ΖΥΛ ΝΤΑΣΕΝ
Ριφιφί
Επιτομή στο είδος του φιλμ-νουάρ, η παλιά αυτή ταινία του Ζυλ Ντασέν, γυρισμένη το 1955 στο Παρίσι, δεν έχει προβληθεί (παραδόξως) συχνά στις ελληνικές αίθουσες, παρά το γεγονός ότι είναι από τις σημαντικότερες του αμερικανού σκηνοθέτη.
Θα αναφέρουμε τέσσερις μόνο από τους λόγους για τους οποίους αξίζει να τη δείτε:
Καταρχήν, η δομή της ταινίας είναι εξελικτική, περίτεχνη, λεπτομερής και το σασπένς διαρκές με αποκορύφωμα τη σκηνή της ληστείας. Επειτα, θα δείτε το βροχερό Παρίσι, το κέντρο και τις συνοικίες του, ατμοσφαιρικό όσο ποτέ. Τρίτο, ακόμα και ο υπόκοσμος παρουσιάζεται ανθρωποκεντρικά και γεμάτος αντιφάσεις. Ειδικότερα αναδεικνύονται τα αδιέξοδα των δραστηριοτήτων των ανθρώπων του εγκλήματος. Τέταρτο και σημαντικότερο, είναι σαφέστατη η κριτική ματιά του Ντασέν απέναντι στην άκοπη απόκτηση του χρήματος καθώς και η συνταύτισή του με τον κόσμο της εργασίας, αν και με την ταινία αυτή, που αποτέλεσε την επανάκαμψη του στο χώρο του κινηματογράφου μετά τον μακρόχρονο αποκλεισμό του από το μακρύ χέρι του μακαρθισμού, ο ίδιος δεν είχε κοινωνικές στοχεύσεις.
Σε κάθε περίπτωση, το «Ριφιφί» είναι από τα καλύτερα φιλμ-νουάρ που έχουν γυριστεί ποτέ, με ευδιάκριτη τη σφραγίδα ενός κοινωνικά ευαίσθητου δημιουργού που εκτός της υπολογίσιμης κινηματογραφικής του προσφοράς έμεινε στην ιστορία για τη συνεπή δημοκρατική και αντισιωνιστική του στάση (ας μην ξεχνάμε ότι ο ίδιος ήταν εβραίος). Αλλά πάνω απ` όλα θα τον τιμά για πάντα το ανυποχώρητο κατηγορώ του προς τον Ελία Καζάν, τον οποίο αρνήθηκε μέχρι το τέλος να συγχωρήσει για το χαφιεδισμό του στην επιτροπή αντιαμερικανικών ενεργειών του Μακάρθι. Την ώρα που κάποιοι σαν τον Παντελή Βούλγαρη και τη σύζυγό του Ιωάννα Καρυστιάνη έσπευδαν να αγκαλιάσουν το συνεργάτη του Μακαρθισμού και να θέσουν στην ίδια μοίρα τους θύτες και τα θύματα (όπως έκαναν και στην πρόσφατη κατάπτυστη ταινία τους «Ψυχή βαθιά»), ο Ντασέν, πιστός σε μια άτεγκτη ηθική και αξιοπρέπεια, αρνήθηκε τη λήθη του χρόνου και της ιστορίας, υπογραμμίζοντας ότι σ` αυτή τη ζωή υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν να συγκεραστούν, πράγματα απόλυτα.
ΖΑΝ-ΛΙΚ ΓΚΟΝΤΑΡ
Ο τρελός Πιερό
Σε επανέκδοση αυτή τη βδομάδα ένα από τα πιο ονομαστά και αγαπημένα αριστούργημα του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Γυρισμένη το 1965, «η ιστορία του τελευταίου ρομαντικού ζευγαριού» (σύμφωνα με τον σκηνοθέτη) είναι η απόδραση μιας γυναίκας κι ενός άντρα από την αστική ζωή σε μια ξέφρενη πορεία προς τη βραχυπρόθεσμη και τελικά σχετική ελευθερία της τρέλας, με όχημα τον έρωτα. Η Αννα Καρίνα και ο Ζαν-Πολ Μπελμοντό στους ρόλους της Μαριάν και του Φερντινάν διασχίζουν το γαλλικό νότο αυτοσχεδιάζοντας, μαζί με το σκηνοθέτη που επιδιώκει να αποδώσει «όχι τους ανθρώπους, αλλά αυτό που υπάρχει ανάμεσά τους», στα πιο μεγάλα τους όνειρα και στην πιο βαθιά τους απελπισία.
Κινηματογραφώντας την περιπέτεια ενός πάθους χωρίς αύριο, με χρώματα που κόβουν την ανάσα, μέσα από ένα στοχασμό για τις σχέσεις των ατόμων και την καταστροφή τους αλλά και με εξαιρετικά στοχευμένες πολιτικές αιχμές, ο Γκοντάρ συλλαμβάνει χωρίς σενάριο αλλά με μεγάλη ποιητική τόλμη το πνεύμα και τη διάθεση μιας εκρηκτικής εποχής.
