«Να παρατηρήσω όμως ότι σε στιγμές οικονομικής κρίσης τα πανεπιστήμια δεν χρειάζεται απλώς να προσαρμοστούν στα δεδομένα, πρέπει να είναι πρωτοπόρα στην αντιμετώπιση της κρίσης.
Το 2008 όταν ξεκίνησε η παγκόσμια οικονομική κρίση, πανεπιστήμια τα οποία δεν είχαν τόσο μεγάλη εξάρτηση από την κεντρική κυβέρνηση, έκαναν εντυπωσιακές ενέργειες για να ανταποκριθούν στην κρίση, συγκεκριμένα τα παν/μια του Stanford και του Berkeley, το μεν αναγκάστηκε να απολύσει διοικητικό προσωπικό και να παγώσει όλους τους διορισμούς για ένα χρόνο, το δε Berkeley έκοψε ένα μισθό από τους καθηγητές του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να το ακολουθήσουμε και εμείς αλλά στην προκειμένη περίπτωση -στους έκτακτους καθηγητές- τα ίδια τα πανεπιστήμια να βρουν τρόπους. Μπορεί να χρειαστεί να συγχωνεύσουν τμήματα ή προγράμματα…».
Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στον κολλητό του Παπανδρέου, υφυπουργό Παιδείας Πανάρετο και είναι χαρακτηριστικά της πολιτικής αφανισμού, που επιβάλλεται με βίαιο τρόπο στα πανεπιστήμια. Αφού συρρικνώθηκαν ως εκεί που δεν παίρνει οι δαπάνες λειτουργίας των Ιδρυμάτων, τώρα επιχειρείται ο αποδεκατισμός τους από το επισφαλές εργασιακά εκπαιδευτικό τους δυναμικό (οι συμβασιούχοι αποτελούν μεγάλο μέρος του διδακτικού προσωπικού, ενώ στα ΤΕΙ αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία), που ως τώρα αποτελούσε τη φθηνή λύση για το αστικό κράτος, το οποίο αρνούνταν με επιμονή να καθιερώσει τη μόνιμη και σταθερή εργασία του διδακτικού προσωπικού στα πανεπιστήμια. Στην εποχή του μνημονίου, στην προκρούστεια κλίνη μπαίνει κάθε κοινωνική δαπάνη (όπως αυτή που απαιτείται για τη λειτουργία του δημόσιου πανεπιστήμιου) και στον Καιάδα ρίχνονται χωρίς καμιά αναστολή εκατοντάδες εργαζόμενοι, με πρώτους και καλύτερους τους εργασιακά επισφαλείς.
Παρακάτω δημοσιεύουμε την καταγγελία της επιστολής του Πανάρετου προς τα πανεπιστήμια, που έκαναν οι Πρωτοβουλίες Διδασκόντων με βάση το ΠΔ 407/80 των Πανεπιστημίων Αιγαίου, Θεσσαλίας, Πατρών, ΑΠΘ, Ιωαννίνων, Κρήτης, οι Σύλλογοι Εκτάκτου Εκπαιδευτικού Προσωπικού των ΤΕΙ Πειραιά και Θεσσαλονίκης και η Πρωτοβουλία μελών ΔΕΠ υπό αναμονή τοποθέτησης (Α-λέκτωρ):
Με υπέρμετρο αυταρχισμό και αγνοώντας τον σχεδιασμό που έχουν πραγματοποιήσει για το εκπαιδευτικό έργο τους τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ της χώρας, ο υφ. Παιδείας κ. Πανάρετος επιτίθεται για άλλη μια φορά στην ακαδημαϊκή κοινότητα και θέτει εκ προοιμίου εκτός των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων σχεδόν όλους τους επί συμβάσει διδάσκοντες.
Συγκεκριμένα, στις 2 Ιουνίου, ο Υφυπουργός Παιδείας κοινοποίησε αποφάσεις που ανακοινώνουν ότι φέτος δεν θα δοθούν πιστώσεις για συμβασιούχους διδάσκοντες στα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ (ΠΔ407/80 και επιστημονικοί και εργαστηριακοί συνεργάτες αντίστοιχα) για να τις κατανείμουν τα εκάστοτε ιδρύματα. Αντ’ αυτού, το ίδιο το Υπουργείο θα αξιολογήσει τις ανάγκες των τμημάτων και θα προσφέρει συγκεκριμένες πιστώσεις για συγκεκριμένα μαθήματα. Για τον σκοπό αυτό ζητά από τις γραμματείες των Τμημάτων αναλυτικά στοιχεία για τα μαθήματα που θα διδαχθούν από συμβασιούχους, το εάν είναι υποχρεωτικά ή επιλογής, τον αριθμό των μελών ΔΕΠ ή ΕΠ ανά τμήμα, τον αριθμό των φοιτητών που το δήλωσαν την περασμένη χρονιά κ.λπ. Βάσει αυτών των στοιχείων, το ίδιο το Υπουργείο και όχι τα τμήματα θα κρίνει αν δικαιούνται να λάβουν πιστώσεις ή όχι. Ξεκαθαρίζει επίσης ότι για τα Πανεπιστημιακά τμήματα με περισσότερα από 25 μέλη ΔΕΠ και τα Τμήματα ΤΕΙ με πάνω από 15 μέλη ΕΠ δεν θα δοθούν καθόλου πιστώσεις, παρά μόνο κατ’ εξαίρεση.
Είναι προφανές ότι το Υπουργείο ετοιμάζεται να κάνει τεράστιας κλίμακας περικοπή στις πιστώσεις για διδάσκοντες 407/80 και επιστημονικούς και εργαστηριακούς συνεργάτες. Αλλωστε, ήδη υπάρχει ρητή εντολή του Υπουργείου Εσωτερικών για περικοπή κατά 50% των συμβασιούχων σε όλα τα Υπουργεία. Επιβάλλοντας το πλαφόν των 25 μελών ΔΕΠ και των 15 μελών ΕΠ, το ΥΠΔΒΜΘ στερεί το αναγκαίο προσωπικό από πάρα πολλά τμήματα με σημαντικότατες διδακτικές και εργαστηριακές ανάγκες. Επιπλέον, η διαδικασία αξιολόγησης και ιεράρχησης που θα κάνει το Υπουργείο είναι σχεδόν νομοτελειακό ότι θα είναι χρονοβόρα, χαοτική και εγγενώς διαβλητή, όπως φάνηκε και από την επαναξιολόγηση των ερευνητικών προτάσεων. Μετά τη στάση πληρωμών έρχεται και η στάση προσλήψεων.
Με τη μέθοδο του αιφνιδιασμού, οι πανεπιστημιακοί διδάσκοντες με το ΠΔ407/80, καθώς και οι Εργαστηριακοί και Επιστημονικοί Συνεργάτες των ΤΕΙ ενημερώθηκαν ότι η προοπτική τους είναι η ανεργία, η ετεροαπασχόληση και η μετανάστευση.
Είναι μια μεθόδευση προδήλως αντισυνταγματική (αφού αφαιρεί από τα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ το δικαίωμα επιλογής διδασκόντων) που θα έχει τρομακτικές συνέπειες για τους φοιτητές των Πανεπιστημίων και ΤΕΙ. Η έλλειψη συμβασιούχων διδασκόντων στα Πανεπιστήμια συνεπάγεται την εξαφάνιση μαθημάτων από τα Προγράμματα Σπουδών, ενώ στα ΤΕΙ πλήττεται ο πυρήνας της παρεχόμενης εκπαίδευσης που είναι τα Εργαστήρια. Η φυσιογνωμία των πτυχίων στρεβλώνεται, ενώ τα ανταποδοτικά κριτήρια θα τεθούν ως μόνη «λύση» για τη «σωτηρία» των ΑΕΙ.
Η αιφνίδια κίνηση του Υπουργείου Παιδείας έρχεται να πλαισιώσει την περικοπή των προϋπολογισμών των Ιδρυμάτων κατά 50%, τις σημαντικότατες καθυστερήσεις σε χρηματοδοτήσεις ερευνητικών προγραμμάτων, την τεράστια και αυθαίρετη καθυστέρηση των διορισμών των μελών ΔΕΠ και ΕΠ που έχουν εκλεγεί μέχρι και τρία χρόνια πριν (πολλοί από τους οποίους εργάζονται ως συμβασιούχοι) και το πάγωμα των προκηρύξεων νέων θέσεων. Ολα αυτά θέτουν τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση σε οικονομικό κλοιό και δημιουργούν κλίμα πανικού για το μέλλον και τον προσανατολισμό της.
Είναι πλέον σαφές πως δεν πρόκειται για μέτρα εξορθολογισμού και λογιστικής ερμηνείας των προβλημάτων στα Πανεπιστήμια και ΤΕΙ. Η συμμόρφωση με τον κεντρικό σχεδιασμό Κυβέρνησης -ΔΝΤ – Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν οδηγεί σε τίποτε άλλα παρά απολύσεις των επί συμβάσει διδασκόντων και συνεπακόλουθη εντατικοποίηση της εργασίας των υπηρετούντων μελών ΔΕΠ και ΕΠ. Φυσική συνέπεια της υποχρηματοδότησης και του εξανδραποδισμού των διδασκόντων θα είναι η πίεση για τη μετάλλαξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης προς την ανταποδοτικότητα και τα δίδακτρα. Η Ανώτατη Εκπαίδευση αλλάζει επί τα χείρω, γεγονός που θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικά κληροδοτήματα του Μνημονίου.
Τώρα είναι ή ώρα της συλλογικής δράσης. Δεν πρόκειται να μείνουμε απαθείς θεατές της απαξίωσης της εργασιακής και ακαδημαϊκής αξιοπρέπειάς μας. Θα αγωνιστούμε μαζί με τους φοιτητές, τους διδάσκοντες, τους εργαζομένους για να υπερασπιστούμε τη δημόσια δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση ως κοινωνικό αγαθό.
