Να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή κάτι. Μόνο όταν δούμε το νέο, επικαιροποιημένο Μνημόνιο, θα διαπιστώσουμε το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας της κυβέρνησης με την τρόικα. Οπως συμβαίνει πάντοτε, το κείμενο του Μνημονίου, όπως επικαιροποιείται, περιλαμβάνει πολύ περισσότερα απ’ αυτά που ανακοινώνονται.
Και βέβαια, δε θα σχολιάσουμε την προπαγάνδα περί διανομής «κοινωνικού μερίσματος». Αρπάζουν δισεκατομμύρια από τις τσέπες των εργαζόμενων και προεκλογικά θα μοιράσουν πεντακοσάρικα στους πιο εξαθλιωμένους (πρώτους στη λίστα έβαλαν τους μπατσοκαραβανάδες, βέβαια), εν είδει φιλανθρωπικών φιλοδωρημάτων και με στόχο να υφαρπάξουν την ψήφο τους στις 18 και τις 25 Μάη.
Η τρόικα, στη δήλωση που έδωσε στη δημοσιότητα μετά το τέλος της επιθεώρησης, τονίζει μεταξύ των άλλων: «Οι αρχές επανεπιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους όσον αφορά την υλοποίηση των πολιτικών που απαιτούνται για να επιτευχθεί ο στόχος του 2015 για πρωτογενές πλεόνασμα στο 3% του ΑΕΠ, συμπεριλαμβανομένης και της παράτασης των φορολογικών μέτρων κατά περίπτωση, όπως της εισφοράς αλληλεγγύης». Τα χαράτσια, που τάχα ήταν έκτακτα και προσωρινά, γίνονται μόνιμα. Ο εργαζόμενος που παίρνει 850 ευρώ το μήνα θα εξακολουθήσει να πληρώνει 1% χαράτσι «κοινωνικής αλληλεγγύης», για να πάρει ένα πεντακοσάρικο πουρμπουάρ ο ΜΑΤατζής που τον ξυλοφορτώνει όταν απεργεί ή διαδηλώνει.
Με βάση αυτά που ανακοινώθηκαν και μέχρι να δημοσιοποιηθεί το επικαιροποιημένο Μνημόνιο (είναι πολύ πιθανό η ελληνική μετάφραση ν’ αργήσει πάρα πολύ, για ευνόητους λόγους), ο βασικός προσανατολισμός των αλλαγών αφορά το φτήνεμα της εργατικής δύναμης και την παραπέρα κινεζοποίηση των εργασιακών σχέσεων.
Αρχίζει το ξήλωμα των επιδομάτων που απέμειναν μετά την επί της ουσίας κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων. Οι «ωριμάνσεις», δηλαδή τα επιδόματα τριετιών ή πολυετιών (ανάλογα με τον κλάδο), θα μειώνονται κατά 50% όταν προσλαμβάνεται μακροχρόνια άνεργος. Μακροχρόνια άνεργος είναι όποιος είναι στην ανεργία για πάνω από 12 μήνες, δηλαδή το μεγαλύτερο κομμάτι της εργατικής τάξης. Μετά τη μείωση του κατώτατου μισθού, μετά τη μεγαλύτερη μείωση για νέους κάτω των 25 ετών, μετά το πάγωμα κάθε αύξησης μέχρι η ανεργία να πέσει στο 10%, έρχεται η σειρά των τριετιών, με πρώτα θύματα τους ανέργους, οι οποίοι αν θέλουν δουλειά θα πρέπει να συνηθίσουν στην ιδέα ότι θα πληρώνονται λιγότερο απ’ όσο πληρώνονταν όταν απολύθηκαν. Και βέβαια, αυτό είναι μόνο η αρχή. Η μείωση των τριετιών στο μισό θα επεκταθεί σε όλους τους εργαζόμενους, χάριν της ισότητας. Για να μπουν στη συνέχεια στο στόχαστρο και τα υπόλοιπα επιδόματα που απέμειναν, με πρώτο αυτό των παιδιών. Μόλις κοπεί το επίδομα παιδιών απ’ όσους το παίρνουν από τον ΟΑΕΔ, θα κοπεί και απ’ όσους το παίρνουν από τον εργοδότη, πάλι για λόγους ισότητας.
Μειώνονται από 1ης Ιούλη οι εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές κατά 2,9% και οι εργατικές κατά 1%. Το 1% είναι το τυράκι για τους εργαζόμενους, που κρίθηκε απαραίτητο καθότι διανύουμε προεκλογική περίοδο. Για τους καπιταλιστές θα υπάρξει ένα επιπλέον 1% προσεχώς, ενώ έχει ήδη υπάρξει μείωση 1,1%. Βλέπετε, το Μνημόνιο είναι σαφές: μείωση κατά 5% των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών. Πρέπει, όμως, να σημειώσουμε ότι για ένα μεγάλο κομμάτι των εργαζόμενων δε θα υπάρξει κάποια αύξηση μισθού 1%. Οι καπιταλιστές θα εξακολουθήσουν να τους δίνουν στο χέρι όσα τους έδιναν και πριν και θα βάλουν στην τσέπη τους το 1%, με αποτέλεσμα η συνολική μείωση που θα έχουν να είναι 6%.
Αυτές οι εισφορές βαφτίζονται εργοδοτικές, αλλά στην πραγματικότητα είναι εργατικές, διότι βγαίνουν από την υπεραξία που αρπάζουν οι καπιταλιστές. Οι καπιταλιστές μάνι-μάνι μειώνουν τον (έμμεσο) εργατικό μισθό κατά 5% και οι εργάτες θα το πληρώσουν ως ασφαλισμένοι σήμερα και ως συνταξιούχοι αύριο.
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η κυβέρνηση, οι απώλειες για τα Ταμεία θα είναι 700 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, με βάση το σημερινό επίπεδο απασχόλησης. Για το 2014 (απώλειες ενός εξαμήνου, ύψους 350 εκατ. ευρώ) οι απώλειες υποτίθεται ότι θα καλυφθούν από το περιβόητο «πρωτογενές πλεόνασμα». Αυτό, όμως, είναι ένα λογιστικό τρικ (αναλυτικά γράφουμε στη σελίδα 16). Στην πραγματικότητα, οι απώλειες αυτές θα είναι απώλειες των ασφαλιστικών ταμείων, του ΙΚΑ και του επικουρικού του. Το «πρωτογενές πλεόνασμα» υπολογίζεται βάσει προϋπολογισμού της γενικής κυβέρνησης, στον οποίο συμμετέχουν ο κρατικός προϋπολογισμός και οι προϋπολογισμοί των φορέων της γενικής κυβέρνησης, όπως είναι τα ασφαλιστικά ταμεία. Επειδή το Μνημόνιο απαγορεύει να καλυφθούν ελλείμματα των ασφαλιστικών ταμείων από τον κρατικό προϋπολογισμό, αυτό που γίνεται είναι το τρικ να παρουσιάζεται κάλυψη της απώλειας από το «πρωτογενές πλεόνασμα». Μειώνεται έτσι το «πρωτογενές πλεόνασμα», που είναι ένα λογιστικό μέγεθος, αλλά το πραγματικό μέγεθος που μειώνεται είναι τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων. Δεν προβλέπονται ισοδύναμοι πόροι που θα καλύψουν αυτή την απώλεια εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων.
Η κατάργηση κάθε περιορισμού στις ομαδικές απολύσεις (το όριο των οποίων έχει ήδη διευρυνθεί) παραπέμπεται για τον ερχόμενο Οκτώβρη. Μέχρι τότε θα δοκιμαστεί, λέει, το μοντέλο της απόφασης του ΑΣΕ, στο οποίο συμφώνησαν καπιταλιστές και εργατοπατέρες, μετά από εισήγηση του Βρούτση. Τι σημαίνει θα δοκιμαστεί αυτό το μοντέλο; Σημαίνει ότι θα εγκρίνει ομαδικές απολύσεις πάνω από το όριο, εφόσον κάτι τέτοιο ζητηθεί από κάποια καπιταλιστική επιχείρηση. Η απόφαση στο ΑΣΕ μπορεί κάλλιστα να παρθεί κατά πλειοψηφία. Δηλαδή, η ΓΣΕΕ «να κρατήσει τα χέρια της καθαρά». Καπιταλιστές και υπουργείο θα εγκρίνουν τις ομαδικές απολύσεις πάνω από το όριο, επικαλούμενοι το φόβο να έρθει η τρόικα και να ζητήσει τη διά νόμου κατάργηση κάθε ορίου.
Οπως διέρρευσε η κυβέρνηση, θα γίνεται αναφορά και σε νέες απολύσεις δημόσιων υπάλληλων (το 2015), αλλά όχι σε σύνδεση με την «κινητικότητα». Υποτίθεται ότι θα απολυθούν «επίορκοι», διορισθέντες με πλαστά χαρτιά κτλ. Γι’ αυτούς, όμως, δε θα χρειαζόταν να γίνει μνεία στο Μνημόνιο. Είναι αυτονόητο ότι μπορούν να απολυθούν. Θα δούμε την ακριβή διατύπωση του επικαιροποιημένου Μνημόνιου, όμως είναι φανερό ότι το πογκρόμ των απολύσεων δεν σταματά στις 15.000 του 2013-14.
Από τις υπόλοιπες μεταρρυθμίσεις στεκόμαστε σ’ αυτή με το φρέσκο γάλα, γιατί γίνεται πράξη μια παλιά επιδίωξη των μεγάλων γαλακτοβιομηχανιών, ντόπιων και ξένων, που θέλουν να φέρνουν γάλα από το εξωτερικό, άρα χρειάζονται περισσότερες μέρες για τη διανομή του. Το 2005, με την ολλανδική «Φρίσλαντ» (αυτή που βγάζει το «Νουνού») να κινεί τα νήματα, ο τότε υπουργός Ανάπτυξης Δ. Σιούφας δοκίμασε να επεκτείνει τη διάρκεια του φρέσκου γάλακτος από τις πέντε στις οχτώ μέρες. Γράφαμε τότε (Κόντρα, αρ. φύλλου 398, 5.11. 2005):
«Το αποτέλεσμα θα είναι οι μεν καταναλωτές να πίνουν ακόμη χειρότερης ποιότητας γάλα, η δε ντόπια παραγωγή να υποστεί νέα, μεγαλύτερα πλήγματα. Σήμερα, το λεγόμενο φρέσκο γάλα έχει διάρκεια ισχύος 5 μέρες. Αυτό το όριο τέθηκε ύστερα από πιέσεις των μεγάλων γαλακτοβιομηχανιών, που ήθελαν να έχουν περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους, για να μπορούν τα προϊόντα τους να φτάνουν σε κάθε γωνιά της χώρας και να εκτοπίσουν έτσι τις μικρές επαρχιακές γαλακτοβιομηχανίες που έλεγχαν τις τοπικές αγορές. Ο προσδιορισμός “φρέσκο” δεν αντιστοιχεί σ’ αυτό το γάλα, διότι για να κρατήσει περισσότερες μέρες κάνουν υψηλή παστερίωση, που δεν αντιστοιχεί στο φρέσκο γάλα. Το γάλα αυτό πλησιάζει περισσότερο στο εβαπορέ, για να εξηγούμαστε. Και βέβαια, με την αύξηση του χρόνου κυκλοφορίας στις 8 μέρες, όπως προτείνει το υπουργείο Ανάπτυξης, θα πλησιάσει ακόμα περισσότερο στο εβαπορέ.
Και γιατί ο Σιούφας θέλει να αυξήσει τη διάρκεια του παστεριωμένου γάλακτος; Για να διευκολυνθούν οι εισαγωγές γάλακτος από το εξωτερικό, ώστε να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός και να μειωθούν οι τιμές, όπως λέει. Ο καθένας μπορεί εύκολα να καταλάβει ότι το τελευταίο, η μείωση των τιμών, είναι ψέμα. Η εμπειρία της αγοράς σε όλα τα υπόλοιπα εμπορεύματα το αποδεικνύει. Η αγορά απελευθερώθηκε πλήρως, επειδή –όπως λένε όλες οι κυβερνήσεις– ο ανταγωνισμός θα ρίξει τις τιμές, όμως οι τιμές τραβούν την ανηφόρα».
Αυτό που δεν κατάφερε τότε ο Σιούφας το καταφέρνει σήμερα ο Χατζηδάκης, βάζοντας μπροστά την τρόικα. Το θέμα δεν είναι στενά εμπορικό, αλλά έχει και επιστημονικές-διατροφικές πλευρές. Για να αντέξει περισσότερες μέρες, το γάλα παστεριώνεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες για περισσότερο χρόνο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εξαλείφονται μια σειρά θρεπτικά συστατικά του. Το εβαπορέ είναι λιγότερο θρεπτικό από το φρέσκο γάλα. Αυτοί, όμως, με τη ρύθμιση που αποφάσισαν δίνουν δικαίωμα στις γαλακτοβιομηχανίες να βαφτίζουν «φρέσκο» το μακράς διάρκειας γάλα, με τη μικρότερη θρεπτική αξία.
Για τους έλληνες κτηνοτρόφους το πλήγμα θα είναι μεγάλο, καθώς με την πίεση των εισαγωγών οι γαλακτοβιομηχανίες θα τους αναγκάσουν να πωλούν σε ακόμη πιο χαμηλές τιμές. Η ελληνική παραγωγή είχε ποσόστωση (στο πλαίσιο των ευρωενωσίτικων κανόνων) 820.000 τόνους γάλα. Ουδέποτε κατάφερε να πιάσει αυτό το όριο. Σταθερά κυμαινόταν πιο κάτω. Τώρα, με τις τιμές παραγωγού να πέφτουν, χάρη στους εκβιασμούς των εταιριών που μονοπωλούν τον κλάδο, το ενδιαφέρον θα μειωθεί ακόμα περισσότερο και η παραγωγή θα πέσει.
Τον Ιούλη, η τρόικα θα επανέλθει. Και τότε θα τεθούν επί τάπητος όσα τώρα κρύφτηκαν κάτω από το χαλί, για να διευκολυνθούν οι εκλογικοί σχεδιασμοί των κομμάτων της συγκυβέρνησης. Τότε θ’ αρχίσει και η συζήτηση για τη βιωσιμότητα του χρέους, που θα οδηγήσει σε νέο δάνειο, με νέους όρους (ανεξάρτητα αν θα ονομαστούν Μνημόνιο) και νέα σκληρή επιτήρηση (ανεξάρτητα αν θα έχει τη μορφή της τρόικας). Οι πραγματικοί στόχοι, η διατήρηση και το βάθεμα της κινεζοποίησης, φάνηκαν πιο καθαρά στις τωρινές ρυθμίσεις, που γίνονται εν μέσω προεκλογικής περιόδου.
