Εμείς, τώρα, γιατί πρέπει να πανηγυρίσουμε; Επειδή συνενώνονται η Alphabank με τη Eurobank, με μεγαλομέτοχο τη βασιλική οικογένεια του Κατάρ, η οποία θα κατέχει περίπου το 20% του νέου σχήματος, μπαίνοντας στην αύξηση κεφάλαιου που θα γίνει, μέσω της εταιρίας της Paramount, η οποία κατέχει ήδη ένα 5% της Alpha; Γιατί πρέπει να χαρούμε, επειδή δημιουργείται μια καινούργια τράπεζα που θα είναι μέσα στις τρεις πρώτες σε κάποιες βαλκανικές χώρες, μέσα στις 25 σε επίπεδο ευρωζώνης και τα παρόμοια; Θα επωφεληθεί σε τίποτα ο εργαζόμενος, ο άνεργος, ο συνταξιούχος που έχει πέσει στα δίχτυα των δυο τραπεζών που γίνονται μία; Ο μικροεπεγγελματίας ή μικρομαγαζάτορας, που ζει μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, θα βρει μήπως στήριξη για να μη βάλει λουκέτο;
Και τι να πούμε για τους εργαζόμενους στις δυο τράπεζες; Αμφιβάλλει μήπως κανείς ότι θα υπάρξει μείωση προσωπικού και μάλιστα σημαντική; Θα κρατήσουν δηλαδή υποκαταστήματα που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο ή σε μικρή απόσταση; Μόνο ο ΣΥΝ αμφιβάλλει, γι’ αυτό και δεν χαλάει το πανηγυρικό κλίμα, σημειώνοντας απλά ότι «η εξαγγελθείσα συγχώνευση δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να γίνει αφορμή για την απώλεια θέσεων εργασίας»! Το σίγουρο αυτοί το έκαναν δυνητικό. Πιο ενθουσιώδης η ΔΗΜΑΡ του Κουβέλη μιλά για «θετικές εξελίξεις για την ελληνική οικονομία» και σημειώνει κι αυτή ότι πρέπει «να διασφαλιστούν οι θέσεις απασχόλησης».
Η συγχώνευση καπιταλιστικών επιχειρήσεων δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Πρόκειται για τη διαδικασία συγκεντροποίησης του κεφάλαιου, που υπάρχει από τότε που υπάρχει καπιταλισμός. Αλλωστε, οι περισσότερες από τις σημερινές ελληνικές τράπεζες έχουν στο παρελθόν απορροφήσει άλλες μικρότερες, οι οποίες είτε φαλίρισαν είτε βρίσκονταν στα πρόθυρα του φαλιρίσματος. Αν, λοιπόν, αξίζει να διερευνήσουμε κάτι εν προκειμένω, είναι οι λόγοι που οδήγησαν σ’ αυτή την κίνηση, που δεν είναι άλλοι από τη βαθιά κρίση του ελληνικού καπιταλισμού.
Και οι δύο αυτές τράπεζες δεν μπορούσαν ν’ αντέξουν άλλο με τις ενέσεις ρευστότητας από την ΕΚΤ, χάρη στις εγγυήσεις του ελληνικού δημόσιου. ‘Η θα έπρεπε οι μέτοχοί τους να ανοίξουν τα προσωπικά τους θησαυροφυλάκια και να προχωρήσουν σε γενναίες αυξήσεις κεφάλαιου ή να καταφύγουν στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (οδηγώντας τις τράπεζες σε μια οιονεί κρατικοποίησή τους) ή να συγχωνευτούν και να πουληθούν σε κάποιον ξένο όμιλο. Και οι καπιταλιστές που έχουν εμπιστευτεί τη διαχείριση των κεφαλαίων τους στον Κωστόπουλο (ο ίδιος κατέχει ένα μικρό μόνο ποσοστό των μετοχών της Alpha) και η οικογένεια Λάτση (που προσανατολίζεται κυρίως στον ενεργειακό τομέα, όπου έχει γίνει ο «μεγάλος παίχτης» της ελληνικής αγοράς) δεν θέλησαν να ρισκάρουν περισσότερα προσωπικά κεφάλαια σε μια περίοδο κρίσης και αβεβαιότητας. Με «σπρώξιμο» και από την κυβέρνηση επέλεξαν να πουληθούν ουσιαστικά στην καταριανή εταιρία, χωρίς προφανώς να υπάρχει αντίρρηση από πλευράς ΕΕ. Γιατί; Γιατί αυτού του τύπου οι τράπεζες των σεΐχηδων του Κόλπου αποτελούν τα μεγαλύτερα «πλυντήρια», τα οποία «ξεπλένουν» το ευρωπαϊκό «μαύρο» χρήμα. Και πολιτικό χρήμα, συν τοις άλλοις.
Σημαίνει τίποτα για τον ελληνικό καπιταλισμό αυτή η συγχώνευση-πούλημα; Ανοίγει προοπτικές ανάπτυξης, όπως τιτιβίζουν εκκωφαντικά τα παπαγαλάκια του αστικού Τύπου; Οχι, βέβαια. Η όποια ανάπτυξη δεν ξεκινά από τις τράπεζες, αλλά από την παραγωγή. Οταν υπάρχει ζήτηση, τότε αρχίζει να διευ-ρύνεται η παραγωγή και οι τράπεζες σπεύδουν να τη χρηματοδοτήσουν, για να πάρουν απ’ αυτή το μερίδιο που τους «αναλογεί» (τόκο). Οταν η ζήτηση πέφτει συνεχώς, λόγω των συνεχών αντιλαϊκών μέτρων που «στραγγίζουν» τα λαϊκά βαλάντια, δυνατότητες για αύξηση της παραγωγής δεν διαφαίνονται και οι τράπεζες κλείνουν τις στρόφιγγες, επειδή δεν θέλουν να εγγράψουν επισφάλειες. Είτε πρόκειται για μικρές είτε για μεγάλες τράπεζες, η πολιτική τους σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι ίδια.
Η συγκεντροποίηση του κεφάλαιου γίνεται για να προσφέρει πλεονέκτημα στον ανταγωνισμό. Μια μεγαλύτερη τράπεζα έχει μεγαλύτερες δυνατότητες σε μια αγορά που γίνεται ολοένα πιο μικρή. Γι’ αυτό και πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι θ’ ακολουθήσουν και άλλες συγχωνεύσεις και εξαγορές στον τραπεζικό κλάδο, με έντονη την παρουσία του ξένου κεφάλαιου. Αυτό, όμως, αφορά τον ανταγωνισμό ανάμεσα στους καπιταλιστές και όχι τον ελληνικό λαό. Ούτε καν αυτό που θα ονομάζαμε αναπτυξιακή ροπή του ελληνικού καπιταλισμού. Για τον ελληνικό λαό τίποτα καλό δεν πρόκειται να προκύψει, ενώ θα υπάρξει σίγουρα μείωση των θέσεων εργασίας. Αυτό εννοούν πρωτίστως οι καπιταλιστές όταν μιλούν για «οικονομίες κλίμακας».
