Την ώρα που θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές, το γκεμπελίστικο επιτελείο του Μαξίμου θα έχει στήσει «χαρές και πανηγύρια» για την «έξοδο από τα Μνημόνια». Μολονότι γράφουμε ελάχιστες ώρες μετά την ολοκλήρωση του Eurogroup, στη μιάμιση μετά τα μεσάνυχτα της 22ης του Ιούνη, κυριολεκτικά επί του πιεστηρίου, έχουμε ήδη ακούσει τα προεόρτια. Οχι μόνο με τις πανηγυρικές δηλώσεις (περισσότερο του Μοσκοβισί) στην αίθουσα συνεντεύξεων, όπου στήθηκαν ο Σεντένο, η Λαγκάρντ, ο Μοσκοβισί και ο Ρέγκλινγκ και μετά ο Τσακαλώτος με τον Χουλιαράκη, αλλά και στο Twitter, όπου ξαμολύθηκαν όλοι (από Γιούνκερ και Ντομπρόβσκις, μέχρι Μοσκοβισαί και Σεντένο) για να μοιράσουν συγχαρητήρια… στον ελληνικό λαό.
Ο μόνος που υπήρξε συγκρατημένος ήταν ο «κρυόκωλος» τραπεζίτης Ντράγκι, που δεν παρέλειψε να τονίσει με νόημα: «Η παραμονή της Ελλάδας στο δρόμο των μεταρρυθμίσεων και της συμπαγούς δημοσιονομικής πολιτικής αποτελεί κλειδί για το μέλλον».
Αν θέλαμε να περιγράψουμε ελεύθερα το μήνυμα των αποφάσεων του Eurogroup στις 22 του Ιούνη, θα γράφαμε: «Μας χρωστάτε λεφτά, που σας τα δώσαμε με τρεις δανειακές συμβάσεις σε μια οχταετία, για να μη χρεοκοπήσετε. Στη διάρκεια αυτής της οχταετίας διαμορφώθηκε ένα νέο οικονομικό, δημοσιονομικό, εργασιακό και ασφαλιστικό περιβάλλον. Για να συνεχίσουμε να σας διευκολύνουμε στην αποπληρωμή του χρέους, ώστε να μη χρεοκοπήσετε, οφείλετε να διατηρήσετε αλώβητο αυτό το νέο περιβάλλον. Να μην αλλάξετε τίποτα στο διαμορφωθέν μνημονιακό πλαίσιο κι αν χρειαστεί να το βελτιώσετε, παίρνοντας πρόσθετα μέτρα. Για να εξασφαλίσουμε ότι δε θα υπαναχωρήσετε απ' αυτή την υποχρέωση, θα σας καθορίσουμε στόχους πρωτογενούς πλεονάσματος μέχρι το 2060 και θα σας βάλουμε την τρόικα να ελέγχει αν ανταποκρίνεστε στα καθήκοντά σας».
Αυτή είναι η ουσία που κρύβεται πίσω από τους πρόστυχους πανηγυρισμούς. Και μην απορείτε που στους πανηγυρισμούς συμμετέχουν και στελέχη των ιμπεριαλιστών δανειστών. Δεν είναι μόνο -ούτε κυρίως- ότι θέλουν να αβαντάρουν τους Τσιπροτσακαλώτους, τα «καλά παιδιά» της Ευρωζώνης. Είναι κυρίως ότι θέλουν να δείξουν πόσο επιτυχημένη είναι η σκληρή πολιτική διαχείρισης της κρίσης, που εφάρμοσαν τα τελευταία χρόνια σε μια σειρά χώρες και πιο σκληρά στην Ελλάδα.
Πριν ακόμα από την απόφαση του Eurogroup, η τρόικα τα είχε πει όλα με την έκθεση συμμόρφωσης που συνέταξε, η οποία στην εισαγωγή της τονίζει: «Η Ελλάδα θα πρέπει να χτίσει πάνω στην πρόοδο η οποία επιτεύχθηκε στη διάρκεια του τρίτου προγράμματος και να ενισχύσει τα θεμέλια μιας βιώσιμης ανάπτυξης, κυρίως μέσω της συνέχισης και της ολοκλήρωσης των μεταρρυθμίσεων του Μνημονίου, διασφαλίζοντας ότι οι στόχοι των μεταρρυθμίσεων περιφρουρούνται». Σε ό,τι αφορά την επόμενη μέρα, η έκθεση συμμόρφωσης αναφέρει ότι οι ελληνικές αρχές έχουν «δεσμευτεί πλήρως» στην εφαρμογή «συμπαγών οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών μακροπρόθεσμα». Τονίζει επίσης ότι «η ενισχυμένη εποπτεία, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ) 472/2013, μπορεί να παράσχει ένα υγιές και εύρωστο πλαίσιο για τη διασφάλιση της ολοκλήρωσης, της συνέχισης και της υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων σε όλους τους τομείς πολιτικής».
Στο ίδιο μήκος κύματος ο ESM, δεν παρέλειψε να τονίσει στη δική του έκθεση ότι το συμφωνημένο για το 2020 πετσόκομμα του αφορολόγητου μπορεί να έρθει εμπροσθοβαρώς, δηλαδή από το 2019. Ακόμα και αυτό το ζήτημα δεν έχει κλείσει!
Ολα ήταν αποφασισμένα. Το πλαίσιο του μετα-Μνημόνιου ήταν καθορισμένο, όπως γράφουμε εδώ και μήνες. Το Eurogroup θα έπαιρνε μόνο κάποιες επιπλέον αποφάσεις ως προς την τεχνική διαχείριση του χρέους. Εκεί υπήρξε κάποια μικρή εμπλοκή, που λύθηκε τελικά από τον γερμανογαλλικό άξονα, σε χωριστή σύσκεψη του Σολτς με τον Λεμέρ, οι οποίοι συμφώνησαν και μετά φώναξαν τον Τσακαλώτο, παρουσία του «καφετζή» Σεντένο, και του ανακοίνωσαν τη συμφωνία τους.
Θα ασχοληθούμε και την επόμενη εβδομάδα με την απόφαση του Eurogroup. Εδώ περιοριζόμαστε αναγκαστικά στο περίγραμμά του.
♦ Το πλαίσιο που διαμορφώθηκε με τα Μνημόνια θα παραμείνει αλώβητο και η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύτηκε σ' αυτό. «Η Ελλάδα βγαίνει από το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας με ισχυρότερη οικονομία βασισμένη στις δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν. Είναι σημαντικό να συνεχιστούν αυτές οι μεταρρυθμίσεις. (…) Το Eurogroup χαιρετίζει τη δέσμευση των ελληνικών αρχών να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν όλες τις βασικές μεταρρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν με βάση το πρόγραμμα του ESM και να διασφαλίσουν ότι οι στόχοι των σημαντικών μεταρρυθμίσεων που υιοθετήθηκαν είναι ασφαλείς».
♦ Εκτός από το στόχο για «πρωτογενές πλεονάσμα» 3,5% του ΑΕΠ μέχρι και το 2022, «φιξαρίστηκε» και ο στόχος για την περίοδο από το 2023 μέχρι το 2060: «πρωτογενές πλεόνασμα» 2,2% κατά μέσο όρο κάθε χρόνο!
♦ Αποφασίστηκε η κατάργηση του περιθώριου στο κυμαινόμενο επιτόκιο επαναγοράς χρέους του δεύτερου Μνημόνιου και η επιστροφή των κερδών της ΕΚΤ και κεντρικών τραπεζών από ελληνικά ομόλογα, σε εξαμηνιαία βάση από το 2018 μέχρι το 2022. Αυτό όμως υπό όρους: «Τα δύο μέτρα που αναφέρθηκαν παραπάνω υπόκεινται στην τήρηση των πολιτικών δεσμεύσεων και της παρακολούθησης, όπως περιγράφεται παρακάτω».
♦ Αποφασίστηκε παράταση των λήξεων των δανείων του δεύτερου Μνημόνιου κατά 10 χρόνια και επίσης δεκαετής περίοδος χάριτος για τους τόκους (δε διαγράφονται, θα τρέχουν αλλά θα πληρωθούν αργότερα). Στο τέλος της δεκαετίας (δηλαδή το 2032) θα εξεταστεί αν χρειάζονται νέα μέτρα για το χρέος, «με την προϋπόθεση ότι τηρείται το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ και λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα, εάν χρειαστεί».
♦ Αυτά είναι τα μέτρα για το χρέος. Το περιβόητο «γαλλικό κλειδί», δηλαδή ένας αυτόματος μηχανισμός αναδιάρθρωσης του χρέους, ανάλογα με την πορεία της οικονομίας, πετάχτηκε σε μια εργαλειοθήκη για να σκουριάσει με την ησυχία του, όπως γράψαμε στο προηγούμενο φύλλο. Το χρέος ρυθμίζεται μόνο μεσοπρόθεσμα, όπως παραδέχτηκε και η Λαγκάρντ στη συνέντευξη Τύπου.
♦ Εννοείται πως το ΔΝΤ παραμένει ως επικεφαλής της τρόικας: «Η διοίκηση του ΔΝΤ χαιρέτισε την επιτυχημένη εφαρμογή του προγράμματος του ESM και την περαιτέρω συγκεκριμενοποίηση των μέτρων για το χρέος που δόθηκε σήμερα από τα κράτη-μέλη. Αν και δεν μπορεί πλέον να ενεργοποιηθεί η Stand-By Arrangement (SBA) του Ταμείου, το ΔΝΤ επιβεβαίωσε τη συνεχιζόμενη εμπλοκή του στην Ελλάδα στο πλαίσιο της μετά το πρόγραμμα παρακολούθησης μαζί με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς». Αλλος ένας μύθος της συριζαίικης προπαγάνδας διαλύθηκε.
♦ Η μετα-μνημονιακή επιτροπεία από την τρόικα (τέσσερις φορές το χρόνο) περιγράφεται απροκάλυπτα: «Τα μέτρα ελάφρυνσης χρέους πρέπει να περιλαμβάνουν κίνητρα για την εξασφάλιση της ισχυρής και συνεχούς εφαρμογής από την Ελλάδα των μεταρρυθμιστικών μέτρων που συμφωνήθηκαν με βάση το πρόγραμμα – Οι ελληνικές αρχές έχουν αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις (…) και έχουν δώσει μια γενική δέσμευση για τη συνέχιση της εφαρμογής όλων των βασικών μεταρρυθμίσεων που υιοθετήθηκαν με βάση το πρόγραμμα του ESM – Οι τριμηνιαίες εκθέσεις για την ενισχυμένη εποπτεία θα επιτρέψουν στενότερη παρακολούθηση της οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης και των μετά το πρόγραμμα δεσμεύσεων πολιτικής και θα λειτουργήσουν ως η βάση για να συμφωνήσει το Eurogroup στην επιστροφή των ποσών των SMP-ANFA και την ακύρωση του περιθωρίου του step-up επιτοκίου του EFSF».
Μέχρι και το 2022, λοιπόν, τίποτα δε θ' αλλάξει ούτε στο τυπικό επίπεδο. Η τρόικα θα κάνει το κουμάντο φανερά. Υπάρχει, άλλωστε και παράρτημα με λίστα μέτρων (ιδιωτικοποιήσεις κτλ.).
