«Δεν μπορούμε να δώσουμε μια εικόνα της χώρας που σπαράζεται, όπως πέρυσι, με το να κλείνουν λιμάνια, να γίνονται απεργίες, οι οποίες εμποδίζουν την ανάπτυξη και την καλή λειτουργία της οικονομίας, με τέτοιο τρόπο». Αυτό ήταν το μήνυμα που έστειλε προς τον ελληνικό λαό ο Παπανδρέου, μιλώντας την περασμένη Τρίτη στη Βουλή. Τα κεφάλια κάτω, τα κεφάλια μέσα, μούγκα στη στρούγκα, αποδοχή της εξαθλίωσης, «κινεζοποίηση», για να μπορούμε ν’ αποπληρώσουμε το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο, το οποίο έσπευσε –οποία φιλανθρωπία!– να μας σώσει.
Δυο μέρες πριν, στη σύνοδο κορυφής της ευρωζώνης στις Βρυξέλλες, οι «17» είχαν στείλει το δικό τους μήνυμα, με ειδική αναφορά μόνο για την Ελλάδα στο κείμενο των συμπερασμάτων της προεδρίας, που ήταν η εξής: «Οι 17 καλοσωρίζουν την επιτευχθείσα πρόοδο κατά την εφαρμογή των συνεχιζόμενων προγραμμάτων του ΔΝΤ και της Ε.Ε. στην Ελλάδα και την Ιρλανδία και την ισχυρή δέσμευση από την Ελλάδα να συνεχίσει με αποφασιστικότητα τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, να αυξήσει την επιχειρησιακή ικανότητα για την εφαρμογή τους, να ολοκληρώσει πλήρως και ταχέως το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας ύψους 50 δισ. ευρώ, το οποίο έχει ανακοινώσει, και να εισαγάγει ένα αυστηρό και σταθερό δημοσιονομικό πλαίσιο με την ισχυρότερη δυνατή νομική βάση, η οποία θα αποφασιστεί από την ελληνική κυβέρνηση».
Η κυβερνητική προπαγάνδα, με την αμέριστη συμπαράσταση των αστικών ΜΜΕ, φρόντισε να εξαφανίσει αυτό το σημείο (κι όταν δεν το εξαφάνισε, να το αφήσει εκτός κάθε ανάλυσης ή συζήτησης) και να καταστήσει κύρια τα αναμενόμενα: επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων της τρόικας στα 7,5 χρόνια, μείωση του επιτοκίου στο επίπεδο αυτού που δανείζεται η Ιρλανδία (η μείωση είναι 0,4% και όχι 1%, όπως με κουτοπονηριά παρουσιάστηκε) και δυνατότητα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας ν’ αγοράζει κρατικά ομόλογα στην πρωτογενή αγορά (το ευρωομόλογο, που υποτίθεται ότι αποτελούσε ελληνική πρόταση, ούτε που συζητήθηκε, μιας και η Γερμανία το είχε ξεκόψει από την αρχή ότι δεν το συζητά καν).
Είχε στηθεί, βέβαια, από τα πριν το σκηνικό, σύμφωνα με τις οδηγίες του… Ναστραντίν Χότζα. Δραματικοί τόνοι, αναλύσεις για επερχόμενη καταστροφή, εθνικά καμπανάκια, προετοίμαζαν για άρνηση ικανοποίησης των «ελληνικών αιτημάτων». Οπότε, όταν «τα αιτήματα ικανοποιήθηκαν», στήθηκε η φιέστα της «μεγάλης εθνικής επιτυχίας», χάριν της οποίας όλοι θα έπρεπε να είμαστε χαρούμενοι κι ευτυχισμένοι.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στο Διεθνές Δίκαιο για να καταλάβει ότι, πέρα από τον όρο του ξεπουλήματος κρατικής περιουσίας στο πρωτοφανές στην ιστορία του ελληνικού κράτους ύψος των 50 δισ. ευρώ, η αναφορά στο κείμενο των συμπερασμάτων της προεδρίας, την οποία παραθέσαμε παραπάνω, προδιαγράφει δυο ακόμα υποχρεώσεις που ανέλαβε ο Παπανδρέου.
1. Να κατοχυρώσει τη «δημοσιονομική πειθαρχία» είτε με τροποποίηση του συντάγματος είτε με νόμο αυξημένης τυπικής ισχύος («με την ισχυρότερη δυνατή νομική βάση»). Η Ελλάδα, λοιπόν, γίνεται η πρώτη χώρα που προσχωρεί στο «Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας», πριν καν αυτό υιοθετηθεί από την ΕΕ. Και μάλιστα, προσχωρεί με τη μορφή που ζητούσε αρχικά η Γερμανία, μετατρεπόμενη έτσι σε «λαγό» του γερμανογαλλικού άξονα.
2. Να υπογράψει ένα νέο Μνημόνιο, μετά την προσφυγή στον Προσωρινό Μηχανισμό Στήριξης (EFSF), η οποία ανακοινώθηκε. Αυτό το τελευταίο πέρασε εντελώς στα μουλωχτά στη χώρα μας.
Νέο Μνημόνιο
Οπως είναι γνωστό, το ελληνικό Μνημόνιο για το δανεισμό των 110 δισ. από την τρόικα υπογράφτηκε πριν δημιουργηθεί ο Προσωρινός Μηχανισμός Στήριξης. Αυτός ο Μηχανισμός δημιουργήθηκε για την Ιρλανδία και όποια άλλη χώρα χρειαστεί να ζητήσει την παρέμβασή του. Η προσφυγή σ’ αυτόν τον μηχανισμό, η λειτουργία του οποίου λήγει το 2013, θα συνοδευτεί φυσικά από νέο Μνημόνιο.
Γιατί η Ελλάδα προσέφυγε σ’ αυτό το μηχανισμό; Γιατί απλούστατα αδυνατεί να δανειστεί «με λογικούς όρους» από τις «αγορές». Ηδη, ο Παπακωνσταντίνου, σε δηλώσεις που έκανε μετά τη λήξη του συμβουλίου Eurogroup, την περασμένη Τρίτη, ανακοίνωσε (με το γνωστό του τρόπο), ότι η Ελλάδα θα προσφύγει σ’ αυτό το μηχανισμό, προκειμένου να χρηματοδοτήσει τις δανειακές της ανάγκες το 2012, διότι αυτές δεν καλύπτονται από το υπόλοιπο του δανείου των 110 δισ. ευρώ. Περιττεύει να πούμε ότι δεν έχουν καμιά αξία αυτά που είπε, ότι πιστεύει και ελπίζει πως δεν θα χρειαστούν νέα δάνεια από το Μηχανισμό, διότι θα υπάρξει δανεισμός από τις «αγορές», ίσως και μέσα στο 2011! Τα ίδια έλεγαν και πέρυσι τέτοια εποχή (θυμόσαστε το «γεμάτο περίστροφο πάνω στο τραπέζι», που θα τρόμαζε τις «αγορές» και θα αποκλιμάκωνε τα spreads). Αρκεί να αναφέρουμε μόνο ότι την επαύριο της απόφασης των «17», η οποία κατά τον Παπακωνσταντίνου θα τρόμαζε τους «κερδοσκόπους» και ενώ υποτίθεται (πάλι κατά τον Παπακωνσταντίνου) ότι το Συμβούλιο και η Κομισιόν είναι έτοιμα να τρίξουν τα δόντια στους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, που υποβιβάζουν την αξιοπιστία χωρών όπως η Ελλάδα, αμφισβητώντας τις αξιολογήσεις των ελεγκτών του ΔΝΤ, της Κομισιόν και της ΕΚΤ, η Moody’s, λες και το έκανε επίτηδες, για να στείλει ένα μήνυμα στους ευρωπαίους ηγέτες ότι δε μασάει, έκανε μια ξεγυρισμένη υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Πορτογαλίας, φέρνοντας πιο κοντά τη μέρα που αυτή η ευρωπαϊκή χώρα θα προσφύγει στον Προσωρινό Μηχανισμό Στήριξης.
Φαντάζεστε τι δυνατότητες θα έχει η Ελλάδα, που στην αξιολογική κλίμακα είναι πολύ πιο κάτω από την Πορτογαλία, να βγει και να δανειστεί από τις «αγορές». Ο δρόμος προς τον Προσωρινό Μηχανισμό Στήριξης είναι μονόδρομος και γι’ αυτό, άλλωστε, ο Παπανδρέου έκανε τόσο νωρίς την προσφυγή (περίπου ένα χρόνο από τότε που θα χρειαστούν νέα δάνεια). Φυσικά, ο Παπακωνσταντίνου διαβεβαιώνει πως δεν θα χρειαστούν μέτρα πέραν αυτών του υπάρχοντος Μνημόνιου. «Ξεχνά» να πει ότι ήδη το υπάρχον Μνημόνιο «φού-σκωσε» από το Νοέμβρη σε ποσοστό 60% του υπάρχοντος, όπως επίσης «ξέχασε» να πει πως τα 50 δισ. από τις ιδιωτικοποιήσεις ήδη περιλαμβάνονται στο υπάρχον Μνημόνιο, μετά και τις αναφορές και της τρόικας και της συνόδου κορυφής των «17». Αν είναι να… γκαστρώνεται συνεχώς το υπάρχον Μνημόνιο, τότε πράγματι δεν χρειάζεται καινούργιο. Αλλά αυτό είναι παιχνίδι με τις λέξεις και όχι πραγματικότητα. Επειδή, λοιπόν, εμάς δεν μας αρέσει να παίζουμε με τις λέξεις, σημειώνουμε ότι στα συμπεράσματα της προεδρίας, μετά την ευρωσύνοδο της 11ης Μάρτη, αναφέρεται ότι οι χρηματοδοτήσεις από τον Προσωρινό Μηχανισμό Στήριξης θα γίνονται με αυστηρούς όρους («strict conditionality»). Αυτό παραπέμπει σε νέο Μνημόνιο, ανεξάρτητα αν αυτό θα ενσωματωθεί στο υπάρχον, όπως συνέβη και με τα μέτρα της περιόδου 2013-2014 και με τα 50 δισ. των ιδιωτικοποιήσεων.
Και βέβαια, για να μη μας περνάει για… Χαχόλους ο κάθε Παπακωνσταντίνου, πρέπει να σημειώσουμε και πάλι πως όταν οι κερδοσκόποι του διεθνούς χρηματιστικού κεφάλαιου «παίζουν» με την προοπτική χρεοκοπίας του ελληνικού κράτους (έστω και «ελεγχόμενης», μέσω «αναδιάρθρωσης» του χρέους), δεν το κάνουν για πλάκα. Ούτε οι διεθνείς αξιολογικοί οίκοι, όπως η Moody’s και η S&P, που ρίχνουν τις υποτιμήσεις σαν το χαλάζι, κάνουν πλάκα. Η καλύτερη επιβεβαίωση όλων αυτών ήρθε από έναν άνθρωπο υπεράνω υποψίας, από τον επικεφαλής του Προσωρινού Μηχανισμού Στήριξης (EFSF) Κλάους Ρέγκλινγκ. O άνθρωπος που στις 20 Γενάρη δήλωνε πως «η άποψη του ΔΝΤ, της Κομισιόν και της ΕΚΤ είναι ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται αναδιάρθρωση του χρέους της, ότι οι αγορές έχουν υπερεκτιμήσει αυτόν τον κίνδυνο», την περασμένη Τετάρτη είπε μιλώντας σε επιτροπή του γερμανικού κοινοβούλιου ότι το ερώτημα αν η Ελλάδα θα πρέπει να αναδιαρθρώσει το χρέος της δεν μπορεί ακόμα να απαντηθεί!
Τον Απρίλη τα πρώτα μέτρα
Ο «γύψος», λοιπόν, είναι ήδη έτοιμος. Τα πρώτα στοιχεία του θα τα πληροφορηθούμε μέχρι τα μέσα Απρίλη, όταν θα δοθεί στη δημοσιότητα το Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Προσαρμογής μέχρι το 2015, το οποίο πρέπει να έχει ψηφιστεί στη Βουλή μέχρι τα μέσα Μάη. Μέχρι τα τέλη Μάρτη, όπως ανακοίνωσε ο Παπακωνσταντίνου, θα πρέπει να έχει σταλεί στην τρόικα και ένα πρώτο σχέδιο, «σε αδρές γραμμές», για τα ξεπουλήματα κρατικής περιουσίας που θα γίνουν.
Και τι θα γίνει μετά το 2013; Θα πάνε όλα τέλεια, ώστε η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί να προσφύγει στο Μόνιμο Μηχανισμό Στήριξης (ESM); Ακόμα και ο Παπακωνσταντίνου απαντά στο σχετικό ερώτημα, ότι «είναι μια υποθετική συζήτηση, στην οποία δεν θέλει να μπει»! Στη συνέχεια, προφανώς επειδή κατάλαβε ότι άφησε ορθάνοιχτο το παράθυρο, αλλά και χωρίς να παραλείψει να πει με νόημα ότι «είναι προφανές, ότι ο νέος μηχανισμός, για όποια χώρα και αν μπει, σημαίνει νέο πρόγραμμα», έσπευσε να συμπληρώσει τα… καθιερωμένα: «Πιστεύ-ουμε ότι δεν θα χρειαστεί να μπούμε σε κανένα νέο πρόγραμμα, θα εκτελεστεί σωστά αυτό το πρόγραμμα και θα βγει η χώρα από την κρίση». Κι αμέσως έκλεισε τη συζήτηση με τους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες.
Οταν οι πάντες προβλέπουν, ότι τα επόμενα χρόνια το κρατικό χρέος της Ελλάδας θα ξεπεράσει το 160% με 170% του ΑΕΠ, είναι δυνατόν να παίρνει κανείς στα σοβαρά όσα λέει ο Παπακωνσταντίνου;
Δρακόντειο πλαίσιο
Η καταρχήν συμφωνία ανάμεσα στους ηγέτες των «17» αναμένεται να επικυρωθεί από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 24 και 25 Μάρτη. Μπορεί το «Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας» να μετονομάστηκε σε «Σύμφωνο για το ευρώ», προκειμένου να σωθούν τα προσχήματα, μπορεί ορισμένοι να εξακολουθούν να επιτίθενται στον γερμανογαλλικό άξονα, όπως ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ που δήλωσε ότι το «Σύμφωνο για το ευρώ δεν προσφέρει καμία προστιθέμενη αξία και θα αποτύχει», εκφράζοντας ανοιχτά το φόβο του ότι το νέο Σύμφωνο «θα γίνει ακόμα ένα νεογέννητο που πέθανε», μπορεί να βρίσκεται σε εξέλιξη η κόντρα του προέδρου της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ με το γερμανο-γαλλικό άξονα (ο Τρισέ θεωρεί ότι είναι λάθος να μην επιβάλλονται σκληρές και αυτόματες κυρώσεις στις χώρες που θα παραβιάζουν τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας, ενώ είναι εξοργισμένος από την άρνηση της Γερμανίας να επιτρέψει στον Προσωρινό Μηχανισμό Στήριξης να αγοράζει ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά, ώστε να απαλλαγεί η ΕΚΤ από την υποχρέωση να εξακολουθεί να στηρίζει τις υπερχρεωμένες χώρες, στηρίζοντας τις τράπεζές τους, αλλά και να ξεφορτωθεί τα ομόλογα αυτών των χωρών που έχει αγοράσει), μπορεί ο καυγάς το επόμενο Περασκευοσάββατο να είναι σκληρός και να χρειαστούν και άλλες σύνοδοι μέχρι το Σύμφωνο να φτάσει στην τελική του αποκρυστάλλωση, όμως, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, για τους εργαζόμενους δεν πρόκειται ν’ αλλάξει τίποτα. Ιδιαίτερα για τους εργαζόμενους της Ελλάδας, που εδώ και ένα χρόνο αποτελούν τα πρώτα πειραματόζωα του εγχειρήματος «κινεζοποίησης» του ευρωπαϊκού προλεταριάτου.
Ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε αφορά μόνο τον διιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό στο εσωτερικό της ΕΕ. Δηλαδή, δεν θα επιβάλλονται αυτόματα οι πολιτικές από το διευθυντήριο, αλλά μέσα από μια πολιτική διαδικασία. Οι ηγέτες των κρατών θα καθορίζουν κάθε χρόνο τους στόχους που θα πρέπει να πετύχουν στο επόμενο 12μηνο οι χώρες και θα αξιολογούν για καθεμία τα αποτελέσματα που «έπιασε», με βάση έκθεση της Κομισιόν. Ομως, η επιλογή «των αναγκαίων πολιτικών δράσεων αποτελεί ευθύνη κάθε κράτους-μέλους». Κάθε κυβέρνηση θα προσαρμόζει τους υποχρεωτικούς αυτούς στόχους, εκτός της φορολογίας, ανάλογα με τις ανάγκες της.
Από εκεί και πέρα, ζητείται συγκράτηση των μισθών, ώστε αυτοί να εξελίσσονται «στην ίδια γραμμή με την παραγωγικότητα». Ζητούνται μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας, ώστε να καταστεί ο τομέας της απασχόλησης πιο ελκυστικός και να υπάρξει καλύτερη ανταπόκριση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης (δηλαδή, μετατροπή των μισθωτών εργατών σε δούλους). Ζητούνται συνεχείς αυξήσεις στα όρια συνταξιοδότησης, με βάση το προσδόκιμο ζωής σε κάθε χώρα. Και καλούνται οι κυβερνήσεις να δημιουργήσουν μηχανισμούς συγκράτησης του χρέους.
