιας κρίσης και θα έχουμε καταρρεύσεις, όπως είχαμε στα τέλη της δεκαετίας του ‘90, όταν οι περιβόητες «τίγρεις της Ασίας», το πρότυπο της τότε «ανάπτυξης», κατέρρευσαν παταγωδώς η μία μετά την άλλη.
Δεν τα γνωρίζει όλ’ αυτά ο Γ. Σταθάκης; Εντάξει, ένας καθηγητάκος της αράδας είναι, περισσότερο συνδικαλιστής παρά επιστήμονας, όμως αυτά τα βασικά τα γνωρίζει. Αλλωστε, δεν χρειάζεται να είσαι οικονομολόγος για να ξέρεις ότι στις «αναπτυσσόμενες οικονομίες» η παραγωγή δεν στηρίζεται στην εσωτερική ζήτηση αλλά στις εξαγωγές και ότι είναι ελεγχόμενη από το μονοπωλιακό κεφάλαιο της Δύσης. Ο τμηματάρχης του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, έφτιαξε με απόλυτο κυνισμό αυτό το σχήμα, για να μας πει ότι η κρίση είναι ζήτημα «επιλογών οικονομικής πολιτικής» και ότι οι μεν χώρες της υπερεκμετάλλευσης και της εργατικής αθλιότητας πάνε καλά, γιατί έκαναν σωστές επιλογές, ενώ «αντίθετα στην Ευρώπη η αντιμετώπιση της κρίσης έγινε αποκλειστικά μέσω της νομισματικής πολιτικής» και γι’ αυτό αποτελεί τη «μαύρη τρύπα» της παγκόσμιας οικονομίας.
Αναρωτιέται κανείς: η Μέρκελ, ο Σαρκοζί, ο Ολάντ, οι ηγέτες των άλλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της ΕΕ δεν μπορούν να τα δουν αυτά; Κι αν αυτοί διακατέχονται από «νεοφιλελεύθερη ιδεοληψία», όπως συχνά λέει ο (παντελώς άσχετος περί τα οικονομικά) Α. Τσίπρας, δεν τα βλέπουν οι σύμβουλοί τους, εξέχοντες οικονομολόγοι; Κι αν δεν τα βλέπουν και αυτοί, δεν τα βλέπουν οι καπιταλιστές, οι οποίοι επίσης διαθέτουν στρατιές οικονομολόγων συμβούλων; Δεν χρειάζεται απάντηση. Είναι αυτονόητη και καταδεικνύει τη γελοιότητα των θεωριών που παρουσιάζουν οι οικονομολόγοι του ΣΥΡΙΖΑ.
Αν επρόκειτο απλώς για επιστημονική γελοιότητα, δε θ’ ασχολούμασταν με τον κ. Σταθάκη. Πίσω απ’ αυτή τη γελοιότητα κρύβεται μια αποκρουστική διαχειριστική στρατηγική, η οποία εξαπατά τους εργαζόμενους και τους μαντρώνει προς όφελος του καπιταλισμού. Η τοποθέτηση Σταθάκη δεν έχει μόνο τις κάλπικες διαπιστώσεις και το θαυμασμό για τις «αναπτυσσόμενες οικονομίες», δηλαδή για τις καπιταλιστικές οικονομίες της μέγιστης εκμετάλλευσης και εξαθλίωσης. Εχει και «διά ταύτα».
Τα συμπεράσματα ξεκινούν με ένα ακόμη κορυφαίο ψεύδος. Κατά τον Σταθάκη, η πολιτική που ακολουθείται στην Ευρωζώνη «αποτελεί πλήρη αντιστροφή της ίδιας της ιδέας της συγκρότησης της Ευρώπης ως ενιαίας οικονομίας, όπου οι εθνικές οικονομίες αποτελούν τμήματά της, αλλά η δυναμική υπερβαίνει το άθροισμά τους. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση εδράζεται στα οφέλη που θα προέκυπταν από την ενιαία αγορά και τη σύγκλιση τιμών και μισθών μέσα από την κινητικότητα των επενδύσεων και των εργαζομένων»! Ωστε γι’ αυτό το σκοπό ιδρύθηκε η ΕΕ. Για να εξαφανίσει τον ιμπεριαλισμό και την εξάρτηση, την ανισομετρία στην ανάπτυξη και τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα!
Αυτά τα έλεγαν οι «εκσυγχρονιστές» του Σημίτη την εποχή του Μάαστριχτ και τα διέψευσε η ίδια η ζωή. Τα επαναλαμβάνει με τόσο χυδαίο τρόπο ο ΣΥΡΙΖΑ είκοσι χρόνια μετά!
Υπάρχει και συνέχεια, όμως, πιο προκλητική. Αφού σημειώσει ότι η ενοποίηση θα προσέκρουε «σε πολιτιστικούς και άλλους φραγμούς», αλλά «εδώ θα ήταν οι μηχανισμοί των Βρυξελλών για να διασφαλίζουν την αναδιανομή πόρων σε υποδομές και ανθρώπους, σε εξισορρόπηση ευκαιριών και διόρθωση των ανισοτήτων», ο Σταθάκης τονίζει με έμφαση: «Επί 50 χρόνια ήταν η σύγκλιση των εθνικών οικονομιών, εν μέρει των μισθών, μετά βεβαιότητας του κοινωνικού κράτους, σε κάθε περίπτωση των οικονομικών και κοινωνικών συντεταγμένων που χαρακτήριζε το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Σήμερα ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Οι ανισότητες Βορρά-Νότου μεγαλώνουν, οι κοινωνικές ανισότητες στο εσωτερικό κάθε χώρας επίσης, και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναδιανομής βρίσκονται σε στασιμότητα» (οι εμφάσεις δικές μας)!
Τελικά είναι αχάριστος ο ελληνικός λαός. Δεν έχει καταλάβει ότι από το 1980 που η Ελλάδα εντάχθηκε στην τότε ΕΟΚ απολάμβανε μια συνεχή αναδιανομή πόρων από τον «ευρωπαϊκό Βορρά». Αντίθετα, γκρινιάζει για το ότι το ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων από θετικό έγινε αρνητικό και το μεγαλύτερο τμήμα της φτωχής αγροτιάς ξεκληρίστηκε, γκρινιάζει για την πλήρη κατάρρευση της ελληνικής βιομηχανίας και βιοτεχνίας κτλ. Ακόμα και πατενταρισμένοι σοσιαλδημοκράτες, όπως ο Ν. Μουζέλης, γράφουν (στο ίδιο αφιέρωμα, λίγες σελίδες μετά τον Σταθάκη), ότι «η “κρυφή” βοήθεια που δίνει ο Νότος προς τον Βορρά είναι πολύ μεγαλύτερη (…) Τα δάνεια και η πενιχρή βοήθεια είναι ψιχία μπρος στα κέρδη που πετυχαίνει μέσω των δανείων και των εξαγωγών προς το Νότο». Ο Σταθάκης, όμως, δεν καταλαβαίνει απ’ αυτά. Το μόνο που δεν έγραψε είναι πως οι ευρωπαίοι μας έδιναν επιδοτήσεις και μεις τις τρώγαμε στα σκυλάδικα! Το πνεύμα του, πάντως, δεν είναι καθόλου διαφορετικό απ’ αυτό που βγάζουν οι τηλερουφιάνοι κάθε φορά που κινητοποιούνται οι αγρότες. Και πώς να ‘ναι διαφορετικό, όταν φέρνει ως παραδείγματα προς μίμηση την Κίνα, την Ινδία και τη Νότια Αφρική;
Ως… ευαίσθητος ευρωπαίος οικονομολόγος, ο Σταθάκης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: «Οι ανταγωνιστές (σ.σ. δηλαδή οι ΗΠΑ και οι BRICS) κάνουν τα αντίθετα ακριβώς εν μέσω της κρίσης, και σε σχέση με τους μισθούς (σταθεροί ή αυξανόμενοι σε περίπτωση στήριξης της εγχώριας ζήτησης) ή το κοινωνικό κράτος». Πού τα είδε αυτά; Στη νοσηρή φαντασία του. Ομως για τον Σταθάκη σημασία δεν έχουν τόσο οι μισθοί. «Το σημαντικότερο είναι η οικονομική πολιτική. Εάν οι ανταγωνιστές ακολουθούσαν την ευρωπαϊκή συνταγή, η παγκόσμια οικονομία θα κατέγραφε τεράστια ύφεση». Γι’ αυτό και η πόλωση στη σημερινή Ευρώπη είναι ανάμεσα στις δυνάμεις της «ευρωσκλήρυνσης» (sic!) «και τις δυνάμεις που αναζητούν τη διέξοδο μέσα από την ευρωπαϊκή διαχείριση της κρίσης και στις τρεις μεγάλες θεματικές, την τραπεζική ενοποίηση, τη διαχείριση του χρέους και την υιοθέτηση μιας ισχυρής αναπτυξιακής και περιβαλλοντικής ατζέντας»! Θα προσέξατε, ασφαλώς, ότι η «κοινωνική διάσταση» απουσιάζει εντελώς. Οταν απευθύνεται στο συντηρητικό κοινό, ο ΣΥΡΙΖΑ εγκαταλείπει ακόμη και την κοινωνική δημαγωγία.
Πέτρος Γιώτης
