Πολλαπλές επιθέσεις δέχεται ο ευαίσθητος κλάδος της Ειδικής Αγωγής. Ο «κόφτης» επιβάλλεται με κάθε μέσο, πλήττοντας τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, τους γονείς τους και τους εργαζόμενους στις δομές ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης.
Εκπαίδευση, αναγκαία θεραπευτική αγωγή, εργαζόμενοι-θεραπευτές ειδικής αγωγής έχουν μπει στο μάτι του κυκλώνα με μοναδικό στόχο μια λογιστική αντιμετώπιση των δαπανών και τη δραστική περικοπή τους και όχι τα πραγματικά συμφέροντα παιδιών και εργαζόμενων.
Εκπαίδευση
♦ Τα Τμήματα Ενταξης (ΤΕ) ουσιαστικά καταργήθηκαν ή ελαχιστοποιήθηκε ο αριθμός τους με τη διάχυση των μαθητών τους στις συμβατικές τάξεις, τακτική που καλύφθηκε με εύηχες φράσεις όπως «συνεκπαίδευση», «προώθηση της ένταξης και των ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση», κ.λπ.
♦ Ακολούθησαν συγχωνεύσεις ΤΕ σε σχολικές μονάδες που είχαν συγχωνευθεί και μετακίνηση εκπαιδευτικών της γενικής εκπαίδευσης στην Ειδική Αγωγή για «συμπλήρωση ωραρίου».
♦ Στη συνέχεια, κλήθηκαν οι σχολικές μονάδες να συστήσουν τις τριμελείς ομάδες εκπαιδευτικής υποστήριξης μαθητών (διευθυντής, εκπαιδευτικός τάξης, εκπαιδευτικός υπεύθυνος για την επικοινωνία με το Κ.Ε.Σ.Υ.) στις οποίες ένα μόνο μέλος, ο εκπαιδευτικός που είναι υπεύθυνος για την επικοινωνία με το Κ.Ε.Σ.Υ., έχει γνώσεις Ειδικής Αγωγής. Οι ομάδες εκπαιδευτικής υποστήριξης επιφορτίζονται με το καθήκον της «διάγνωσης» των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και της κατάρτισης «βραχυχρόνιου προγράμματος υποστήριξης» αυτών.
♦ Στα νηπιαγωγεία, η ίδρυση Τμημάτων Ενταξης είναι σχεδόν απαγορευτική. Το Συντονιστικό Νηπιαγωγών αναφέρει τα εξής:
«Στα νηπιαγωγεία υπάρχει μεγάλος αριθμός μαθητών που χρειάζεται υποστήριξη αλλά μέχρι να αξιολογηθούν από δημόσιο φορέα ώστε να πάρουν τη διάγνωση που χρειάζεται για το Τμήμα Ενταξης, έχει χαθεί τουλάχιστον η μισή χρονιά και πολλές φορές ολόκληρη η χρονιά, με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολο σε εκείνη τη φάση να μετεγγραφούν σε άλλο νηπιαγωγείο (για παιδαγωγικούς και ψυχολογικούς λόγους).
Οι τρεις (3) γνωματεύσεις που απαιτούνται για την ίδρυση του ΤΕ σε ένα νηπιαγωγείο αφορούν τις περισσότερες φορές σε μαθητές που δε θα φοιτήσουν στο νηπιαγωγείο την επόμενη χρονιά καθώς θα έχουν πάει στο δημοτικό σχολείο ενώ κάποιο άλλο νηπιαγωγείο, που ελλείψει διαγνώσεων δε θα έχει ιδρύσει ΤΕ, ενδέχεται να χρειάζεται εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής».
Επειδή η προσχολική ηλικία αποτελεί την πιο κρίσιμη περίοδο για την ανίχνευση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών και την πρόληψη πιο σοβαρών μελλοντικών δυσκολιών, η εκπαίδευση για όλα τα παιδιά με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είναι υποχρεωτική, και το νηπιαγωγείο ως δομή πρώτης υποδοχής των παιδιών στην υποχρεωτική εκπαίδευση, δε μπορεί να ανιχνεύσει εξ αρχής τον ακριβή αριθμό των παιδιών που χρειάζονται εκπαιδευτική υποστήριξη, το Συντονιστικό ζητά να ιδρυθεί σε κάθε νηπιαγωγείο ΤΕ και να στελεχωθεί με μόνιμο εκπαιδευτικό προσωπικό.
♦ Με νέα εγκύκλιό του (36380/Δ3/07-03-2019), που απευθύνεται στις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και τους Δήμους, το υπουργείο Παιδείας προσδιορίζει τους όρους για την ίδρυση-κατάργηση ΤΕ. Στην εγκύκλιο αυτή σημειώνεται ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη «α. Η πλήρης αξιοποίηση των ήδη ιδρυμένων τμημάτων ένταξης που λειτουργούν σε σχολικές μονάδες συστεγαζόμενες ή πλησίον της προτεινόμενης για ίδρυση νέου τμήματος ένταξης, β. Ο αριθμός των μαθητών με διαγνωσμένες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες για τους οποίους έχει προταθεί υποστήριξη από τμήμα ένταξης από το οικείο Κ.Ε.Σ.Υ. ή από εγκεκριμένο ιατροπαιδαγωγικό κέντρο». Στη συνέχεια στην όλη διαδικασία εμπλέκονται με τρόπο απαράδεκτο, που εγκυμονεί κινδύνους για το χαρακτήρα, τη λειτουργία και τον έλεγχο της εκπαίδευσης οι Δήμοι (όπως και στην επέκταση της δίχρονης προσχολικής αγωγής). Οι προτάσεις των Διευθυντών Εκπαίδευσης υποβάλλονται στους Δήμους και προαπαιτούμενο για την ίδρυση ΤΕ είναι οι Δήμοι να εκδώσουν «βεβαιώσεις ανάληψης δαπάνης για τα λειτουργικά έξοδα των προτεινομένων προς ίδρυση Τμημάτων Ενταξης». Οι βεβαιώσεις «θα πρέπει να εκδοθούν από την αρμόδια κατά περίπτωση Ενιαία Σχολική Επιτροπή Α/θμιας ή Β/θμιας Εκπ/σης. Στη βεβαίωση θα αναφέρεται το απαιτούμενο ποσό από 01-09-2019 έως και 31-12-2019 και το απαιτούμενο (κατά προσέγγιση) ετήσιο ποσό για κάθε επόμενο έτος, καθώς και ότι υπάρχει δέσμευση των απαραίτητων πιστώσεων». Κοντολογίς, η υποχρέωση του κράτους να υποστηρίξει όλα τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μετακυλίεται στους Δήμους με γνωστά και αναμενόμενα αποτελέσματα.
Θεραπευτική αγωγή – θεραπευτές
♦ Στόχος της κυβέρνησης είναι η δραστική μείωση του κονδυλίου της ειδικής αγωγής. Από τα 105 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν στον προϋπολογισμό του ΕΟΠΥΥ το 2015, μόλις 65 εκατ. ευρώ εγκρίνονται για το 2019. Εχουμε, δηλαδή, ένα οριζόντιο κούρεμα της δαπάνης 40%, χωρίς καμιά αιτιολογία. Οπως σημειώνει το Πανελλήνιο Συντονιστικό Θεραπευτών Ειδικής Αγωγής δεν έχει προηγηθεί οποιαδήποτε επιδημιολογική μελέτη ή έστω μια καταγραφή των αναγκών του πληθυσμού.
♦ Επιπλέον, βάσει του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας (ΕΚΠΥ), που συντάχθηκε βιαστικά και χωρίς επιστημονικό υπόβαθρο μειώνονται οι θεραπευτικές πράξεις τόσο σε αριθμό όσο και σε είδος. Ακόμη και σήμερα υπάρχει ασαφές νομικό πλαίσιο και οι υπάλληλοι του ΕΟΠΥΥ, που δεν έχουν σαφείς οδηγίες, ερμηνεύουν τον νόμο κατά την κρίση τους. Οι γονείς/ασφαλισμένοι δε γνωρίζουν αν και πότε θα αποζημιωθούν με τον οργανισμό να οδηγείται σε μια άτυπη στάση πληρωμών προς τους ασφαλισμένους του.
Ζητείται μάλιστα ανανέωση της κάθε γνωμάτευσης σε κάποιες περιπτώσεις κάθε 4 μήνες (παρόλο που κάποιες παθήσεις είναι μη αναστρέψιμες), ενώ προβλέπεται και ανώτατος χρόνος παρέμβασης που σε κάποιες διαγνώσεις είναι υπό διερεύνηση και η γραφειοκρατία έχει αυξηθεί αντί να μειώνεται.
Το τοπίο της πλήρους αβεβαιότητας που έχει διαμορφωθεί αναγκάζει κάποιους γονείς να προχωρούν ακόμη και σε αναστολή των θεραπειών.
♦ Η μείωση των δαπανών με κάθε δυνατό τρόπο πλήττει και τους θεραπευτές Ειδικής Αγωγής. Προωθείται η αμοιβή των θεραπευτών με voucher (κουπόνι)!
«Κανείς θεραπευτής δεν πρόκειται να αποδεχθεί την αμοιβή του με ένα χαρτί σε χρόνο απροσδιόριστο χωρίς να γνωρίζει την αξία του, ξέροντας όμως, εκ των προτέρων, πως η όποια αξία του κουπονιού αυτού θα υπόκειται σε διπλό υποχρεωτικό ‘’ψαλίδι’’ (rebate και clawback). Η στάση των θεραπευτών είναι ξεκάθαρη. Δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτή κανενός είδους αμοιβή με voucher ή σύμβαση με τον ΕΟΠΥΥ», αναφέρει το Πανελλήνιο Συντονιστικό Θεραπευτών Ειδικής Αγωγής. Προς τούτο, οι επιστημονικοί σύλλογοι θεραπευτών Ειδικής Αγωγής προσέφυγαν στο ΣτΕ και η υπόθεσή τους θα εκδικαζόταν στις 26 Μαρτίου.
Γιούλα Γκεσούλη
