Παιχνίδια εθνικισμών και πολεμοκαπηλείας

Την περασμένη βδομάδα, ο Ερντογάν πραγματοποίησε επίσκεψη στην Ιταλία, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Ματαρέλα και τον πρωθυπουργό Τζεντιλόνι.  Επιστρέφοντας στην Αγκυρα, αποκάλυψε το σκοπό της επίσκεψής του: «Εκφράσαμε τις ανησυχίες μας για την Eni. Οι ερευνητικές εργασίες για φυσικό αέριο στην περιοχή συνιστούν απειλή για τη Βόρεια Κύπρο και εμάς».
 
Μια μέρα μετά, η ιταλική Eni επιβεβαίωσε με επίσημη ανακοίνωσή της αυτό που ήταν ήδη γνωστό και είχε προκαλέσει την επίσκεψη του Ερντογάν στη Ρώμη. Οτι η γεώτρηση στο στόχο «Καλυψώ 1» στο Οικόπεδο 6 της κυπριακής ΑΟΖ, το οποίο εκμεταλλεύεται η Eni σε κοινοπραξία με τη γαλλική Total, έδειξε «μία υποσχόμενη ανακάλυψη αερίου και επιβεβαιώνει την επέκταση του μοντέλου Zohr στην κυπριακή ΑΟΖ». Δεν ξέρουμε πόσο βέβαιος είναι ο ισχυρισμός της Eni (καμιά φορά τέτοιες ανακοινώσεις γίνονται για λόγους χρηματιστηριακής σπέκουλας), όμως το τουρκικό καθεστώς δεν υπήρχε περίπτωση ν' αφήσει τα πράγματα στην τύχη τους. Θεωρεί πως έχει δικαιώματα στην κυπριακή ΑΟΖ (η de facto νομιμοποίηση της κατοχής επί 44 χρόνια του το επιτρέπει) και απαιτεί αυτά τα δικαιώματα να του αναγνωριστούν, ανεξάρτητα από την πορεία επίλυσης του Κυπριακού.
 
Ο Ερντογάν προφανώς «έφαγε πόρτα» στη Ρώμη από το ανώτατο πολιτειακό δίδυμο. Γι' αυτό και αποφάσισε να απαντήσει εφαρμόζοντας την «πολιτική των κανονιοφόρων». Ο αρχηγός του τουρκικού ΓΕΕΘΑ στρατηγός Χουλουσί Ακάρ προειδοποίησε από τη Σμύρνη ότι η Τουρκία έχει τη στρατιωτική ισχύ να διεξάγει ταυτόχρονα στρατιωτική εισβολή στη Συρία και ναυτικές επιχειρήσεις στο Αιγαίο και σε όποιες θάλασσες χρειάζεται να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της. Και αμ' έπος αμ' έργον. Μόλις το πλοίο-γεωτρύπανο Saipem 12000, αγνοώντας την τουρκική προειδοποίηση, άρχισε να πλέει προς το Οικόπεδο 3 (στη νοτιοανατολική πλευρά της κυπριακής ΑΟΖ), για να κάνει και εκεί γεωτρήσεις προσδοκώντας να έχει αποτελέσματα όπως στην «Καλυψώ 1», περικυκλώθηκε από στολίσκο τουρκικών πολεμικών σκαφών (δύο φρεγάτες, δύο κορβέτες και δύο υποβρύχια). Τα τουρκικά πολεμικά βρίσκονταν στην περιοχή καθώς η Τουρκία με δύο NAVTEX είχε φροντίσει να δεσμεύσει ολόκληρο το νότιο τμήμα της κυπριακής ΑΟΖ για ασκήσεις μέχρι τις 22 Φλεβάρη.
 
Μέχρι αυτή τη στιγμή, το ιταλικό πλοίο-γεωτρύπανο είναι αποκλεισμένο από τα τουρκικά πολεμικά. Οι διεθνείς αντιδράσεις περιορίζονται στη… «σύσταση ψυχραιμίας», η Ιταλία στέλνει μια φρεγάτα η οποία συνέβη να βρίσκεται στην περιοχή συμμετέχοντας σε νατοϊκή άσκηση. Τη στέλνει περισσότερο για λόγους γοήτρου, πράγμα που αποδεικνύεται από το ότι η Eni δηλώνει ότι θα αποχωρήσει, αν μέχρι τις 22 Φλεβάρη δεν υπάρξει απεμπλοκή των τουρκικών πολεμικών. Ο Αναστασιάδης δηλώνει ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας και αναζητά διευθετήσεις στο παρασκήνιο. Ο ίδιος άλλωστε έχει δηλώσει πριν από πολύ καιρό ότι και οι Τουρκοκύπριοι δικαιούνται έσοδα από το φυσικό αέριο που τυχόν θα αντληθεί. Η προσπάθεια του Αναστασιάδη είναι να αποσυνδέσει το επεισόδιο στην κυπριακή ΑΟΖ από τα υπόλοιπα μέτωπα που έχει ανοίξει η Τουρκία, για να το διαπραγματευθεί σαν χωριστό θέμα.
 
Η Τουρκία απάντησε με ανακοίνωση του ΥΠΕΞ που έθεσε τέσσερα ζητήματα: α) Ολες οι δραστηριότητες στην κυπριακή ΑΟΖ είναι παράνομες. β) Η Τουρκία θα στηρίξει τους Τουρκοκύπριους που η Λευκωσία αγνοεί ως συνδικαιούχους των πόρων του νησιού. γ) Εφόσον συμβεί οτιδήποτε, η ευθύνη θα βαρύνει τη Λευκωσία. δ) Οι ενεργειακές επιχειρήσεις τρίτων χωρών πρέπει να αποφεύγουν να στηρίζουν με τη συμμετοχή τους τη μη εποικοδομητική στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς.
 
Ο Ερντογάν θέτει όλα τα ζητήματα πακέτο, καθώς σε ένα κλίμα έντασης ετοιμάζεται να υποδεχτεί τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον. Η Τουρκία βρίσκεται σε κόντρα με τις ΗΠΑ από τότε που οι τελευταίες άρχισαν να ενισχύουν με όπλα και στρατιωτικούς συμβούλους τους… αντιεξουσιαστές Κούρδους της Συρίας. Η ρητορική του Ερντογάν, λίγο πριν την επίσκεψη Τίλερσον, χτύπησε κόκκινο: «Μάς ζητάνε να παραδοθούμε στους τρομοκράτες. Το ΝΑΤΟ δεν είναι ίσο με τις ΗΠΑ. Στο ΝΑΤΟ κάθε χώρα είναι ίση με τις ΗΠΑ» κτλ. κτλ. Μέχρι και με «οθωμανικό χαστούκι» απείλησε τις ΗΠΑ ο Ερντογάν!
 
Λόγια, θα πείτε. Ρητορική συνηθισμένη από την τουρκική πολιτική ηγεσία, ιδιαίτερα όταν στριμώχνεται και αμφισβητείται από την αντιπολίτευση ο «πατριωτισμός» της. Ομως, πέρα από τη ρητορική, είναι γεγονός ότι ο τουρκικός στρατός δεν κάνει περίπατο στο Αφρίν. Εξοπλισμένοι με αμερικανικά όπλα, εκπαιδευμένοι και εμπειροπόλεμοι πλέον, οι κούρδοι μαχητές είναι σε θέση να προβάλλουν ουσιαστική άμυνα και να προκαλέσουν μεγάλη φθορά στον τουρκικό στρατό, που μάλλον σχεδίαζε μια επιχείρηση-αστραπή η οποία δεν του βγήκε και τώρα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας μακρόχρονης αιμορραγίας.
 
Σ' αυτό το κλίμα υπήρχε περίπτωση να μη γίνει «κάτι» και στο Αιγαίο; Ο Ερντογάν είχε προειδοποιήσει και γι' αυτό, κάνοντας το Αιγαίο πακέτο με την κυπριακή ΑΟΖ, σε ομιλία του στην κοινοβουλευτική ομάδα του ΑΚΡ: «Κανείς να μη νομίζει ότι μας διαφεύγουν οι ευκαιριακές πρωτοβουλίες σε σχέση με τις βραχονησίδες στο Αιγαίο και οι έρευνες φυσικού αερίου στα ανοιχτά της Κύπρου. Από εδώ προειδοποιούμε όσους ξεπερνούν τα όριά τους στην Κύπρο και το Αιγαίο να μην κάνουν λάθος υπολογισμούς». «Υπερεκτιμούν, τις δυνατότητές τους, στο Αιγαίο και την Κύπρο», πρόσθεσε, για να καταλήξει: «Οι μαγκιές τους είναι μέχρι να δουν τα αεροσκάφη, το στρατό και τον στόλο μας».
 
Ηταν φανερό ότι ενόψει της επίσκεψης Τίλερσον η τουρκική ηγεσία άνοιξε όλη τη βεντάλια των μετώπων (Συρία, Κύπρος, Αιγαίο), για να τα διαπραγματευθεί πακέτο και να μετρήσει στο τέλος κέρδη και ζημιές. Χρειαζόταν, λοιπόν, και ένα ελεγχόμενο επεισόδιο στο Αιγαίο. Οχι στον αέρα, αλλά στη θάλασσα, αφού εκείνο που θέτει είναι ζήτημα συνεκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου που ενδεχομένως θα βρεθεί στο μέλλον στο Αιγαίο. Η ιστορία με τις βραχονησίδες και τις «γκρίζες ζώνες» αυτό ακριβώς υπηρετεί. Να θεωρηθεί η ΑΟΖ του Αιγαίου κοινή περιουσία Ελλάδας και Τουρκίας και να μοιραστεί μέσω κάποιας μορφής διαιτησίας (αμερικανικής, προφανώς, καθώς οι ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές έχουν αναγνωρίσει την αμερικάνικη ηγεμονία στα γεωπολιτικά ζητήματα της Μεσογείου και ιδιαίτερα τα ενεργειακά).
 
Δεν έχει σημασία ποια είναι η αλήθεια για το διεμβολισμό του ελληνικού σκάφους του Λιμενικού από τουρκική ακταιωρό. Κάθε πλευρά δίνει τη δική της περιγραφή των γεγονότων.  Ρωτάμε όμως: τι ακριβώς συμφωνήθηκε τη βραδιά της κρίσης των Ιμίων (τότε που ο Σημίτης ευχαρίστησε την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών); Μήπως συμφωνήθηκε να μην πλησιάζουν ελληνικά πολεμικά στην περιοχή; Ο Ερντογάν, πάντως, το πήγε πολύ πιο πέρα, καθώς το τουρκικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι τα Ιμια (Καρντάκ) ανήκουν στην Τουρκία! Ο Ερντογάν «έκλεισε» το θέμα με μια ακόμα προκλητική δήλωση: «Από τη αρχή είχαμε πει στην ελληνική πλευρά να μην κάνει τέτοια πράγματα και να μην μας βάλει σε μπελάδες. Να σταματήσουμε τις αψιμαχίες σε θάλασσα και αέρα. Οταν δεν σταμάτησαν, οι στρατιώτες μας έκαναν το καθήκον τους. Τέτοια πράγματα συνέβησαν χθες το βράδυ. Τελείωσε χωρίς προβλήματα».
 
Τη στιγμή που γραφόταν αυτό το άρθρο, από ελληνικής πλευράς διέρρεε η πληροφορία ότι υπάρχει αποκλιμάκωση στην περιοχή των Ιμίων. Ο δε Καμμένος… διεθνοποιούσε το θέμα στις Βρυξέλλες, δηλώνοντας ότι η Τουρκία χτύπησε ευρωπαϊκό και όχι ελληνικό σκάφος. Φανταζόμαστε τα κρυφά χάχανα των ομολόγων του. Φυσικά, τη «λύση» καλείται να δώσει ο Τίλερσον, ο οποίος θα έχει μαζί του στην Αγκυρα και τον αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ, που είναι υψηλόβαθμο στέλεχος στην ιεραρχία του Στέιτ Ντιπάρμεντ (πριν τοποθετηθεί στην Αθήνα ήταν πρέσβης στην Ουκρανία). Περιττεύει να θυμίσουμε ότι -κατά την πάγια τακτική τους- οι Αμερικανοί τήρησαν στάση ίσων αποστάσεων. Ετσι ενισχύουν τον κυριαρχικό μεσολαβητικό τους ρόλο.
 
Στην Ελλάδα οι σειρήνες του εθνικισμού χτύπησαν απ' όλες τις αστικές πολιτικές κατευθύνσεις, την ίδια ώρα που στο παρασκήνιο ζητούσαν τη μεσολάβηση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ (εισέπραξαν τελικά μια δήλωση καταδίκης της Τουρκίας από τον Γιούνκερ). Ο λαός πρέπει να τρέφεται με εθνικιστικές μπούρδες (για να δένεται καλύτερα στο άρμα της αστικής πολιτικής) και η κρατική πολιτική να προσδένεται όλο και πιο δυνατά στο άρμα της ιμπεριαλιστικής πολιτικής (νατοϊκής και ευρωενωσίτικης).