Με απύθμενο θράσος το υπουργείο Παιδείας θριαμβολογεί ότι διαψεύστηκαν οι Κασσάνδρες που διαλαλούσαν ότι οι τροϊκανοί πιέζουν για «αύξηση του ωραρίου των εκπαιδευτικών», «αξιολόγηση των εκπαιδευτικών της τάξης», «αύξηση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα», «33ωρο εβδομαδιαίου εργασιακού χρόνου», άμεση συμμόρφωση με «τις κατευθύνσεις καλύτερων πρακτικών του ΟΟΣΑ αναφορικά με τα μεγέθη της σχολικής τάξης και το διδακτικό χρόνο των εκπαιδευτικών» και διαβεβαιώνει ότι:
«Δεν θα υπάρξει καμία αύξηση διδακτικού ωραρίου και θα συνεχίσει να εφαρμόζεται ο νόμος 1566 του 1985. Δεν θα υπάρξει καμία αύξηση εργασιακού χρόνου. Δεν θα υπάρξει ατομική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών της τάξης αλλά αυτό-αξιολόγηση της σχολικής μονάδας ως σύνολο».
Πανηγυρίζει δε, ότι συμφώνησε μόνο στο εξής:
«Κανονικά προχωρά και η αναγκαία νομοθετική πρωτοβουλία μέχρι το τέλος του έτους σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση των στελεχών της εκπαίδευσης, όπως έχει περιγραφεί μέχρι τώρα από πλευράς Υπουργείου. Μόνη αλλαγή που συμφωνήθηκε είναι η συμμετοχή του ΑΣΕΠ στις διαδικασίες αξιολόγησης των στελεχών και ο αποχαρακτηρισμός της ώρας σίτισης ως διδακτικής, πρόνοια που συνάδει απολύτως με την επιδίωξη του Υπουργείου για μεταβολές στις διαδικασίες σίτισης».
Την ίδια στιγμή, ο ίδιος ο υπουργός Παιδείας, Κ. Γαβρόγλου, μιλώντας στο 7ο Περιφερειακό Συνέδριο για την Παραγωγική Ανασυγκρότηση, που πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα στις 5 και 6 Δεκέμβρη, αφού αναφέρθηκε στο γνωστό παραμύθι της «σκληρής διαπραγμάτευσης» και στις «απίστευτες αυθαιρεσίες που ζητούσαν οι θεσμοί», δήλωσε ότι υπέγραψε με τους θεσμούς τα παρακάτω:
♦ Την υποχρέωση των εκπαιδευτικών να βρίσκονται στο σχολείο 30 ώρες την εβδομάδα.
♦ Να νομοθετηθούν κριτήρια στις συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων (ανέφερε το παράδειγμα των συστεγαζόμενων σχολείων).
♦ Στην επιλογή των Διευθυντικών Στελεχών να εμπλέκεται το ΑΣΕΠ.
♦ Αξιολόγηση στελεχών εκπαίδευσης και αυτοαξιολόγηση σχολικών μονάδων.
Ας δούμε, λοιπόν, τι κρύβεται πίσω από αυτά που υπέγραψε, προς το παρόν, το υπουργείο Παιδείας με τους τροϊκανούς (λέμε προς το παρόν, γιατί «τα πάντα όλα» αναφέρονται ως υποχρεώσεις της συγκυβέρνησης στο Μνημόνιο-3, ενώ ανάλογες κατευθύνσεις αναφέρονται στην έκθεση του ΟΟΣΑ για την εκπαίδευση στην Ελλάδα και ανάλογα σημεία υπάρχουν στο τριετές σχέδιο του υπουργείου Παιδείας και στην πρόταση του ΙΕΠ για το Πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας των εκπαιδευτικών).
Υποχρεωτικό ωράριο 30 ώρες τη βδομάδα
Η ρύθμιση είναι στην ουσία τα προεόρτια για την αύξηση και του διδακτικού ωραρίου των εκπαιδευτικών και την ταύτισή του με το εργασιακό ωράριο. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου, που τόσο επιθυμούν ΟΟΣΑ και «θεμοί» συμπεριλαμβάνεται στο Μνημόνιο-3, όμως κρίθηκε πιο πρόσφορο η επιβολή να γίνει βήμα-βήμα για να αποφευχθούν αντιδράσεις.
Τώρα, ο Γαβρόγλου εμφανίζεται τάχα αμετακίνητος στην αύξηση του διδακτικού ωραρίου, όμως έχουμε, πλέον, βιώσει τα τερτίπια των συριζαίων και τη σταδιακή διολίσθηση, συν τω χρόνω, σε αυτά που πραγματικά έχουν συμφωνήσει και υπογράψει με την τρόικα.
Συνεπώς η δήλωση του υπουργού Παιδείας έγινε μόνο και μόνο για να αποκοιμήσει τους εκπαιδευτικούς. «Οι εκπαιδευτικοί μας δε μπορούν να εργαστούν παραπάνω γιατί όταν μετράμε τις ώρες δεν μετράμε το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί μας πάνε τα παιδιά στο διάλειμμα, στήνουν τα πειράματα, κάνουν τις διοικητικές εργασίες. Στα ευρωπαϊκά σχολεία, με τα οποία θέλουν να μας συγκρίνουν, και οι θεσμοί και ο ΟΟΣΑ υπάρχουν διοικητικοί, βοηθοί, τεχνικοί εργαστηρίων. Εδώ ένας εκπαιδευτικός τα φορτώνεται όλα αυτά, συν το γεγονός ότι έχει μια ευθύνη στα παιδιά, τα οποία ξέρουμε, ότι στην περίοδο κρίσης περνάνε και αυτά μια κρίση ταυτότητας, λόγω οικογενειακών προβλημάτων κ.ά. Αρα ο εκπαιδευτικός κάνει και τον κοινωνικό λειτουργό, τον ψυχολόγο. Αυτά όλα είναι διακριτά επαγγέλματα στο εξωτερικό. Οταν λοιπόν πάνε να μας συγκρίνουν, δε μπορούν να συγκρίνουν μήλα με πορτοκάλια. Το έχουμε πει 50 φορές. Σε αυτό θα είμαστε ανυποχώρητοι, όχι επειδή οι εκπαιδευτικοί μας δουλεύουν λιγότερο, αλλά γιατί οι εκπαιδευτικοί μας έχουν στην πλάτη τους μια ευθύνη που στην Ευρώπη δεν την έχει κανένας εκπαιδευτικός»: Κ. Γαβρόγλου, μιλώντας στο 7ο Περιφερειακό Συνέδριο για την Παραγωγική Ανασυγκρότηση.
Αλλωστε, οι επανειλημμένες δηλώσεις του υπουργού Παιδείας, αναφορικά με τις αλλαγές στο Λύκειο, ότι οι εκπαιδευτικοί θα επιβλέπουν και θα καθοδηγούν τις «δημιουργικές εργασίες» των μαθητών, τα «εκτεταμένα δοκίμια», θα βοηθούν τους μαθητές στην εμβάθυσνη των μαθημάτων, συνιστούν στην ουσία επέκταση του διδακτικού χρόνου. Το επόμενο βήμα θα έρθει με μαθηματική ακρίβεια. Το μέτρο αυτό βάζει τελεία και παύλα στους μόνιμους διορισμούς νέων εκπαιδευτικών.
Συγχωνεύσεις σχολικών μονάδων
Πρόκειται για καμουφλαρισμένη συνέχιση του έργου που άρχισε επί Διαμαντοπούλου. Οι συγχωνεύσεις των συστεγαζόμενων σχολείων είναι το «φύλλο συκής», το οποίο επιτρέπει, παρόλ’ αυτά τις συγχωνεύσεις τμημάτων, που έως τώρα ήταν αδύνατες, καθότι επρόκειτο για διαφορετικά σχολεία στο ίδιο σχολικό συγκρότημα.
Ο έτσι κι αλλιώς μεγάλος αριθμός των μαθητών ανά τάξη (25 μαθητές), που προσαυξάνεται σε πολλές περιπτώσεις κατά 10% ειδικά στη Δευτεροβάθμια, διευκολύνει τις συγχωνεύσεις τμημάτων. Το κύμα συγχωνεύσεων-καταργήσεων ευνοείται και από τις καταργήσεις των ολιγομελών τμημάτων και των τμημάτων Ομάδων Προσανατολισμού σε ΓΕΛ και ΕΠΑΛ. Το ότι υπήρξαν πολλές εξαιρέσεις φέτος, στην εφαρμογή του γράμματος του νόμου, επειδή υπήρξαν αντιστάσεις, δε σημαίνει ότι το ίδιο θα ισχύσει και τις επόμενες χρονιές.
Ο υπουργός ψεύδεται όταν λέει ότι δεν θα υπάρξει αύξηση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη, αφού αυτή υλοποιείται ήδη. Με το Π.Δ. 79 για την Οργάνωση και λειτουργία των Δημοτικών Σχολείων και των Νηπιαγωγείων, αφού παγίωσε τον αριθμό των μαθητών ανά τάξη στους 25 (θυμίζουμε τη δημαγωγική εξαγγελία Τσίπρα, τον Μάιο του 2017: «Σταδιακά στα επόμενα δύο χρόνια θα μειώνεται ο αριθμός των μαθητών ανά τμήμα, ώστε να μην υπερβαίνουν τους 22») το υπουργείο Παιδείας, προχώρησε και παραπέρα, προκειμένου να δέσει σε κάθε περίπτωση τον γάιδαρό του και να μην κινδυνέψει να πιεστεί για πρόσθετους διορισμούς εκπαιδευτικών, διατήρηση του αριθμού των τμημάτων και ίδρυση νέων και συνεπώς για επιπλέον δαπάνες. Καταστρατήγησε με το εν λόγω Π.Δ. τα όρια των σχολικών μονάδων, βάσει των οποίων εγγράφονται σε αυτές οι μαθητές, αφού ορίζει τριμελή επιτροπή στο πλαίσιο κάθε Περιφερειακής Διεύθυνσης, η οποία θα χειρίζεται συνολικά την κατανομή των μαθητών στα σχολεία. Ετσι, παρακάμπτεται η αναγκαιότητα δημιουργίας π.χ. και δεύτερου τμήματος σε ένα σχολείο, όταν οι μαθητές υπερβαίνουν τους 25, αφού οι «πλεονάζοντες» κατανέμονται από την επιτροπή σε όμορα ή λιγότερο όμορα σχολεία. Το σχολείο της γειτονιάς γίνεται άπιαστο όνειρο για μερικές κατηγορίες παιδιών.
Επιλογή-Αξιολόγηση στελεχών εκπαίδευσης με εμπλοκή ΑΣΕΠ
Η εμπλοκή του ΑΣΕΠ στην επιλογή των στελεχών εκπαίδευσης έχει να κάνει με τον αναβαθμισμένο ρόλο που προορίζεται γι’ αυτά τα στελέχη. Είναι ο ρόλος του διευθυντή-μάνατζερ, που πασχίζει για την «ανταγωνιστικότητα» και «αποδοτικότητα» της σχολικής του μονάδας, που διαχειρίζεται το προσωπικό, αναζητά πόρους «από τρίτους», κ.λπ. (Μοχλός η αυτο-αξιολόγηση, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου και των εκπαιδευτικών. Οι όροι «αυτονομία», «αποκέντρωση» και οι σχετικές ρυθμίσεις δεν έχουν μπει τυχαία στις εξαγγελίες Γαβρόγλου για το «νέο σχολείο»).
Αυτο-αξιολόγηση
♦ Διατήρηση του νομοθετικού πλαισίου της αξιολόγησης, μαζί με τις εξαγγελίες για αναβάθμιση του ρόλου της ΑΔΙΠΠΔΕ (Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση), παρά τις διαβεβαιώσεις Γαβρόγλου περί του αντιθέτου.
♦ Τα Περιφερειακά Κέντρα Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΠΕ.Κ.Ε.Σ.), λειτουργούν σε κάθε Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης με έργο τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό, την επιστημονική και παιδαγωγική καθοδήγηση των εκπαιδευτικών, την οργάνωση της επιμόρφωσης και την υποστήριξη του προγραμματισμού και της αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου των σχολικών μονάδων της περιοχής ευθύνης τους.
♦ Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου με όλα τα χαρακτηριστικά της αξιολόγησης του Αρβανιτόπουλου: Προγραμματισμός στην αρχή της σχολικής χρονιάς με αποσαφήνιση και διατύπωση «στόχων» και «επιλογή στοχευμένων δράσεων», με τη δυνητική συμμετοχή στελεχών του ΠΕΚΕΣ, του ΚΕΣΥ ή του ΚΕΑ, μέλη ΔΕΠ ή εκπροσώπους επιστημονικών, κοινωνικών ή πολιτιστικών φορέων, κατάρτιση «σχεδίων δράσης», εμπλουτισμός του αρχικού προγραμματισμού και των σχεδίων δράσης κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, κριτική αποτίμηση του παραγόμενου εκπαιδευτικού έργου στο τέλος της χρονιάς.
♦ Εκδοση σχετικής Υπουργικής Απόφασης με «σχέδιο προγραμματισμού», για να μην υπάρξουν παρασπονδίες, στο οποίο θα αναφέρονται «οι πιθανοί-ενδεικτικοί θεματικοί άξονες» και το οποίο θα συνοδεύεται και «με οδηγίες συμπλήρωσης και ενημερωτικές συναντήσεις των Διευθυντών των σχολείων από τα στελέχη του ΠΕΚΕΣ».
♦ «Κοινοποίηση του προγραμματισμού και της αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου στο οικείο ΠΕΚΕΣ» από τη σχολική μονάδα. Οι αρχικές φήμες ότι ο προγραμματισμός και η αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου θα ήταν αποκλειστική εσωτερική υπόθεση της σχολικής μονάδας, έγιναν καπνός.
Σημειώνουμε ότι οι Περιφερειακοί Συντονιστές Εκπαιδευτικού Εργου και Επιμόρφωσης, στο πλαίσιο του ΠΕΚΕΣ, επιλέγονται από το Συμβούλιο Επιλογής και οι Οργανωτικοί Συντονιστές έχουν άμεση επικοινωνία με το ΙΕΠ και το ΥΠΠΕΘ.
♦ «Αυτονομία» της σχολικής μονάδας (προς το παρόν παιδαγωγική). Βρίσκεται στη βάση μιας ιεραρχικής πυραμίδας, στην κορυφή της οποίας βρίσκεται το υπουργείο Παιδείας. Αυτό καθορίζει την εκπαιδευτική πολιτική, σύμφωνα με τα συμφέροντα της αστικής τάξης και της κεφαλαιοκρατίας. Στη συνέχεια κάθε εκπαιδευτική περιφέρεια («αποκέντρωση») «προσαρμόζει» αυτήν την πολιτική «στις ανάγκες και ιδιαιτερότητες των σχολικών της μονάδων» και οι σχολικές μονάδες «μπορούν να καθορίζουν τα σημεία έμφασης και να τα εντάσσουν στο σχεδιασμό τους». Οι επιλογές τους αυτές αποτελούν κριτήριο για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας («προγραμματισμός και αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου»).
♦ Το Σχολικό Συμβούλιο λειτουργεί σε κάθε σχολική μονάδα και σ’ αυτό προεδρεύει ο Διευθυντής του σχολείου. Αποτελείται από τον Σύλλογο Διδασκόντων, το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, τον εκπρόσωπο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη Σχολική Επιτροπή και τρεις (3) εκπροσώπους των μαθητικών κοινοτήτων για τα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. «Εντοπίζει τα προβλήματα και τις ιδιαίτερες ανάγκες που αντιμετωπίζει το σχολείο και προτείνει λύσεις και αναπτύσσει πρωτοβουλίες για την επίλυση θεμάτων… συμμετέχει στις διαδικασίες προγραμματισμού και αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας, εκφράζοντας προτάσεις…».
♦ «Τοπική κοινωνία» (δηλαδή γονείς, δημαρχαίοι, σύλλογοι, τοπικές καπιταλιστικές επιχειρήσεις, η «ευρύτερη κοινωνία» κατά πως αναφέρει η πρόταση του υπουργείου Παιδείας, κ.λπ.) μπορούν να έχουν λόγο σε αυτές τις «επιλογές», «πλαισιώνοντας με τις προτάσεις και τις δράσεις τους το Σχολικό Συμβούλιο της σχολικής μονάδας».
♦ Ο Διευθυντής της σχολικής μονάδας «σε συνεργασία με τον Σύλλογο Διδασκόντων έχει την ευθύνη του συντονισμού της διαδικασίας διαμόρφωσης και υλοποίησης του εκπαιδευτικού σχεδιασμού του σχολείου και της διαδικασίας προγραμματισμού και αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου, υποστηρίζει την οργάνωση και λειτουργία της σχολικής μονάδας, συμβάλλει στη σχολική αποτελεσματικότητα και ενισχύει την εφαρμογή καινοτομιών».
♦ Εσωτερικός Κανονισμός, που καταρτίζεται υποχρεωτικά από το Σύλλογο Διδασκόντων, ώστε να διασφαλίζεται ο έλεγχος και η υποταγή στην ασκούμενη εκπαιδευτική πολιτική.
♦ Πρόταση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) για την Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια των Εκπαιδευτικών: «Επιτυχόντες του ΑΣΕΠ που καλούνται από το Υπουργείο Παιδείας να αναλάβουν εκπαιδευτική υπηρεσία συμμετέχουν υποχρεωτικά σε διαδικασίες εισαγωγικής επιμόρφωσης κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους υπηρεσίας τους. Αυτό σημαίνει: α) θεσμό μέντορα και στήριξη, β) αξιοποίηση του κενού από μαθήματα διαστήματος κατά την έναρξη του σχολικού έτους, γ) μειωμένο διδακτικό ωράριο για τους προσληφθέντες, καθώς και δ) αξιολόγησή τους μετά το τέλος του πρώτου έτους».
Η πρόταση περιέχει και αναφορά ότι δεν εφαρμόζεται το υπάρχον νομικό πλαίσιο (Ν. 3848/2010, Ν. 4186/2013, εγκύκλιος 46820/Δ1/15-4-2011, Ν. 4485/2017).
Τα παραπάνω, που περιλαμβάνονται στο σχέδιο του υπουργείου Παιδείας για τις λεγόμενες «Δομές Υποστήριξης του Εκπαιδευτικού Εργου», μαζί με την πρόταση του ΙΕΠ, καταδεικνύουν ότι δεν πρόκειται για την «αθώα» αυτο-αξιολόγηση της σχολικής μονάδας, όπως διατείνεται το υπουργείο Παιδείας. Αποσκοπούν στο να δημιουργηθεί στους εκπαιδευτικούς «κουλτούρα αξιολόγησης». Η συνέχεια, η αξιολόγηση – κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων και των εκπαιδευτικών είναι γνωστή και αναπόφευκτη, έτσι και υλοποιηθεί η πρώτη φάση.
Το Μνημόνιο-3 για την εκπαίδευση
Στο πρώτο πεδίο («Αγορά εργασίας και ανθρώπινο κεφάλαιο») της υποπαραγράφου 4 («Διαρθρωτικές πολιτικές για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης») της παραγράφου Γ «Συμφωνία δημοσιονομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» αναφέρονται τα εξής:
♦ «Οι αρχές θα διασφαλίσουν τον περαιτέρω εκσυγχρονισμό του τομέα της εκπαίδευσης σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ και αυτό θα τροφοδοτήσει την προγραμματισμένη ευρύτερη στρατηγική ανάπτυξης. Οι αρχές, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, θα επικαιροποιήσουν, έως τον Απρίλιο του 2016, την αξιολόγηση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος που εκπόνησε ο ΟΟΣΑ το 2011.
Η εν λόγω επανεξέταση θα καλύπτει όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των δεσμών μεταξύ έρευνας και εκπαίδευσης και της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων με σκοπό την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας (βλ. επίσης ενότητα 4.2).
…Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και των σχολικών μονάδων θα συνάδει με το γενικό σύστημα αξιολόγησης της δημόσιας διοίκησης».
♦ «Μεταξύ άλλων, η επανεξέταση θα αξιολογήσει την υλοποίηση της μεταρρύθμισης του “Νέου Σχολείου“, το περιθώριο περαιτέρω εξορθολογισμού (των τάξεων, σχολείων και πανεπιστημίων), τη λειτουργία και διακυβέρνηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την αποδοτικότητα και αυτονομία των δημόσιων εκπαιδευτικών μονάδων και την αξιολόγηση και διαφάνεια σε όλα τα επίπεδα. Η επανεξέταση θα προτείνει συστάσεις σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές των χωρών του ΟΟΣΑ. Με βάση τις συστάσεις της επανεξέτασης, οι αρχές θα εκπονήσουν επικαιροποιημένο εκπαιδευτικό σχέδιο δράσης και θα υποβάλουν προτάσεις για δράσεις το αργότερο έως τον Μάιο του 2016, οι οποίες θα εγκριθούν έως τον Ιούλιο του 2016, και εφόσον είναι δυνατόν, τα μέτρα θα πρέπει να τεθούν σε ισχύ πριν από το ακαδημαϊκό έτος 2016-2017».
♦ «Ειδικότερα, οι αρχές δεσμεύονται να ευθυγραμμίσουν τον αριθμό διδακτικών ωρών ανά μέλος του προσωπικού, καθώς και την αναλογία μαθητών ανά τάξη και ανά εκπαιδευτικό, με τις βέλτιστες πρακτικές των χωρών του ΟΟΣΑ, το αργότερο έως τον Ιούνιο του 2018».
♦ «Οι αρχές θα διασφαλίσουν τη δίκαιη μεταχείριση όλων των φορέων παροχής εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών ιδρυμάτων, καθορίζοντας ελάχιστα πρότυπα».
Οι «κακοδαιμονίες» του εκπαιδευτικού συστήματος κατά τον ΟΟΣΑ
♦ Η μισθολογική δαπάνη ανά μαθητή είναι άνω του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, κυρίως επειδή οι έλληνες εκπαιδευτικοί έχουν λιγότερες διδακτικές ώρες και η Ελλάδα έχει μικρότερες σε αριθμό μαθητών τάξεις.
♦ Σχολικό δίκτυο από χιλιάδες σχετικά μικρά σχολεία, με χαμηλή αναλογία μαθητών/εκπαιδευτικών.
♦ Οι εκπαιδευτικοί διδάσκουν σημαντικά λιγότερες ώρες ετησίως από όλες σχεδόν τις άλλες χώρες στην Ευρώπη.
♦ Συγκεντρωτικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι άλλες χώρες έχουν προχωρήσει στην αποκέντρωση των εκπαιδευτικών συστημάτων, την αύξηση της ευελιξίας και της ανταπόκρισης των σχολείων και των τριτοβάθμιων ιδρυμάτων απέναντι στις ανάγκες των φοιτητών.
♦ Δεν υπάρχει εξωτερική αξιολόγηση της μάθησης ή εξωτερική αξιολόγηση σχολικών μονάδων και της διδασκαλίας. Δεν υπάρχουν αξιόπιστοι δείκτες που να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος.
♦ Οι σχολικοί διευθυντές έχουν την πιο περιορισμένη αρμοδιότητα συγκριτικά με άλλες χώρες σε σχέση με τη διαχείριση των ανθρωπίνων πόρων.
♦ Ισχυρά εργατικά σωματεία. Συχνές απεργίες, διαδηλώσεις εναντίον διαφαινόμενων απειλών για τα εργασιακά δικαιώματα.
♦ Ενεργός πολιτική συμμετοχή, που αντικατοπτρίζεται με εκτεταμένη συμμετοχή σε πολιτικές παρατάξεις και ηχηρές διαδηλώσεις.
♦ Υψηλός ατομικός και οικογενειακός βαθμός αφοσίωσης στην εκπαίδευση. Σημαντικές επενδύσεις της οικογένειας εκτός των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (σ.σ. π.χ. για τα φροντιστήρια).
♦ Συνταγματική επιταγή για δωρεάν εκπαίδευση.
Στα θετικά η έκθεση του ΟΟΣΑ πιστώνει το νόμο Διαμαντοπούλου για το «Νέο Σχολείο», την ύπαρξη μέντορα για τους νεοδιόριστους, τη δημιουργία της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας για την Ανώτατη Εκπαίδευση, την ψήφιση του νόμου-πλαίσιο της Γιαννάκου, το προσχέδιο νόμου της Διαμαντοπούλου για το νέο νόμο-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια (σ.σ. η έκθεση είναι του 2011), το «σχέδιο Αθηνά» δραστικής συρρίκνωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τη μείωση του αριθμού εισακτέων, το νόμο για τη διά βίου μάθηση και το νόμο για το Πλαίσιο Εθνικών Προσόντων.
Προτεινόμενες δράσεις από ΟΟΣΑ
♦ Να αυξηθεί ο φόρτος εργασίας των εκπαιδευτικών. Αύξηση διδακτικών υποχρεώσεων με 4-5 ώρες την εβδομάδα.
♦ Προσλήψεις εκπαιδευτικών με διευρυμένες διαδικασίες επιλογής (συνεντεύξεις, προετοιμασία σχεδίων μαθημάτων, επίδειξη προσόντων διδασκαλίας). Ουσιαστικότερος ρόλος στα σχολεία για την επιλογή των εκπαιδευτικών. Αυξημένος ρόλος διευθυντών επ’ αυτού.
♦ Κάθε βαθμίδα του εκπαιδευτικού συστήματος να αναλάβει ευθύνη για την αποδοτική χρήση των πόρων της. Αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
♦ Ενδυνάμωση σχολικής ηγεσίας. Ρόλος αξιολογητή στο διευθυντή.
♦ Περισσότερη ανάμειξη των γονέων στα σχολεία.
♦ Οι νέοι εκπαιδευτικοί, με προϋπηρεσία 1-2 έτη να βρίσκονται υπό εντατική επιτήρηση. Απαιτείται η παρουσία μέντορα και διαρκής θεωρητική επιμόρφωση.
♦ Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών να συνδέεται με τους ευρύτερους στόχους εξέλιξης του σχολείου και με την αξιολόγηση.
♦ Να γίνεται ανανέωση πιστοποιητικών διδασκαλίας (σ.σ. τορπιλίζεται η μονιμότητα).
♦ Οι αξιολογήσεις να έχουν «ουσιώδεις συνέπειες» για τους αξιολογούμενους για να αντιμετωπίζεται η αξιολόγηση με «σοβαρότητα».
♦ Αυτοαξιολόγηση σχολικών μονάδων. Τακτική εξωτερική αξιολόγηση ανά τετραετία (σ.σ. οι Ράμπο της εκπαίδευσης).
♦ Να σχεδιαστεί ένα εθνικό σύστημα αξιολόγησης του μαθητή, κατάλληλο να χρησιμοποιηθεί σε πολλά επίπεδα. Να αξιολογούνται τα μαθησιακά αποτελέσματα. Να υπάρχει εξωτερική αξιολόγηση, δηλαδή τυποποιημένες εξετάσεις που σχεδιάζονται και βαθμολογούνται εκτός των σχολικών μονάδων. Συνδυασμός αξιολόγησης από εκπαιδευτικό και εξωτερική αξιολόγηση. Δημιουργία κεντρικής Τράπεζας θεμάτων, που μπορούν να χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί, που να συνδέεται με συγκεκριμένα μαθησιακά αποτελέσματα συγκρίσιμα σε βάθος χρόνου.
♦ Αποκέντρωση διαχείρισης ανθρωπίνων πόρων, προϋπολογισμού και επενδύσεων.
Γιούλα Γκεσούλη
