Αυτή τη φορά δε μπορούν να επικαλεστούν ούτε τις μεγάλες θερμοκρασίες ούτε το… «στρατηγό άνεμο». Μια συνηθισμένη καλοκαιρινή μέρα ήταν η περασμένη Τετάρτη, με 35 βαθμούς θεσμοκρασία και μέτριους ανέμους. Κι όμως, αυτή τη μέρα κάηκαν σχεδόν 1200 στρέμματα στον Υμηττό! Μέρα και όχι νύχτα. Εντεκα μήνες μετά τη φωτιά που είχε κάψει άλλα 1000 στρέμματα στο ίδιο βουνό. Ενα χρόνο μετά την καταστροφή της Πάρνηθας. Κι είμαστ’ ακόμα στην αρχή…
Την ώρα που η φωτιά κατάκαιγε τον Υμηττό, ο αρμόδιος για τα δάση υφυπουργός Γεωργίας Κ. Κιλτίδης, ξεπερνούσε κάθε όριο πρόκλησης: «Οσον αφορά τη φετινή περίοδο υπάρχει υπό την αιγίδα του υπουργείου Εσωτερικών ένας συντονισμός, ο οποίος φαίνεται ότι λειτουργεί καλύτερα από κάθε άλλη χρονιά, την τελευταία δεκαετία»! Τα αποτελέσματα τα είδαμε…
Η κατάσταση είναι ίδια και χειρότερη από την περσινή. Δεν έχουν γίνει στοιχειώδη έργα δασοπονίας, όπως θα διαβάσετε στο ρεπορτάζ που ακολουθεί. Τα δάση έχουν συσσωρεύσει περισσότερη εύφλεκτη μάζα, είτε από υλικά του ίδιου του δάσους (πευκοβελόνες, θάμνοι κ.λπ.) είτε από αδέσποτες χωματερές στις παρυφές των πόλεων. Προσωπικό για να επανδρώσει πυροφυλάκια δεν προσλαμβάνεται. Κανένα βήμα για την εγκατάσταση δορυφορικών συστημάτων προειδοποίησης δεν έχει γίνει. Τεράστιες ελλείψεις προσωπικού υπάρχουν όχι μόνο στην Πυροσβεστική, αλλά και στους έκτακτους δασοπυροσβέστες και στους έκτακτους δασεργάτες που προσλαμβάνουν τα δασαρχεία.
Οταν στην Αττική, στη βιτρίνα του ελληνικού κράτους, είναι τόσο οικτρή η κατάσταση, όπως έδειξε το διήμερο Τετάρτης-Πέμπτης, φανταστείτε τι γίνεται στην υπόλοιπη χώρα. Επειδή το θέμα είναι τεράστιο, θα συνεχίσουμε με αποκαλύψεις και στα επόμενα φύλλα. Γιατί αυτό που συμβαίνει είναι έγκλημα σε βάρος της ζωής μας.
Στις αρχές του περασμένου Απρίλη είχαμε συγκεντρώσει όλα τα στοιχεία σχετικά με τη χρηματοδότηση όλων των Διευθύνσεων Δασών της χώρας από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και τον Ειδικό Φορέα Δασών (ΕΦΔ) για την κάλυψη ακόμη και των πιο στοιχειωδών αναγκών σε προσωπικό και εξοπλισμό και την πραγματοποίηση, έστω και υποτυπωδώς, των εργασιών που γίνονται κάθε χρόνο για την προστασία και ανάπτυξη των δασών. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάστηκαν σε άρθρο με τίτλο «Και πάλι ανοχύρωτη χώρα» («Κ», 5.4.08) στο οποίο καταλήγαμε:
«Πενιχρότατα είναι, λοιπόν, για μια ακόμη χρονιά τα κονδύλια για τα έργα προστασίας και ανάπτυξης των δασών. Ελάχιστα έργα θα γίνουν, γι’ αυτό και οι αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες δεν βιάζονται ν’ ανακοινώσουν ποια από τα ζητηθέντα έργα εγκρίθηκαν. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα η χώρα να είναι ανοχύρωτη, όταν θα αρχίσουν να ξε- σπούν οι πυρκαγιές που στη συντριπτική τους πλειοψηφία δεν είναι έργο οργανωμένου σχεδίου, όπως κάθε χρόνο ισχυρίζονται τα κυβερνητικά παπαγαλάκια, προκειμένου να καλύψουν τις εγκληματικές ευθύνες της κυβέρνησης».
Οι πυρκαγιές που άρχισαν ήδη να καταστρέφουν τα δάση επιβεβαιώνουν τις εκτιμήσεις εκείνες (κι είμαστε ακόμα στην αρχή της αντιπυρικής περιόδου). Η Ελλάδα και φέτος θα είναι ανοχύρωτη χώρα, γιατί τα έργα προστασίας και ανάπτυξης είναι και φέτος ελάχιστα, γιατί συνεχίζουν να παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα οι δαπάνες. Οσο θα περνάει ο καιρός, θα ανεβαίνει η θερμοκρασία και θα λιγοστεύουν οι βροχοπτώσεις, θα ξεσπούν περισσότερες πυρκαγιές και θα είναι καταστροφικότερες. Περιττεύει, βέβαια, να πούμε ότι η επαλήθευση της εκτίμησής μας για τις πυρκαγιές που θα ξεσπάσουν και φέτος δε μας χαροποιεί.
Στις 19 Μάη , εγκρίθηκε από το ΠΔΕ η δαπάνη για την ανάπτυξη και προστασία των δασών, η οποία και φέτος κρατήθηκε στο πολύ χαμηλό επίπεδο των 5,889 εκατ. ευρώ. Σ’ αυτό το κονδύλι συμπεριλαμβάνονται και οι υποχρεώσεις που ανέκυψαν από την υπέρβαση των δαπανών για έργα που έγιναν το 2007, η οποία, σύμφωνα με την έρευνά μας, ανέρχεται σε 2,5 εκατ. ευρώ. Ετσι, για νέα έργα απομένει κονδύλι 3,389 εκατ. ευρώ, το οποίο δε φτάνει ούτε για τα ελάχιστα έργα που εγκρίθηκαν για το 2008. Υποτίθεται ότι κάθε χρόνο εγκρίνεται ποσό 8 εκατ. ευρώ, όμως απ’ αυτά 2 εκατ. ευρώ πηγαίνουν στους δήμους για το πρόγραμμα «Θησέας».
Ας δούμε για ποια έργα δαπανούνται τα 5,889 εκατ. ευρώ. 4,56 εκατ. ευρώ για «Διάνοιξη, συντήρηση, βελτίωση και ασφαλτόστρωση δασικών δρόμων» και 630.400 ευρώ για καλλιέργεια δασικών φυτωρίων. Ούτε ένα ευρώ για πυροφυλάκια-παρατηρητήρια, κρουνούς και δεξαμενές. Για «Διάνοιξη, συντήρηση κ.λπ.» έχουν δοθεί και κάποια ευρώ από τον ΕΦΔ (θα αναφερθούμε αναλυτικά παρακάτω). Το συνολικό αυτό ποσό, που κατανέμεται σ’ όλες τις νομαρχίες της Ελλάδας, είναι πολύ μικρό για να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες διάνοιξης και συντήρησης του δασικού οδικού δικτύου, που είναι απαραίτητο για να αντιμετωπιστούν έγκαιρα, γρήγορα και με τις λιγότερες δυνατές απώλειες δασικού πλούτου οι πυρκαγιές. Στον Πίνακα κατανομής των δαπανών γι’ αυτά τα έργα διαπιστώνει κανείς, ότι σε μερικούς νομούς, όπως Δράμας, Εβρου και Σερρών, τα ποσά ανέρχονται σε 462.900, 161.500 και170.750 ευρώ αντίστοιχα. Ψάξαμε για να δώσουμε μια εξήγηση γι’ αυτά τα αυξημένα ποσά (αυξημένα, όχι φυσικά σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες υπεράσπισης του δασικού πλούτου, αλλά σε σχέση με άλλους νομούς της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας, όπως Κέρκυρας, Λέσβου, Χανίων, Λευκάδας, Κεφαλληνίας, που τα ποσά κυμαίνονται από 14.200 έως 45.000 ευρώ) και μάθαμε, ότι σ’ αυτούς τους νομούς υπάρχει αυξημένη δραστηριότητα από την εταιρία του Δημοσίου ΚΕΔ (Κρατική Εκμετάλλευση Δασών).
Μπορεί ο Κ. Κιλτίδης να κοκορεύεται ότι αυτός άνοιξε τον ΕΦΔ, η αλήθεια όμως είναι ότι αυτόν τον είχε ανοίξει ο Ε. Μπασιάκος. Ομως, τα κονδύλια πήγαιναν για τη γεωργία και όχι για την ανάπτυξη και προστασία των δασών. Λόγω της κατάστασης που είχε δημιουργηθεί, όποιος κι αν ήταν αρμόδιος για τα δάση θα ήταν υποχρεωμένος να δώσει και μερικά εκατ. ευρώ από τον ΕΦΔ για τα δάση. Τον Οκτώβρη του 2007 ο Κ. Κιλτίδης είχε ανακοινώσει, ότι μέσα στο 2007 θα δώσει 10 εκατ. ευρώ και 8 εκατ. το 2008 από τον ΕΦΔ. Είχε ανακοινώσει ακόμη, ότι από τα 8 εκατ. ευρώ του ΕΦΔ για το 2008 θα κρατηθούν 4,5 εκατ. ευρώ για να προκηρυχτούν οι διαγωνισμοί για τη σύνταξη των δασικών χαρτών των νομών Αττικής και Χαλκιδικής. Μέχρι τώρα, εκταμιεύθηκαν από τον ΕΦΔ 17.747.900 ευρώ, εκ των οποίων τα 584.000 ευρώ θα πάνε για τη διαφημιστική καμπάνια για τα δάση, που θα κοστίσει συνολικά 1,3 εκατ. ευρώ και που αντιπροσωπεύει το 7.3% της συνολικής δαπάνης του ΕΦΔ για τα δάση! Μια καμπάνια που είναι χρήσιμη για τα προσωπικά παιχνίδια ανέλιξης του Κ. Κιλτίδη.
Εκταμιεύοντας, λοιπόν, ο Κ. Κιλτίδης από τον ΕΦΔ 17,75 εκατ. ευρώ εξάντλησε όλα τα περιθώρια ανάληψης χρημάτων που είχε απ’ αυτό το λογαριασμό και έτσι παρέπεμψε στις ελληνικές καλένδες την υλοποίηση της πομπώδικης δήλωσής του, ότι μέχρι το Μάη του 2008 θα προκηρύξει τους διαγωνισμούς για τη σύνταξη των δασικών χαρτών, αφού δεν διαθέτει πια τα 4.5 εκατ. ευρώ. Θα μας πουν ίσως ότι μπορεί να το κάνει το 2009. Αυτό δεν ισχύει, τουλάχιστον για τους υπό κτηματογράφηση 69 δήμους της Αττικής και τους 39 δήμους των υπόλοιπων περιοχών, γιατί με την έναρξη της κτηματογράφησης το υπουργείο Γεωργίας είναι υποχρεωμένο να προκηρύξει άμεσα το διαγωνισμό για τους δασικούς χάρτες ή να δηλώσει αδυναμία και έτσι το έργο να αναλάβει η Κτηματολόγιο ΑΕ, όπως είναι ο διακαής πόθος του Γ. Σουφλιά.
Την προηγούμενη βδομάδα, σε σχόλιό μας σχετικό με τους δασικούς χάρτες των 107 υπό κτηματογράφηση δήμων, εκτιμούσαμε με απόλυτη βεβαιότητα, ότι ο Κ Κιλτίδης το αργότερο μέχρι τις 17 Ιούλη θα βγάλει την απόφαση με την οποία θα δηλώνει αδυναμία σύνταξής τους, με αποτέλεσμα να τους αναλάβει η Κτηματολόγιο ΑΕ. Μέσα στη βδομάδα,υψηλόβαθμος υπηρεσιακός παράγοντας στον τομέα των δασών, με τον οποίο επικοινωνήσαμε, μας γνωστοποίησε, ότι υπάρχει σχέδιο απόφασης στα συρτάρια των συμβούλων ή του ίδιου του υπουργού, που δεν γνωρίζει αν έχει υπογραφεί. Φαίνεται ότι έχει επιλεγεί τακτική σιγανοπαπαδιάς. Να υπογραφεί η απόφαση αδυναμίας σύνταξης δασικών χαρτών από το υπουργείο Γεωργίας και να σταλεί στο Σαρακατσάνο χωρίς να ανακοινωθεί τίποτα.
Αναφέραμε ότι από τον ΕΦΔ εκταμιεύθηκαν 17,75 εκατ. ευρώ, από τα οποία 0,584 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για την κάλυψη ενός μέρους των δαπανών για τη διαφημιστική καμπάνια. Το υπόλοιπο ποσό διατέθηκε όπως φαίνεται στους πίνακες.
Από τον Πίνακα 1 διαπιστώνουμε ότι τα 10,811 εκατ. ευρώ πήγαν για αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, δηλαδή έργα που γίνονται μετά τις καταστροφές που προκαλούν οι πυρκαγιές. Μπορεί η δαπάνη αυτή να είναι «σύννομη», σύμφωνα με το άρθρο 8 του δασοκτόνου νόμου 3208/2003, όμως αυτές οι δαπάνες έπρεπε να καλυφθούν με κονδύλια από το Ταμείο Αρωγής Πυροπλήκτων, όπως αρχικά είχε δηλωθεί από τους συναρμόδιους υπουργούς. Από τον Πίνακα 2 διαπιστώνουμε ότι δαπανήθηκαν συνολικά 6.386.900 ευρώ, από τα οποία 4.225.000 για δασικά φυτώρια, 1.087.900 για αγορά υπηρεσιακών αυτοκινήτων (που πράγματι είναι απαραίτητα στη δουλειά που πρέπει να γίνεται από τους υπηρεσιακούς παράγοντες στο πλαίσιο της προστασίας και ανάπτυξης των δασών) και 1.074.000 ευρώ για κρουνούς, δεξαμενές και δρόμους.
Σύμφωνα με την απόφαση το ποσό αυτό δόθηκε στις περιφέρειες: Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 478.000 ευρώ, Ηπείρου 100.000 ευρώ, Θεσσαλίας 138.000 ευρώ, Δυτικής Ελλάδας 70.000 ευρώ, Πελοποννήσου 220.000 ευρώ και Κρήτης 68.000 ευρώ. Τα ποσά αυτά, που είναι πενιχρότατα, δόθηκαν μόνο σε έξι περιφέρειες και όχι σ’ όλους τους νομούς των περιφερειών.
Το μεγαλύτερο τμήμα του 1,074 εκατ. ευρώ δόθηκε για κρουνούς και δεξαμενές. Ηταν το μοναδικό κονδύλι που δόθηκε, γιατί από το ΠΔΕ δεν διατέθηκε ευρώπουλο για κρουνούς και δεξαμενές. Οι νομοί των έξι περιφερειών που εξαιρέθηκαν καθώς και οι επτά εξαιρεθείσες περιοχές δεν είχαν άραγε ανάγκες σε κρου- νούς και δεξαμενές; ‘Η το πενιχρό αυτό κονδύλι ήταν αρκετό για να καλυφθούν οι ανάγκες των έξι περιφερειών; Ποιος σοβαρός άνθρωπος μπορεί να δεχτεί τέτοιους αστείους ισχυρισμούς;
Αν αθροίσουμε τα ποσά που πήγαν από το ΠΔΕ και τον ΕΦΔ για προστασία και ανάπτυξη δασών το 2008, φτάνουμε στα 9,776 εκατ. ευρώ (αφαιρέσαμε τα 2,5 εκατ. ευρώ που αποτελούν υποχρεώσεις για έργα που έγιναν το 2007). Ας συγκρίνουμε αυτό το ποσό με τα ποσά που είχε εισηγηθεί, στο πλαίσιο της σύνταξης του δασοκτόνου νόμου 3208/2003 ο Β. Γιωτάκης, που ήταν από τους βασικούς συντάκτες του νομοσχέδιου και γενικός διευθυντής Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος. Στο αρχικό σχέδιο είχε προτείνει να πηγαίνουν για την προστασία και ανάπτυξη των δασών 15 δισ. δρχ. (44 εκατ. ευρώ) το χρόνο, που θα αναπροσαρμόζονταν κάθε χρόνο τιμαριθμικά, και επιπλέον τα ετήσια έσοδα από τη θήρα και τα δάση. Τελικά, αυτή η εισήγηση δεν πέρασε και έμεινε μόνο ο ΕΦΔ, όμως το ποσό δεν ήταν αυθαίρετο. Αποτελούσε μια ένδειξη για τα κονδύλια που απαιτού-νται κάθε χρόνο. Οπως διαπιστώνουμε, δε χωρά καμία σύγκριση ανάμεσα στα μεγέθη που δίνονται σήμερα και σ’ αυτά που πρότεινε ο Γιωτάκης, που φημιζόταν ως στυλοβάτης της δασοκτόνας πολιτικής των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ.
Το 2007 είχαν προσληφθεί 500 οκταμηνίτες για να καλύψουν ανάγκες των πυρόπληκτων περιοχών και 720 οκταμηνίτες για τις ανάγκες της ΚΕΔ (Κρατική Εκμετάλλευση Δασών), της Θήρας και των Εθνικών Δρυμών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις υπηρεσιακών παραγόντων, θα απαιτηθούν 11,2 εκατ. για μισθοδοσία και ασφαλιστική κάλυψη. Μέχρι τώρα έχουν εξευρεθεί 3,8 εκατ. και υπάρχει μεγάλο πρόβλημα για το υπόλοιπο των 7,8 εκατ. ευρώ. Θυμηθείτε ότι οι πρωτοκλασάτοι υπουργοί έλεγαν τότε, ότι οι δαπάνες αυτές θα καλυφθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό. Φτάσαμε στα τέλη Ιούνη και ακόμη να πληρωθούν οι οκταμηνίτες. Ο καιρός περνάει και ακόμη να προσληφθούν ή να ανανεωθούν οι συμβάσεις τους.
Δεν νομίζουμε ότι χρειάζεται να προσθέσουμε τίποτ’ άλλο. Ομως ο Κ. Κιλτίδης και η κυβέρνηση, αντί να βάλουν πλάτη με γενναία χρηματοδότηση από τον ΕΦΔ, το ΠΔΕ και τον Κρατικό Προϋπολογισμό, ασχολούνται με μνημόνια και φτηνιάρικη προπαγάνδα.
