Της Αγιασοφιάς τα πάθη…

Αν παραμερίσουμε τις εθνικοχριστιανικές κραυγές που κατέκλυσαν τα ελληνικά ΜΜΕ από το πρωί της Πέμπτης, θα διαπιστώσουμε ότι το τουρκικό ΣτΕ πήρε μια προοδευτική-αστική απόφαση για το ζήτημα της Αγιασοφιάς. Ποιο ήταν το αντικείμενο της προσφυγής; Αυτοί που προσέφυγαν ισχυρίζονταν ότι η υπογραφή του Μουσταφά Κεμάλ στο προεδρικό διάταγμα του 1934, με το οποίο η Αγιασοφιά κηρύχτηκε μουσείο, είναι πλαστή και επομένως το διάταγμα είναι άκυρο και η Αγιασοφιά πρέπει να λειτουργήσει άμεσα ως τζαμί. Το τουρκικό ΣτΕ αποφάσισε ότι η υπογραφή του Κεμάλ είναι γνήσια και το προεδρικό διάταγμα είναι έγκυρο. Επομένως, όποιος θέλει να αλλάξει το στάτους της Αγιασοφιάς δεν έχει παρά να ακυρώσει το διάταγμα του Κεμάλ εκδίδοντας νέο προεδρικό διάταγμα.
 
Τι περίμεναν, δηλαδή, ότι θα έλεγε το τουρκικό ανώτατο διοικητικό δικαστήριο; Οτι η Αγιασοφιά πρέπει να είναι εσαεί μουσείο, επειδή έτσι θέλουν οι ορθόδοξοι χριστιανοί; Αστεία πράγματα ακόμα και για πρωτοετείς της Νομικής. Ο,τι έχει θεσπιστεί με προεδρικό διάταγμα μπορεί να αλλάξει πάλι με προεδρικό διάταγμα. Θα κριθεί και αυτό, βέβαια, από συνταγματική άποψη. Αν π.χ. ο Ερντογάν εξέδιδε διάταγμα και έκανε την Αγιασοφιά τζαμί, το κεμαλικό CHP έχει προαναγγείλει ότι θα υποβάλει προσφυγή για αντισυνταγματικότητα.
 
Δε νομίζουμε ότι ο Ερντογάν θα κάνει τώρα μια τέτοια κίνηση. Για ποιο λόγο; Για να τη σπάσει στην Ελλάδα θα ρισκάρει να βρεθεί απέναντι σε όλο τον κόσμο; Αρκεί να θυμίσουμε ότι για να ξαναλειτουργήσει ως τζαμί η Αγιασοφιά θα πρέπει να ξανακαλυφθούν τα χριστιανικά μωσαϊκά (το Ισλάμ απαγορεύει τις αναπαραστάσεις στους λατρευτικούς οίκους του), που χρειάστηκαν δεκαετίες για να ανακτηθούν (εν μέρει), με δουλειά ξένων κυρίως αρχαιολογικών αποστολών. Για να επιχειρήσει μια τέτοια κίνηση ο Ερντογάν θα πρέπει να αποβλέπει σε κάποιο «βαρύ» πρακτικό κέρδος. Προς το παρόν, απολαμβάνει το διεθνή ντόρο (που δε θα υπήρχε αν δεν υπήρχαν οι γελοίες αντιδράσεις από ελληνικής πλευράς) και έχει ένα ακόμα -συμβολικής σημασίας- διαπραγματευτικό χαρτί στις διεθνείς επαφές του. Αυτό που τον ενδιαφέρει αυτή τη στιγμή είναι να ξεκαθαριστεί πως η διαχείριση της Αγιασοφιάς είναι υπόθεση αποκλειστικά του τουρκικού κράτους.