Ο υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος, του καραμανλικού ρεύματος της Δεξιάς, έχει… επιστημονική άποψη, ως ψυχίατρος. «Η γυναικοκτονία», είπε, έχει μια βιολογική βάση», γιατί στη φύση το αρσενικό είναι επιθετικό, καθώς «κυνηγάει την τροφή και αναλαμβάνει την επιθετική διεκδίκηση. Το θηλυκό είναι για άλλες δουλειές. Για να τίκτει»!
Θα μπορούσε να του απαντήσει κανείς με πολλά παραδείγματα από τη φύση, όπως π.χ. από τις αγέλες των λιονταριών, στις οποίες κυνηγούν οι λέαινες, ή από την οργάνωση της κοινωνίας των μελισσών, για το ρόλο και την τύχη που έχουν τα αρσενικά, οι κηφήνες. Θα ξεστρατίζαμε, όμως, σε μια βιολογική συζήτηση που όταν αναφέρεται στην ανθρώπινη κοινωνία καταλήγει σε φασιστικές θεωρίες.
Ο Ενγκελς, στο μνημειώδες έργο του «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους», γενίκευσε θεωρητικά τις ανακαλύψεις του σπουδαίου ανθρωπολόγου Λιούις-Χένρι Μόργκαν («Ancient Society» – «Αρχαία Κοινωνία»), για τον έργο του οποίου έγραψε με θαυμασμό: «Με τον δικό του τρόπο [ο Μόργκαν] ανακάλυψε ξανά στην Αμερική την υλιστική έννοια της ιστορίας, που είχε ανακαλυφτεί από τον Μάρξ σαράντα χρόνια πρίν». Η «Αρχαία Κοινωνία» του Μόργκαν δεν κυκλοφορεί στα ελληνικά, κυκλοφορεί όμως το έργο του Ενγκελς, το οποίο συστήνουμε θερμά σε όσους (και όσες) δε θέλουν να καταντήσουν… Βαρτζόπουλοι.
Ο Μόργκαν δεν είχε φτάσει σε μια ολοκληρωμένη υλιστική προσέγγιση της Ιστορίας. Ομως, η ανακάλυψή του ήταν τεράστια και λειτούργησε σαν επιστημονική ατμομηχανή. Η επικέντρωσή του στις λεπτομέρειες της κοινωνικής οργάνωσης κάθε συγκεκριμένης κοινωνίας επέτρεψε στους συνεπείς υλιστές και διαλεκτικούς, όπως ο Ενγκελς, να πάνε πολλά βήματα παραπέρα. Διότι το υλικό που συγκέντρωσε ο ασυνεπής υλιστής, αλλά συνεπής και σχολαστικός επιστήμονας, Μόργκαν, επιβεβαίωσε πως η κοινωνική συγκρότηση, οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, η μορφή της οικογένειας είναι αποτέλεσμα της εξέλιξης της οικονομικής βάσης της κοινωνίας, της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεών της.
Η «Αρχαία Κοινωνία» του Μόργκαν εκτείνεται σε 500 σελίδες. Ο Ενγκελς χρειάστηκε λιγότερο από το ένα δέκατο για να συγκεφαλαιώσει και να συστηματοποιήσει διαλεκτικοϊστορικά τα συμπεράσματα του Μόργκαν, καθορίζοντας με σαφήνεια τα βασικά και διακριτά χαρακτηριστικά των τριών μεγαλύτερων σταδίων της αρχαίας κοινωνίας, επιμένοντας στην υλική βάση που καθόριζε την κοινωνική (και πολιτική) οργάνωση στις πρωτόγονες κοινωνίες και στη συνέχεια στις κοινωνίες που αναπτύχθηκαν με το πέρασμα στον πολιτισμό.
Αναφερόμενος στο γάμο (δηλαδή στν πυρήνα της σχέσης των δύο φύλων), ο Ενγκελς διακρίνει τρεις βασικές μορφές, άρρηκτα δεμένες με την εξέλιξη της υλικής ζωής της κοινωνίας: ομαδικός γάμος στην άγρια κατάσταση, ζευγαρωτός γάμος στη βαρβαρότητα, μονογαμία στον πολιτισμό. Η μονογαμία ξεπηδά από την πολυγαμία, που αποτέλεσε ένα μεταβατικό στάδιο, κατά το οποίο οι άνδρες έχουν δούλες γυναίκες στην υπηρεσία τους και θεωρούνται ανώτεροι.
Η μονογαμία πάει μαζί με την πορνεία και τη μοιχεία και είναι εξαρχής μονογαμία μόνο για τις γυναίκες. Στην κλασική εποχή ο γάμος ήταν απροκάλυπτη πολυγαμία, στη συνέχεια αυτή έγινε συγκαλυμμένη.
Κανένα βιολογικό χαρακτηριστικό δεν υπεισέρχεται σ’ αυτή τη μετάβαση από τη μητριαρχία και τη λεγόμενη ευρεία οικογένεια (δηλαδή την καταγωγή με βάση την κληρονομική γραμμή της μητέρας) στην πατριαρχία και τη λεγόμενη πυρηνική οικογένεια (ζεύγος και τα παιδιά του), στο πλαίσιο της οποίας γυναίκα και παιδιά είναι απόλυτα εξαρτημένα από τον άνδρα.
Η μετατροπή αυτής της πατριαρχικής οικογένειας σε βασικό οικονομικό κύτταρο της κοινωνίας δεν ήρθε ως αποτέλεσμα της υπεροχής του άνδρα έναντι της γυναίκας, με βάση τα βιολογικά τους χαρακτηριστικά, αλλά ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης του ταξικού διαχωρισμού και των σχέσεων εκμετάλλευσης.
Με μεγαλοφυή τρόπο, ο Ενγκελς εξηγεί πως η τυπική νομική ισότητα άνδρα-γυναίκας στην καπιταλιστική κοινωνία το μόνο που θα αναδείξει είναι ο ο ειδικός χαρακτήρας της ανωτερότητας του άνδρα πάνω στη γυναίκα στη σύγχρονη οικογένεια. Οπως ακριβώς η νομική ισότητα καπιταλιστή-προλετάριου καταδεικνύει τον ειδικό χαρακτήρα της οικονομικής καταπίεσης που καταδυναστεύει το προλεταριάτο.
Η πρώτη και βασική προϋπόθεση για την απελευθέρωση της γυναίκας-συζύγου είναι να ξαναμπεί ολόκληρο το γυναικείο φύλο στην κοινωνική εργασία, πράγμα που με τη σειρά του απαιτεί να πάψει να είναι η οικογένεια οικονομικό κύτταρο της κοινωνίας. Αυτή η αλλαγή απαιτεί την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας, που θα επιτρέψει -πέραν των άλλων- να μετατραπεί σε κοινωνική εργασία η δουλειά του νοικοκυριού και να γίνει δημόσια υπόθεση η φροντίδα και η διαπαιδαγώγηση των παιδιών (όλων των παιδιών).
Σταματούμε εδώ και παραπέμπουμε στο έργο του Ενγκελς, που κυκλοφορεί στα ελληνικά και βρίσκεται εύκολα και στο Διαδίκτυο. Το συστήνουμε ανεπιφύλακτα, ιδιαίτερα στις νέες και στους νέους, που βομβαρδίζονται είτε από την ακραία ψυχοβιολογική άποψη, όπως χυδαία την εξέφρασε ο Βαρτζόπουλος, που αποδίδει την κατωτερότητα που βιώνει η γυναίκα σε μια έμφυτη ανδρική τάση για κυριαρχία, είτε από τις αστικές και μικροαστικές θεωρίες «της μοδός», που επαγγέλλονται μια ισότητα διαταξικού τύπου, έξω από τις αυστηρά δομημένες ταξικές σχέσεις της ανισότητας.
ΥΓ1. Μετά το ντόρο που ξέσπασε, ο Κούλης έβαλε να τηλεφωνήσουν στον Βαρτζόπουλο και να του πουν να τα μαζέψει. Κι αυτός τι έκανε; Κατηγόρησε την αντιπολίτευση για «προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων» που «φτάνει στο σημείο άρνησης και της απλής λογικής» και επέμεινε στις ανατριχιαστικές απόψεις του περί βιολογικών χαρακτηριστικών!
ΥΓ2. Και μόνο η αναφορά του Βαρτζόπουλου σε «επιθετική διεκδίκηση» δείχνει πως αυτός ανήκει στους λεγόμενους «κοινωνικούς Δαρβινιστές», που διαστρεβλώνουν την έννοια «αγώνας για την επιβίωση». Και ο Δαρβίνος και ο Μόργκαν εννοούσαν την ενεργητική προσαρμογή στο περιβάλλον και όχι την «επιθετικότητα». Τυχαίο είναι που ο «κοινωνικός Δαρβινισμός» αποτελεί πυρηνικό στοιχείο της θεωρίας του νεοφιλελευθερισμού;
