Η συνεδρίαση ξεκίνησε με μια δήλωση του Χρήστου Τσιγαρίδα, η οποία είναι η εξής:
“Ήθελα να πιστεύω πως δεν θα καταδικαστώ για τα φρονήματά μου. Μια χθεσινή τοποθέτηση της κ. Προέδρου και μια συμπληρωματική του κ. Εισαγγελέα, μου κλόνισε αυτή την πεποίθηση. Αν αυτό αποδειχθεί στο τέλος της διαδικασίας θα καταλάβω ότι δεν κατανόησα τα όρια της πολιτικής αλλαγής που συμβαίνει στην Ελλάδα. Κάθε πολίτης αυτής της χώρας έχει γνώμη για τα συμβαίνοντα και το δικαίωμα να την εκφράζει. Έχει το δικαίωμα να κρίνει αν αυτή η δίκη είναι πολιτική, αν οι πράξεις που μας αποδίδονται έχουν πολιτικά κίνητρα, χωρίς να φοβάται ότι αυτό θα αποτελέσει επιβαρυντικό στοιχείο για τη μελλοντική του ζωή.
Μιλάμε βέβαια, για ενεργούς πολίτες, γιατί υπάρχουν και εξαιρέσεις. Αυτοί που είναι απολιτικοί και ζουν στον κόσμο τους και αυτοί που μυρίστηκαν πριν από μένα ότι η ελεύθερη έκφρασή της γνώμης τους μπορεί να αποτελέσει μελλοντικά επιβαρυντικό στοιχείο για αυτούς και αποδεχόμενοι αυτήν την πραγματικότητα σφυράνε αδιάφορα. Αυτοί δεν με ενδιαφέρουν. Όμως η σιωπή είναι συνενοχή.
Την χθεσινή τοποθέτηση της κ. Προέδρου οι πολίτες θα την εισπράξουν σαν προειδοποίηση, θα λειτουργήσει σαν εκφοβισμός, γιατί μην έχετε καμιά αμφιβολία πως θα προβληθεί από τα ΜΜΕ. Στην Γερμανία από παλιότερα, στην Αγγλία σήμερα, υπάρχει μια κάμερα με οπτικοακουστική δυνατότητα παρακολούθησης για κάθε τρεις πολίτες, στην Αμερική λίγο χειρότερα, καταγράφεται η προσωπική ζωή των ανθρώπων, τα δεδομένα αποθηκεύονται και χρησιμοποιούνται είτε εκβιαστικά είτε σαν αποδεικτικά στοιχεία μιας κατηγορίας, δικηγόροι φυλακίστηκαν για πολλά χρόνια γιατί υπεράσπιζαν πελάτες σε πολιτικές δίκες, άνθρωποι συλλαμβάνονται και ταλαιπωρούνται χωρίς κανένα στοιχείο.
Ας θυμηθούμε την χαμένη τιμή της Κατρίνας Μπλούμ και τελευταία την περιπέτεια του νεαρού Έλληνα στην Αγγλία και άλλα πολλά που διαβάζουμε στις εφημερίδες. Ανησυχώ για την δικηγόρο μου ή για άλλους δικηγόρους μιας επόμενης παρόμοιας δίκης. Ο κ. Εισαγγελέας ανέφερε τον τρομαχτικό καινούριο τρομονόμο που ετοιμάζεται στην Αγγλία. Πόσο μακριά είναι ο αντίστοιχος δικός μας νέος αντίστοιχος τρομονόμος; Στην μελέτη του Ανδρέα Λοβέρδου «Παρεκκλίσεις πολιτικής συμπεριφοράς και Σύνταγμα» στον πρόλογο, τον οποίο συνυπογράφουν Δημήτρης Τσάτσος και Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, εξηγείται η επίθεση που δέχονται όσοι τολμούν να αναφερθούν στο πολιτικό χαρακτήρα της ένοπλης αντιβίας: «Η προσπάθεια κοινωνικοπολιτικής εξήγησης σε καθιστά ύποπτο γιατί αποκαλύπτεις, ή τουλάχιστο αρνείσαι να συγκαλύψεις, την αμηχανία της (όποιας) κρατικής εξουσίας όταν αρνείται στο φαινόμενο της τρομοκρατίας της κοινωνικοπολιτικές του διαστάσεις. Εκείνες δηλαδή τις διαστάσεις που γεννούν την εξουσία και αναπαράγονται από την άσκησή της. Είσαι, λοιπόν, ύποπτος όταν ζητάς από την εξουσία να αποδεχθεί, όχι βέβαια το φαινόμενο, αλλά ένα δρόμο προς την προσέγγισή του που δεν μπορεί να αφήσει έξω από το πεδίο της ιστορικής ευθύνης την ίδια την πολιτεία».
Η ΣΙΩΠΗ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΕΝΟΧΗ
Ο Χ. Τσιγαρίδας εξήγησε πως αναφερόταν στη δήλωση της προέδρου προς τους συνηγόρους του Μ. Κασσίμη, που υποστήριξαν την ένσταση για το πολιτικό έγκλημα, ότι με την τοποθέτησή τους αδυνατίζουν την υπερασπιστική θέση του πελάτη τους.
Η πρόεδρος, εμφανώς ενοχλημένη άρχισε μια απολογητική, με την οποία όμως απλά επιβεβαίωσε τα όσα περιλάμβανε η δήλωση Τσιγαρίδα. Αδυνατώντας εμφανώς να καταλάβει τι ήταν αυτό που κατήγγειλε ο Τσιγαρίδας, έλεγε ότι η ίδια δεν πρόκειται να επιτρέψει παράνομη μαγνητοσκόπηση της δίκης! «Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω».
Ο αναπληρωτής εισαγγελέας Βομπίρης προσπάθησε να μπαλώσει την ένδεια νομικών επιχειρημάτων του συναδέλφου του ως προς την ένσταση αναρμοδιότητας του δικαστηρίου, αλλά μάλλον χειρότερα έκανε τα πράγματα, καθόσον η επιχειρηματολογία του ήταν επιεικώς αφελέστατη. Δεν δικάζονται όλα τα κακουργήματα στα Μικτά Ορκωτά –είπε- γιατί θα χρειαζόμασταν πολλούς ενόρκους!
Το ότι εδώ έχουμε εξαίρεση όχι συγκεκριμένων αδικημάτων, αλλά συγκεκριμένων κατηγορούμενων (αφού διαφορετικοί κατηγορούμενοι με τα ίδια αδικήματα δικάζονται στα ΜΟΔ) δεν τον απασχόλησε. Επικουρικά αναφέρθηκε στο ν. 1897/90 που επίσης υπήγαγε ορισμένες κατηγορίες κατηγορούμενων στα τριμελή εφετεία, για να εισπράξει την εύστοχη παρατήρηση του Σπύρου Φυτράκη, ότι και αυτός ήταν ένας νόμος που φτιάχτηκε για να δικαστεί ο Ρασίντ σε τριμελές εφετείο και όχι σε Μικτό Ορκωτό. Παραδέχτηκε και ο ίδιος ότι πρόκειται για νομοθεσία. Μόνο που δεν μπήκε στον κόπο να εξηγήσει ποιοι ακριβώς λόγοι επέβαλαν αυτή την νομοθεσία. Σε ό,τι αφορά το «πολιτικό έγκλημα», ακολούθησε την πεπατημένη. Πολιτικό έγκλημα είναι μόνο εκείνο που αποβλέπει ευθέως στην ανατροπή της καθεστηκυίας τάξης, δηλαδή μόνο η εσχάτη προδοσία. Ολα τα άλλα αδικήματα είναι του κοινού ποινικού δικαίου, έστω και αν τα κίνητρα των δραστών ήταν πολιτικά. Στο «διά ταύτα» ταυτίστηκε με τον συνάδελφό του Πατσή: Από το βούλευμα δεν προκύπτει πολιτικό έγκλημα, αν προκύψει από τη διαδικασία μπορούμε να το ξαναδούμε.
Οι συνήγοροι πολιτικής αγωγής που ακολούθησαν δεν πρωτοτύπησα. υποστήριξαν την κλασική «αντικειμενική θεωρία», σύμφωνα με την οποία στην πραγματικότητα δεν υπάρχει πολιτικό έγκλημα, εκτός από την απόπειρα πραξικοπήματος. Ολα τα άλλα, όλες οι παραβιάσεις του ποινικού νόμου που γίνονται από επαναστατικές πολιτικές οργανώσεις είναι αδικήματα του κοινού ποινικού δικαίου. Οσο για την αντισυνταγματικότητα του τρομονόμου, χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Κατσαντώνη, ο οποίος κάλεσε τους δικαστές να μην ασχοληθούν με αυτή, διότι ο νομοθέτης κινήθηκε με βάση την αρχή («έτσι θέλω έτσι ορίζω»). Με άλλα λόγια, τα δικαστήρια οφείλουν να υπακούουν στις πολιτικές σκοπιμότητες, οι οποίες οδηγούν σε κατασκευή νόμων. Δεκατέσσερις νυσταγμένοι βουλευτές ψήφισαν τις μεταμεσονύκτιες ώρες τον τρομονόμο και τα δικαστήρια οφείλουν να τον τηρούν και να μην ελέγχουν τη συνταγματικότητά του, γιατί αυτό υπαγορεύει η πολιτική σκοπιμότητα της συγκυρίας!
Αλλος συνήγορος πολιτικής αγωγής, ο Γ. Μαύρος, γνωστός (από τη «δίκη της 17Ν») ως μαύρος Μαύρος, υποστήριξε ότι βεβαίως είναι πολιτική η δράση του ΕΛΑ, βεβαίως είναι πολιτικά τα «εγκλήματα», όμως αυτό ισχύει για όλες τις άλλες επιστήμης πλην της νομικής. Από άποψη ποινικού δικαίου –είπε- δε μπορεί να υπάρξει πολιτικό έγκλημα και η σχετική αναφορά στο Σύνταγμα είναι απλώς ένα υπόλειμμα με ρομαντική σημασία!
Πρόεδρος: Είπα ξείπα, αλλά…
Ανέκρουσε πρύμναν η πρόεδρος κ. Μπρίλλη για το «οιωνεί προσωρινό δεδικασμένο», λέγοντας τα εξής: «Η έννοια οιονεί δεδικασμένο, που είχα χρησιμοποιήσει μια φορά, είχε την έννοια ότι απλώς είχαν τεθεί κάποια ζητήματα και σε εκείνο το δικαστήριο και είχε αποφανθεί. Βεβαίως και εδώ είναι άλλο δικαστήριο, άλλοι κατηγορούμενοι, άλλοι δικαστές, άλλοι υπερασπιστές και κυρίως η υφή και η δομή της υπόθεσης είναι διαφορετική. Εδώ μιλάμε για την παρούσα δίκη, αυτή μας απασχολεί κι έχουμε άλλα δεδομένα». Αυτό το «είπα ξείπα», όμως, μόνο τυπική σημασία μπορεί να έχει. Για την κ. Μπρίλλη ισχύει το «γλώττα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει». Το «οιωνεί >δεδικασμένο» της ξέφυγε και αποκάλυψε την ουσία. Τα τεράστια ζητήματα παραβιάσεων της ίδιας της αστικής νομιμότητας, του Συντάγματος, του ποινικού κώδικα, της ποινικής δικονομίας, λύνονται και από αυτό το δικαστήριο με τον τρόπο που λύθηκαν από το προηγούμενο. Δηλαδή, όπως προστάζει η διεθνής της «αντιτρομοκρατίας» και οι εγχώριοι γκαουλάιτέρ της.
