Ενα από τα βασικά θέματα, στα οποία επικέντρωσε την προσοχή της η Σύνοδος του Λονδίνου -πέμπτη κατά σειρά Σύνοδος των υπουργών Παιδείας στη Διαδικασία της Μπολόνια- ήταν και η πρόοδος, που σημείωσαν τα κράτη που συμμετέχουν, στη «δίκαιη αναγνώριση των προσόντων ανώτατης εκπαίδευσης και προηγούμενης μάθησης», με βασικό μοχλό και εργαλείο το Σύστημα Διδακτικών (ή Πιστωτικών) Μονάδων.
Με την εισαγωγή του Συστήματος Διδακτικών Μονάδων, επιχειρείται η ποσοτική μέτρηση των σπουδών. Κριτήριο αντιστοίχισης των διαφόρων μορφών σπουδών σε μονάδες είναι ο φόρτος εργασίας που απαιτείται για κάθε μια από αυτές.
Στόχος, υποτίθεται, ότι είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου συστήματος αναγνώρισης σπουδών, ώστε να διευκολύνεται η κινητικότητα των φοιτητών από χώρα σε χώρα. Το αποτέλεσμα, όμως, αυτής της διαδικασίας, είναι το σπάσιμο της εσωτερικής ενότητας μιας επιστήμης και τελικά η αδυναμία του σπουδαστή να κατακτήσει σαφή και ολοκληρωμένη (όσο αυτό είναι δυνατόν στο πλαίσιο του καπιταλισμού) γνώση γύρω από ένα επιστημονικό αντικείμενο. Είναι ο κατακερματισμός του επιστημονικού αντικειμένου και του προγράμματος σπουδών που απαιτείται για την προσέγγισή του.
Βεβαίως, ο όρος «προηγούμενη μάθηση» δεν υιοθετήθηκε τυχαία από τη Σύνοδο του Λονδίνου. Με τον όρο αυτό νοούνται όλες οι μορφές μη τυπικής (σεμινάρια, εργαστήρια ελευθέρων σπουδών, κέντρα κατάρτισης, κ.λπ), όσο και άτυπης μάθησης, όπως είναι η εμπειρική γνώση.
Η Σύνοδος, δηλαδή, έθεσε ως βασικό στόχο την ενοποίηση σε ένα ενιαίο σύνολο, της ανώτατης εκπαίδευσης που όλοι γνωρίζουμε, με όλες τις άλλες μορφές άτυπης ή επαγγελματικής κατάρτισης και εμπειρίας. Θυμίζουμε ότι και η Μπολόνια είχε στο ανακοινωθέν της αυτό το στόχο, τη συλλογή δηλαδή Διδακτικών Μονάδων από τους φοιτητές-γυρολόγους, από συστήματα «εκπαίδευσης» και εκτός της τυπικής μορφής της.
Τούτο, μεταφερόμενο στα ελληνικά δεδομένα, σημαίνει αναβάθμιση των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών σε ιδρύματα ουσιαστικά εκπαίδευσης, αφού η μέτρηση μονάδων από τη φοίτηση σε αυτά θα θεωρείται νομιμοποιημένη στο γενικό πλαίσιο της «δίκαιης αναγνώρισης προσόντων» που αποκτώνται από «ανώτατη εκπαίδευση και προηγούμενη μάθηση». Αλλά και τα διάφορα ΚΕΚ και Ινστιτούτα Δια Βίου Μάθησης θα γνωρίσουν τώρα πιένες, αφού οι γνώσεις που προσφέρουν θα θεωρούνται ότι μπορούν να ισοσκελίσουν ένα μέρος των σπουδών στην ανώτατη εκπαίδευση, που απαιτούνται για την απόκτηση ενός επιστημονικού πτυχίου.
Η Σύνοδος του Λονδίνου διαπίστωσε πρόοδο των χωρών-μελών της Διαδικασίας της Μπολόνια, στην πορεία τους προς το «εκπαιδευτικό Μάαστριχτ» με ορίζοντα το 2010 και στην προώθηση της δομής των τριών κύκλων ανώτατων σπουδών (βασικό πτυχίο 3 χρόνια-μεταπτυχιακό 2 χρόνια-διδακτορικό 3 χρόνια) και το σημείωσε αυτό στο ανακοινωθέν της. Στην κατεύθυνση αυτή, συμπεριέλαβε στο κείμενο και την ανάγκη για νέο προσοντολόγιο στο δημόσιο τομέα, συμβατό με τη δομή των τριών κύκλων σπουδών. Με άλλα λόγια συνέστησε την πιστή αντιστοίχιση της ιεραρχικής πυραμίδας του καταμερισμού της εργασίας με τον τύπο των σπουδών.
Η Σύνοδος χαρακτηρίστηκε και από προσπάθειες διαφόρων κρατών να προωθήσουν ζητήματα ζωτικής σημασίας γι’ αυτά, όπως π.χ. η προσπάθεια της Δανίας να αναγνωριστούν οι διετείς σπουδές, ή η προσπάθεια να αναγνωριστεί το δικαίωμα σε ιδιώτες να κάνουν αξιολόγηση των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης. Και μπορεί να απορρίφθηκαν τούτες οι προσπάθειες, πλην όμως είναι χαρακτηριστικές για το κλίμα που επικρατεί στις Συνόδους που σφραγίζουν τη Διαδικασία της Μπολόνια, στην κατεύθυνση προς το «ευρωπαϊκό Μάαστριχτ».
ΥΓ. Στη σύνταξη του ανακοινωθέντος συμμετείχαν και τέσσερις Ελληνες, οι τρεις από το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Ο ένας ήταν ο γνωστός μας Δ. Κλάδης, με περγαμηνές από τη Σύνοδο της Μπολόνια επί υπουργίας Γερ. Αρσένη, τον οποίο και είχε επιλέξει αρχικά για το ψηφοδέλτιό του στις Νομαρχιακές εκλογές ο Πανούσης, υποψήφιος του ΣΥΝ. Για να μην ξεχνιόμαστε!
Γιούλα Γκεσούλη
