Υπάρχει μια παράδοση στην αμερικάνικη πολιτική που ταιριάζει με την παράδοση του ρωμαϊκού ιμπέριουμ: δεν τους απασχολεί μόνο η υπαγόρευση προς τους υποτελείς ηγεμόνες. Επιδιώκουν αυτό να το κάνουν δημόσια, με εξευτελισμό του υποτελούς, προκειμένου να σταλεί το μήνυμα και στους άλλους. Χρόνια ολόκληρα αυτό κάνουν οι Αμερικανοί πρεσβευτές στην Ελλάδα. Βγαίνουν και αποκαλύπτουν συμφωνίες με τέτοιο τρόπο ώστε να εξευτελίζουν τις ελληνικές κυβερνήσεις.
Από την παράδοση δεν μπορούσε να παρεκκλίνει ο νέος πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αθήνα Τσαρλς Ρις, ο οποίος με συνέντευξή του στον «Ελεύθερο Τύπο» δεν περιορίστηκε απλά να αποκαλύψει την ατζέντα των συνομιλιών που θα έχει ο Καραμανλής στην Ουάσιγκτον αλλά έκανε με τέτοιο τρόπο την αποκάλυψη ώστε να φαίνεται καθαρά η υπαγόρευση από την αμερικάνικη κυβέρνηση.
«Η Ελλάδα έχει ρόλο να διαδραματίσει στο πλαίσιο της αμερικανικής πολιτικής για τη διάδοση της δημοκρατίας», δηλώνει με ύφος ρωμαίου ανθύπατου ο Ρις. Προσέξτε τη διατύπωση: οι Αμερικάνοι χαράζουν μια πολιτική και στο πλαίσιό της έχει κάποιο ρόλο και η Ελλάδα. Εκείνα τα παλιά περί σύμπλευσης, συνεργασίας, ισότιμης σχέσης και τα παρόμοια ανήκουν οριστικά στο παρελθόν. Ο Ρις αποκάλυψε ακόμα ότι μετά τη συνάντηση Καραμανλή-Μπους δεν θα υπάρξουν «αμοιβαίες ανακοινώσεις». Γιατί; Ιδού η αιτιολογία: «Το είδος της σχέσης που έχουμε ιστορικά δεν είναι από εκείνα που καταλήγουν σε αποκαλυπτικές ανακοινώσεις». Με άλλα λόγια, ο Καραμανλής θα ακούσει τις απαιτήσεις του «πλανητάρχη» και ύστερα θα επιβληθεί σιγή ασυρμάτου.
Και ποιος είναι ο ρόλος τον οποίο οι ΗΠΑ αναθέτουν στην Ελλάδα; Να γίνει ιμάντας της αμερικάνικης πολιτικής στα Βαλκάνια. Ο Ρις μίλησε με τα θερμότερα λόγια για το ταξίδι του Καραμανλή στην περιοχή, εξαίροντας την προτροπή του προς τους Σέρβους να αποδεχτούν την ανεξαρτοποίηση του Κοσόβου και να συνεργαστούν με το Δικαστήριο της Χάγης. «Η Ελλάδα -τόνισε ο Ρις- μπορεί να διαδραματίσει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στα Βαλκάνια και αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό μέρος της στρατηγικής μας συνεργασίας».
Ο Καραμανλής θα διαταχθεί επίσης να αυξήσει την πίεση πάνω στον Παπαδόπουλο για να δεχτεί το σχέδιο Ανάν για το Κυπριακό. Ο Ρις ήταν και πάλι σαφής: «Ο πρόεδρος Μπους θα θέλει να ακούσει από τον κ. Καραμανλή πώς βλέπει την κατάσταση, αν ο κ. Παπαδόπουλος ενδιαφέρεται πραγματικά για τη λύση, αν μπορούν να γίνουν αποτελεσματικές διαπραγματεύσεις».
Σε ό,τι αφορά, όμως, τις ελληνοτουρκικές διαφορές δεν του ξεφεύγει ούτε κουβέντα υποστήριξης των ελληνικών θέσεων. Τηρεί με συνέπεια τη γραμμή των ίσων αποστάσεων, αναφέροντας πως «οι διαφορές στο Αιγαίο είναι μακροχρόνιες και δεν είναι εύκολο να λυθούν» και εκφράζοντας απλά την ευχή «οι δύο σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ να εργαστούν και τελικά να μπορέσουν να διευθετήσουν τις διαφορές τους στο Αιγαίο». Η ελληνική πλευρά κατανοεί πως για την αμερικάνικη πολιτική η Τουρκία έχει σήμερα ιδιαίτερη σημασία, γι’ αυτό και δεν τολμά να διεκδικήσει ευνοϊκή μεταχείριση. Αλλωστε, είναι κάμποσα χρόνια τώρα (επί κυβερνήσεων Σημίτη) που οι τόνοι έχουν κατέβει.
Φυσικά, από την ατζέντα των υπαγορεύσεων δεν θα μπορούσε να λείπει η «τρομοκρατία». «Ακόμη κι αν γίνουν συλλήψεις, οι τρομοκράτες είναι πάντα εκεί», λέει ο Ρις. Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ υπαγορεύουν τη συνέχιση και το βάθεμα της ίδιας «αντιτρομοκρατικής» πολιτικής. Ο Ρις κάνει ειδική μνεία στο ταξίδι του Βουλγαράκη στις ΗΠΑ (ο διάδοχος του Χρυσοχοΐδη βρέθηκε) και αποκαλύπτει: «Συμφωνήσαμε να αναπτυχθεί το μοντέλο ασφάλειας που είδαμε στους Ολυμπιακούς Αγώνες». Το ζήσαμε αυτό το μοντέλο, με τις κάμερες και τους φανερούς και μυστικούς μπάτσους, με το εκτεταμένο φακέλωμα, με τις «υγειονομικές ζώνες» και τη «μηδενική ανοχή». Τότε παρουσιάστηκε σαν κάτι το έκτακτο, που επιβάλλεται από τις ειδικές συνθήκες ασφάλειας ενός διεθνούς γεγονότος όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες». Τώρα, επιβεβαιώνονται εκείνοι που έλεγαν ότι το καθεστώς της «μηδενικής ανοχής» ήρθε για να μείνει.
Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο Καραμανλής έχει γείρει την ελληνική εξωτερική πολιτική από τον ευρωπαϊκό στον αμερικάνικο άξονα. Αυτή, όμως, είναι η φυσική εξέλιξη μιας διαδικασίας που ξεκίνησε επί ΠΑΣΟΚ, με τον Γιωργάκη ΥΠΕΞ.
