Η αλλαγή σκυτάλης στο υπουργείο Παιδείας, έπειτα από την ωμή και απροκάλυπτη επέμβαση του ιερατείου (του Ιερώνυμου προσωπικά) και την υποταγή του Τσίπρα, που ήταν και αυτός που πάτησε τελικά τη σκανδάλη, δε σηματοδοτεί και αλλαγή πολιτικής.
Μπορεί να «στερηθούμε» την αριστερή φρασεολογία του Φίλη, τα λεγόμενά του, διανθισμένα με μπόλικη παιδαγωγική ευαισθησία, δε θα στερηθούμε όμως τα έργα του, που υλοποιούσαν με συνέπεια και «έμπνευση» τις αυστηρές επιταγές της δημοσιονομικής πειθαρχίας, που επέβαλαν οι ιμπεριαλιστές δανειστές, και τις υποδείξεις του ΟΟΣΑ.
Μπορεί ο Φίλης να δημαγώγησε αρκετά, στοχεύοντας κυρίως στο προοδευτικό και αριστερό ακροατήριο, με την κατάργηση των παρελάσεων, της προσευχής, των θρησκευτικών, πασχίζοντας να ισοφαρίσει την οργή και την απογοήτευση, που γεννήθηκε ως φυσική συνέπεια της υπογραφής του 3ου Μνημόνιου και των απανωτών επαχθέστατων μέτρων, όμως τίποτε από αυτά δεν έκανε πράξη και τα λεγόμενά του αποδείχτηκαν έπεα πτερόεντα.
Αντίθετα είδαμε να εφαρμόζεται στην Παιδεία ο «κόφτης» με κάθε μέσο. Δεν ξεχνούμε τις αυστηρές προδιαγραφές για την εγγραφή νηπίων και μαθητών του Δημοτικού στα Ολοήμερα σχολεία, τις ρυθμίσεις για το νέο Ενιαίου Τύπου Ολοήμερο Δημοτικό και αυτές για τον Ενιαίο Τύπο Ολοήμερου Νηπιαγωγείου με τη μείωση των ωρών στο ωρολόγιο πρόγραμμα και τις ώρες διδασκαλίας μαθημάτων, τη λειτουργία του Ολοήμερου ανάλογα με τις περισσευούμενες ώρες των εκπαιδευτικών από το πρωινό πρόγραμμα, την κατάργηση του υπεύθυνου δάσκαλου για το απογευματινό πρόγραμμα στα Ολοήμερα Δημοτικά, τον διαχωρισμό της πρωινής ζώνης (υποχρεωτική) από την απογευματινή (προαιρετική) στο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο, τις δεύτερες και τρίτες αναθέσεις της διδασκαλίας μαθημάτων, την αυστηροποίηση των προϋποθέσεων για τη λειτουργία τμημάτων Ομάδων μαθημάτων Προσανατολισμού και μαθημάτων επιλογής στο Γενικό Λύκειο και για τις εγγραφές μαθητών στα Εσπερινά Σχολεία.
Δεν ξεχνούμε επίσης πως και με το νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά (η προσπάθεια έμεινε, προς το παρόν, στη μέση έπειτα από την απομάκρυνση και της Σίας Αναγνωστοπούλου), οι συριζαίοι έκαναν πίσω και από τη διακήρυξή τους για δημόσια δωρεάν Παιδεία σε όλες τις βαθμίδες, ενώ αποδέχθηκαν τη φιλοσοφία της κακόφημης διακήρυξης της Μπολόνια.
Κενό γράμμα έμειναν, βεβαίως, και οι συνεχείς διακηρύξεις Φίλη για 20.000 μόνιμους διορισμούς εκπαιδευτικών την επόμενη τριετία.
Τη συνέχιση αυτής της πολιτικής θα έχουμε και τώρα με τη νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας. Το στίγμα το έδωσε ο νέος υπουργός Κώστας Γαβρόγλου με τα λεγόμενά του κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής και με όσα αναφέρονται στο πόρισμα της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, της οποίας υπήρξε πρόεδρος την περίοδο διεξαγωγής του «διαλόγου» για την Παιδεία, που είχε οργανώσει ο Φίλης.
Και ο Γαβρόγλου, λοιπόν, φρόντισε να επισημάνει τις «δεσμεύσεις μας με τους θεσμούς και τον ΟΟΣΑ» για να θέσει και το πλαίσιο μέσα στο οποίο οφείλει να κινηθεί αυστηρά το υπουργείο Παιδείας. Το πλαίσιο αυτό περιέχει τρεις κατευθύνσεις: ένα τριετές σχέδιο υλοποίησης μέτρων, που είχε επεξεργαστεί η προηγούμενη πολιτική ηγεσία και το οποίο θα μάθουμε τις επόμενες μέρες, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Γαβρόγλου, τις αλλαγές στο Λύκειο, στις πανελλαδικές εξετάσεις και στα πρώτα χρόνια του Πανεπιστήμιου και τη διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.
Η πρώτη κατεύθυνση, αν και είναι γενική και αόριστη, εν τούτοις λόγω της ήδη αποκτηθείσας εμπειρίας, μας επιτρέπει να θεωρήσουμε ότι θα περιλαμβάνει ρυθμίσεις που θα συνεχίζουν και θα βαθαίνουν παραπέρα τις υποδείξεις της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ και θα ακολουθούν τις «καλές πρακτικές» των χωρών της ΕΕ.
Εξ ου και η αναφορά στην επιβεβλημένη «αλλαγή νοοτροπιών», που περιλαμβάνει και την αλλαγή στάσης απέναντι στην επερχόμενη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, που οι συριζαίοι προεκλογικά έσκιζαν τα ιμάτιά τους ότι θα την καταργήσουν: «Και όταν λέμε για αλλαγή νοοτροπιών υπάρχουν και ορισμένες λέξεις, με τους περισσότερους από εσάς γνωριζόμαστε αρκετά έως πολύ καλά, που φοβούμαστε να τις πούμε. Ας μη φοβόμαστε να λέμε τη λέξη αξιολόγηση. Μη φοβόμαστε να λέμε τη λέξη συντεχνία. Αυτό τί σημαίνει, ότι πρέπει να είναι τιμωρητική η αξιολόγηση; Οσο οι συνάδελφοί μας και εγώ θα είμαστε εδώ δεν πρόκειται να γίνουν τέτοιες ανόητες αξιολογήσεις που έχουν ως στόχο τη τιμωρία. Την βελτίωση, ναι. Πρέπει αυτό να το βάλουμε στην κουλτούρα μας επειδή έγιναν στραβά και απίστευτα. Αυτό πρέπει εμείς πρώτοι να το ανανοηματοδοτήσουμε. Και βεβαίως μία κοινωνία στο σύνολό της συντεχνιοποιημένη, τελικά δεν είναι μία κοινωνία δημοκρατική. Τελικά, αν υπάρχει ένα δημοκρατικό αίτημα ταυτόχρονα είναι και ένα αίτημα για να δούμε τι σημαίνουν αυτού του είδους τα πράγματα. Μέσα λοιπόν στη πολύπλευρη κρίση που περνά όχι μόνο η δική μας κοινωνία αλλά και οι ευρωπαϊκές, και αυτό δεν το λέμε ως άλλοθι, το έχουμε συζητήσει με τους συναδέλφους μας και με τον Νίκο Φίλη άπειρες ώρες, υπάρχει μία μοναδική ευκαιρία για να ξανακάνουμε τη διαφορά» (Κ. Γαβρόγλου, τελετή παράδοσης-παραλαβής).
Μπορεί ο Γαβρόγλου, για προφανείς λόγους, να αποφεύγει τις συγκεκριμένες αναφορές, όμως είναι φανερό ότι η «αλλαγή νοοτροπιών» απέναντι στην επερχόμενη αξιολόγηση, αφορά το αγωνιζόμενο εκπαιδευτικό κίνημα, που έβαλε φραγμό στην προσπάθεια επιβολής της (επαναφορά του επιθεωρητισμού είναι στην ουσία) από τους υπουργούς Διαμαντοπούλου και Αρβανιτόπουλο, το οποίο -κίνημα-ο υπουργός Παιδείας αποκαλεί «συντεχνία».
Στο «περίπλοκο πλέγμα με τους θεσμούς και τον ΟΟΣΑ» εντάσσονται και η αύξηση των δαπανών για την Παιδεία και οι διορισμοί εκπαιδευτικών. Ο υπουργός Παιδείας φρόντισε να ψαλλιδίσει κάθε προσδοκία για την ικανοποίησή τους, ρίχνοντας το φταίξιμο στην «εμμονή των θεσμών να πάρουμε το ‘’πράσινο φως’’» και την ίδια στιγμή φρόντισε να κρατήσει ανοιχτό το κανάλι της δημαγωγίας, όπως και ο προκάτοχός του Φίλης, καλλιεργώντας φρούδες ελπίδες: «Είμαστε πέρα από το στάδιο του προβληματισμού».
Η δεύτερη κατεύθυνση (αλλαγές στις δυο τελευταίες τάξεις του Λυκείου, στις πανελλαδικές εξετάσεις και στα πρώτα χρόνια στο Πανεπιστήμιο) τοποθετείται στις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προτεραιότητες, όπως θα δούμε αναλυτικά στη συνέχεια, σύμφωνα με το πόρισμα της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων.
Η τρίτη κατεύθυνση (Ενιαίος Χώρος Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης) θα πραγματοποιηθεί με την αναδιάταξη των ΤΕΙ. Η αξιολόγηση των ΤΕΙ θα οδηγήσει κάποια από αυτά να μπορούν να έχουν διδακτορικά, κάποια να συνεργάζονται πιο συστηματικά με τα ΑΕΙ και κάποια να παρέχουν αμιγώς τεχνική εκπαίδευση.
Κοντολογίς, η διαδικασία αυτή, όταν και εάν γίνει, θα έχει συγχωνεύσεις-καταργήσεις, αναβάθμιση και υποβάθμιση. Βέβαια, ο υπουργός Παιδείας έσπευσε να δώσει διαβεβαιώσεις ότι «δεν πρόκειται να υπάρχει κανένα πρόβλημα με καμία από τις θέσεις των εργαζομένων οπουδήποτε και αν είναι αυτοί οι εργαζόμενοι», για να προλάβει τυχόν αντιδράσεις.
Ο Κ. Γαβρόγλου έβαλε επίσης «πάγο» και στο νομοσχέδιο της Σίας Αναγνωστοπούλου για τα μεταπτυχιακά. Η φράση του ότι «το Σχέδιο Νόμου για τα Μεταπτυχιακά έφερε συγκλονιστική αναστάτωση στα Πανεπιστήμια» δεν ειπώθηκε τυχαία. Η «συγκλονιστική αναστάτωση» αφορά τους πρυτάνεις και όσους πανεπιστημιακούς δραστηριοποιούνται στην επικερδή μπίζνα των μεταπτυχιακών προγραμμάτων με το αζημίωτο. Συνεπώς, «βγαίνει από τα δεξιά» στην Αναγνωστοπούλου και όχι από θέσεις προώθησης της δωρεάν Παιδείας.
Ας θυμηθούμε τώρα τι περιείχε το πόρισμα της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων (πόρισμα Γαβρόγλου), για να πάρουμε μια ιδέα των πρωτοβουλιών που θα πάρει η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας (Κόντρα, αρ. φύλλ. 890):
Οι προτάσεις της Επιτροπής χωρίζονται σε τρεις ενότητες, ανάλογα με το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους. Διακρίνονται σε Βραχυπρόθεσμες (Ιούνιος 2016 – Νοέμβριος 2016), Μεσοπρόθεσμες (Δεκέμβριος 2016 – Μάιος 2018) και Μακροπρόθεσμες (Ιούνιος 2018 – Μάιος 2022).
Χαρακτηριστικά σημεία είναι τα ακόλουθα:
♦ Το Πόρισμα σημειώνει ότι «βασική αρχή» της μεταρρύθμισης και «κεντρική πολιτική επιλογή» είναι η «αυτονομία της σχολικής μονάδας», η οποία διακρίνεται σε παιδαγωγική, διοικητική και οικονομική. Η παιδαγωγική αυτονομία εντάσσεται στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες, ενώ η διοικητική στις μακροπρόθεσμες. Για ευνόητους λόγους δεν αναφέρεται σε ποιο χρονοδιάγραμμα εντάσσεται η οικονομική αυτονομία, που είναι και η «ταμπακιέρα» της όλης υπόθεσης.
Σύμφωνα με την Εκθεση «η παιδαγωγική αυτονομία αφορά τη μεγαλύτερη συμμετοχή των εκπαιδευτικών στα προγράμματα σπουδών, στις διδακτικές μεθόδους, στην επιλογή του εκπαιδευτικού υλικού, την επιλογή του τρόπου αξιολόγησης των μαθητών, κ.λπ. Η διοικητική αυτονομία, σχετίζεται με την έννοια της αποκέντρωσης, όπου οι διαφορετικές εκπαιδευτικές περιφέρειες έχουν την υποχρέωση να προσαρμόσουν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό ανάλογα με το επίπεδο αυτονομίας που τους προσφέρεται, τις βασικές εκπαιδευτικές πολιτικές οι οποίες εκπορεύονται από το Υπουργείο Παιδείας. Η οικονομική αυτονομία, αναφέρεται στη δυνατότητα που δίνεται στη σχολική μονάδα να διαχειριστεί τους πόρους της ή να αναζητήσει πρόσθετους».
Τα παραπάνω έχει διατυπώσει και ο Λιάκος της Επιτροπής Διαλόγου με άλλα λόγια. Αυτός μίλησε για την «ενηλικίωση του εκπαιδευτικού συστήματος», τον «απογαλακτισμό από το μεγάλο προστατευτικό και παρεμβατικό κράτος».
Τα προείπαν δε και οι πασόκοι από την εποχή που υπουργός Παιδείας ήταν ο Γιωργάκης Παπανδρέου (αυτός κατάφερε να ξεσηκώσει εναντίον του την εκπαιδευτική κοινότητα με την απόπειρα αποκέντρωσης), ενώ η Διαμαντοπούλου με το Νέο Σχολείο της αγοράς έδωσε μια θεωρητική νότα στο εν λόγω εγχείρημα…
Οι συριζαίοι είναι μανούλες στην παραπλάνηση, γι' αυτό και προσδίδουν στην «αυτονομία» δημοκρατικό και παιδαγωγικό άρωμα, που αντανακλά δήθεν την ενεργητική συμμετοχή των εκπαιδευτικών στην κατάρτιση των προγραμμάτων σπουδών και τη διοίκηση της σχολικής μονάδας. Ξέρουν, όμως, καλά πως η αστική τάξη, τα συμφέροντα της οποίας ανέλαβαν να υπηρετήσουν, ουδέποτε επέτρεψε παρεκκλίσεις από το ρόλο που έχει αναλάβει να παίξει το σχολείο στον καπιταλισμό, ενώ η παρέμβαση των εκπαιδευτικών επιτρέπεται να έχει πάντα περιορισμένο και διακοσμητικό ρόλο, που δεν αναιρεί το περιεχόμενο και τις κατευθύνσεις που ορίζονται άνωθεν σε κεντρικό επίπεδο.
Τα «διαφοροποιημένα» προγράμματα σπουδών, ακόμα κι αν δεν αναιρούν την ουσία, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην κατηγοριοποίηση των σχολείων ανάλογα με την κοινωνική προέλευση του μαθητικού πληθυσμού και την περιοχή στην οποία αυτά ανήκουν, στον διαχωρισμό τους σε «καλά» και «κακά», ανάλογα με τις επιδόσεις των μαθητών, που έχουν πάντα κοινωνικοοικονομικά αίτια, στην αναζήτηση πόρων από «τρίτους», γιατί μόνον έτσι μπορεί να βελτιώσει ένα σχολείο την υλικοτεχνική του υποδομή και τις δραστηριότητες τις οποίες αυτό αναλαμβάνει, αφού η δημόσια χρηματοδότηση είναι οικτρή, στην εισδοχή, τέλος, των επιχειρήσεων και των κάθε λογής «χορηγών», συμπεριλαμβανομένης και της «τσέπης των γονιών», μέσα στο δημόσιο σχολείο. Εξ ου και η «οικονομική αυτονομία», που γίνεται πλέον και επίσημα στόχος.
Η διοικητική αυτονομία που «σχετίζεται με την έννοια της αποκέντρωσης» οδηγεί όχι μόνο στην παρέμβαση των τοπικών παραγόντων και των επιχειρηματιών της κάθε περιοχής στο εκπαιδευτικό γίγνεσθαι. Αυτή θα είναι μόνο η αρχή. Η συνέχεια θα αφορά και την επιλογή και τους διορισμούς των εκπαιδευτικών, με συνέπεια τη δημιουργία εκπαιδευτικών πολλών ταχυτήτων και σε επίπεδο περιφέρειας και δήμων.
♦ Επανέρχεται άμεσα η «αυτοαξιολόγηση» της σχολικής μονάδας. Βραχυπρόθεσμα ορίζεται ότι πρέπει να γίνει ο επαναπροσδιορισμός του νομοθετικού πλαισίου, μεσοπρόθεσμα η ψυχολογική προετοιμασία των εκπαιδευτικών (ενημέρωση-επιμόρφωση), για να μην τους πέσει βαριά αυτή η εξέλιξη, μιας και οι συριζαίοι προεκλογικά διατυμπάνιζαν ότι καταργούν την αξιολόγηση (η Διαμαντοπούλου είχε πει ότι η αυτοαξιολόγηση γίνεται στην αρχή, ώστε να μη δημιουργηθεί άγχος στους εκπαιδευτικούς), καθώς και η πρώτη υλοποίηση των διαδικασιών και μακροπρόθεσμα η αξιολόγηση της πρώτης υλοποίησης.
Κοντολογίς, από τον Δεκέμβρη του 2016 θα αρχίσουν τα όργανα. Η Εκθεση, βέβαια, ισχυρίζεται ότι αυτή η αυτοαξιολόγηση πρέπει να έχει στόχο «τη βελτίωση και όχι την επιβολή κυρώσεων». Τα ίδια, όμως, επικαλούνταν και όλοι οι υπουργοί Παιδείας που επιχείρησαν την επαναφορά της αξιολόγησης στο σχολείο («μη τιμωρητική», «ανατροφοδοτική» και τα ρέστα).
Σκοπίμως υποκρύπτεται το γεγονός ότι η αξιολόγηση συνδέεται άμεσα με το βαθμό και το μισθό στο μισθολόγιο των δημόσιων υπαλλήλων, καθώς και με τις απολύσεις, σύμφωνα ακόμα και με τον Ν.1566/85 και τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα. Αποτελεί δε, βασικό μοχλό τρομοκράτησης, πειθάρχησης, αλλά και μηχανισμό ελέγχου και περιορισμού του αριθμού των εργαζόμενων στο δημόσιο.
Εκείνο που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι ότι στον καπιταλισμό η αξιολόγηση θα έχει πάντα τιμωρητικό χαρακτήρα. Αυτός θα αφορά κυρίως τους εκπαιδευτικούς που συγκρούονται σθεναρά με την αστική ιδεολογία και αντιστέκονται στα νομοθετήματα και τις πράξεις που προωθούν τα συμφέροντα της αστικής τάξης στην εκπαίδευση. Οι άλλοι, που θα κρίνονται απλώς «επαρκείς» θα φυτοζωούν, θα επιβιώνουν με το διαρκές άγχος της διατήρησης της θέσης τους και του μισθού τους, θα γίνονται οσφυοκάμπτες και σημαιοφόροι του περιεχομένου και του ρόλου του αστικού σχολείου.
♦ Το πόρισμα Γαβρόγλου έχει οδηγό για τον πολυδιαφημισμένο «εξορθολογισμό της ύλης» τα Προγράμματα Σπουδών που είχαν εκπονηθεί στο πλαίσιο της Πράξης του Νέου Σχολείου της Διαμαντοπούλου για όλα τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Επίσης, στο πλαίσιο της ως άνω Πράξης, τα υπάρχοντα σχολικά εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης έχουν αξιολογηθεί ως προς τη συμβατότητά τους με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών και έχουν διατυπωθεί συγκεκριμένες προτάσεις αναμόρφωσής τους, οι οποίες θα αξιοποιηθούν. Θα συνεκτιμηθεί επίσης για τη μείωση της ύλης το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα.
Οι στόχοι του Νέου Σχολείου ως προς τον μαθητή (αυτόνομη δράση, περιβαλλοντική συνείδηση, ο μαθητής «μικρός επιστήμονας», «μικρός ερευνητής», με γνώσεις «σούπα» σε μια ενότητα μαθημάτων και όχι με εμβάθυνση σε κάθε γνωστικό αντικείμενο χωριστά, «γλωσσομαθής» και χρήστης των νέων τεχνολογιών από τις πρώτες κιόλας τάξεις του Δημοτικού) είναι και στόχοι του Πορίσματος της Επιτροπής, μόνο που τώρα διατυπώνονται διαφορετικά και με μπόλικο παιδαγωγικό περιτύλιγμα.
Οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η αναγκαία μείωση της ύλης, λαμβανομένων υπόψη των παραπάνω κατευθύνσεων, που εν ολίγοις αντιστοιχούν στις σημερινές ανάγκες της καπιταλιστικής αγοράς για τη διαμόρφωση του προφίλ του αυριανού εργαζόμενου, δεν υπηρετούν την ουσία.
Από την άλλη, τα μεγάλα λόγια για εισαγωγή και άλλων μαθημάτων Τέχνης στο σχολείο (θέατρο, χορός, κ.λπ.), η δημιουργία ειδικών αιθουσών στο σχολείο για κάθε μάθημα Τέχνης, η ίδρυση και άλλων Καλλιτεχνικών Σχολείων, όταν μετά βίας λειτουργούν τα σχολεία που ξέρουμε σήμερα, μόνο οργή προκαλούν γιατί λέγονται μόνο με στόχο την επικοινωνιακή προπαγάνδα.
♦ Η Επιτροπή έβαλε το ράσο και πήρε την αγιαστούρα για να μιλήσει για την αναγκαιότητα της αύξησης της κρατικής χρηματοδότησης για την Παιδεία και την αναγκαιότητα των μόνιμων διορισμών εκπαιδευτικών.
Στη συνέχεια, όμως, παρατάει τα ευχολόγια και προσγειώνεται στην τραγική πραγματικότητα. Στις βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προτεραιότητες εντάσσεται αποκλειστικά η διαχείριση της κατάστασης διά της πρακτικής «βγάζουμε και από τη μύγα ξύγκι»:
«Με δεδομένη τη δημοσιονομική δυσχέρεια, αυτό που απαιτείται ως ελάχιστο είναι αφενός η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων της εκπαίδευσης (ανθρώπινων, υλικοτεχνικών και χρηματικών) και αφετέρου η εξάλειψη κάθε πιθανού πεδίου σπατάλης. Ακόμη πιο απαραίτητη, σε συνθήκες δημοσιονομικής δυσχέρειας, καθίσταται η αξιολόγηση της σκοπιμότητας κάθε είδους δαπάνης. Συγχρόνως, είναι απαραίτητη η πλήρης αξιοποίηση κάθε πιθανής πρόσθετης, πέραν της κρατικής, χρηματοδότησης, η οποία δεν θίγει τον δημόσιο χαρακτήρα της εκπαίδευσης, όπως αυτός υπαγορεύεται από το άρθρο 16 του Συντάγματος».
Το Πόρισμα, όμως, αναφέρεται και στην «οικονομική αυτονομία» των σχολείων με «αναζήτηση πρόσθετων πόρων». Ετσι και το άρθρο 16 του Συντάγματος για αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν Παιδεία πετιέται στα σκουπίδια.
♦ Η γενίκευση του Ολοήμερου Σχολείου (του σχολείου δηλαδή που αντιστοιχεί στις ξεχαρβαλωμένες εργασιακές σχέσεις των γονιών και όχι στις πραγματικές ανάγκες των μικρών μαθητών και αποτελεί την πιο φθηνή λύση για το κεφάλαιο) αποτελεί στόχο του Πορίσματος. Προφανώς, πρόκειται για το Ολοήμερο του Φίλη με το ενιαίο ωράριο για όλα τα σχολεία, την προσθαφαίρεση διδακτικών ωρών, ώστε να δίνεται μια επίφαση ότι διδάσκονται όλα τα γνωστικά αντικείμενα σε όλα τα σχολεία, τα διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα (όσον αφορά τις ειδικότητες) ανά σχολείο ανάλογα με το πλεόνασμα των διδακτικών ωρών των εκπαιδευτικών ειδικοτήτων, την εξοικονόμηση προσωπικού με όλους τους τρόπους. Εξ ου και οι ακόλουθες αναφορές:
«Στο πλαίσιο της γενίκευσης του Ολοήμερου Σχολείου, επιβάλλεται ο εξορθολογισμός ζητημάτων παιδαγωγικής φύσης, καθώς και ο περιορισμός του κόστους λειτουργίας του, παράμετρος που αναδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντική στην παρούσα οικονομική συγκυρία. Προς την κατεύθυνση αυτή επισημαίνονται τα εξής:
Απαιτείται η προσεκτική χαρτογράφηση των σχολείων ως προς τη διαθέσιμη υλικοτεχνική υποδομή, προκειμένου αυτά να λειτουργήσουν ως Ολοήμερα. Επίσης, είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθεί μελέτη σχετικά με τις παιδαγωγικές συνέπειες της εισόδου των ειδικοτήτων στο Ολοήμερο… Η δικτύωση των σχολικών μονάδων σε τοπικό επίπεδο μπορεί να συμβάλει στην αποδοτικότερη διαχείριση του εκπαιδευτικού δυναμικού, στην επίλυση προβλημάτων που συνδέονται με τις κτιριακές ελλείψεις ή τους περιορισμούς ως προς την εγγραφή των μαθητών σε συγκεκριμένα σχολεία και στην αξιοποίηση προσωπικού…».
♦ Επαναλαμβάνεται η χιλιοειπωμένη ευχή όλων των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων για «Αυτοτέλεια του Λυκείου και αποδέσμευσή του από το ρόλο “προθαλάμου'' ή “εξεταστικού κέντρου'' για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση».
Ωστόσο επισημαίνεται ότι αυτό θα γίνει μόνο σε συνάρτηση «με τη διαμόρφωση νέου τρόπου εισαγωγής στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά και με τον περιορισμό της παραπαιδείας».
Ολο το σχετικό κείμενο αναλώνεται σε γενικόλογες αναφορές για μείωση της ύλης, συγγραφή νέων σχολικών εγχειριδίων, ενίσχυση των διαδικασιών ερευνητικής και επιστημονικής προσέγγισης της γνώσης από τους μαθητές, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, κ.λπ.
Την ουσία αυτών των ρυθμίσεων την αναδείξαμε παραπάνω μιλώντας για το περιεχόμενο και το ρόλο του αστικού σχολείου.
Σημειώνουμε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει έστω και στοιχειωδώς ενίσχυση του «αυτόνομου» μορφωτικού ρόλου του Λυκείου όσο υπάρχουν εξετάσεις εισαγωγής με τη μια ή την άλλη μορφή, είτε μέσα στο Λύκειο είτε μετά από αυτό.
Το Πόρισμα πάντως τοποθετεί τη θεσμοθέτηση νέου συστήματος εισαγωγής στις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προτεραιότητες.
Ως προς τι μορφή θα έχει αυτό, μένει να δούμε πώς θα αξιοποιηθεί το Υπόμνημα Λιάκου (σ.σ. αναλυτικά το βελτιωμένο υπόμνημα Λιάκου στην Κόντρα, αρ.φύλλ. 886), μετά την αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου.
Θυμίζουμε ότι το υπόμνημα Λιάκου προβλέπει τετραετές Γυμνάσιο και διετές Λύκειο, συνεχείς πανελλαδικές εξετάσεις (τράπεζα θεμάτων), Εθνικό Απολυτήριο, επίπεδα μαθημάτων, άμεση εμπλοκή των Πανεπιστημίων στην επιλογή των υποψηφίων.
♦ Η «αναμόρφωση» της Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης έχει να κάνει με τη διαχρονική προσπάθεια της αστικής τάξης αυτή να καταστεί ελκυστική για τα παιδιά της εργατικής τάξης, ώστε να την έχουν πρώτη επιλογή και όχι αναγκαστική διέξοδο.
Ο ένας τύπος ενιαίου σχολείου έχει πάει στα αζήτητα.
Οι τομείς και ειδικότητες σχεδιάζονται σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς: Προτεραιότητα «Η σύνδεση της Τεχνικής-Επαγγελματικής Εκπαίδευσης με τις μακροπρόθεσμες προοπτικές και επιλογές στρατηγικού σχεδιασμού της εθνικής οικονομικής και αναπτυξιακής πολιτικής».
Γενικεύεται η μαθητεία, δηλαδή η απλήρωτη εργασία των νέων στα καπιταλιστικά κάτεργα. Αποτελεί προτεραιότητα: «Η στήριξη του θεσμού της Μαθητείας, μέσα από Προγραμματικές Συμφωνίες του ΥΠΠΕΘ και των συναρμόδιων υπηρεσιών με φορείς (επιστημονικές και επαγγελματικές ενώσεις και επιμελητήρια), που θα αναλάβουν με υπευθυνότητα να προσφέρουν θέσεις Μαθητείας σε αποφοίτους των ΕΠΑ.Λ».
Γιούλα Γκεσούλη
