Επιτροπή Ανταγωνισμού. Αντίφαση στους όρους, όπως λένε οι φιλόσοφοι. Γιατί στο σύγχρονο καπιταλισμό, το μονοπωλιακό καπιταλισμό, δε μπορεί να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός, όπως λειτουργούσε στο προμονοπωλιακό στάδιο.
Η ίδια η νομοθεσία στην οποία στηρίζεται η λειτουργία αυτής της περιώνυμης πλέον Επιτροπής το αναγνωρίζει αυτό, εμμέσως πλην σαφώς. Για να βρεθεί μια επιχείρηση κατηγορούμενη για νόθευση του ανταγωνισμού, θα πρέπει κάποια άλλη επιχείρηση, με την οποία μέχρι πρότινος είχε κλείσει συμμαχία, να πάει να ρουφιανέψει. Είναι το περιβόητο «καθεστώς επιείκειας» που πλέον το έχει πληροφορηθεί κάθε Ελληνας.
Τυχαίο είναι, άραγε, ότι το ίδιο νομικό καθεστώς ισχύει για το εμπόριο ναρκωτικών; Ολοι ξέρουμε πως λειτουργεί το κύκλωμα των ναρκωτικών. Από καιρού εις καιρόν «δίνουν» κάποιο μικροκύκλωμα, για να δικαιολογείται και η δράση της Αστυνομίας, και το εμπόρευμα εξακολουθεί να παράγεται, να μεταφέρεται και να πουλιέται κανονικότατα στις πιάτσες του θανάτου. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τον ανταγωνισμό, που υποτίθεται οδηγεί σε πτώση των τιμών. Τα κράτη δημιουργούν διάφορα θεσμικά όργανα, τα οποία στόχο έχουν κυρίως να ρίχνουν στάχτη στα μάτια των εκμεταλλευόμενων μαζών. Δευτερευόντως, αυτά τα όργανα φροντίζουν να προστατεύουν το σύστημα από την αυθαιρεσία των ξεχωριστών καπιταλιστών. Προσέξτε, όχι από τη δημιουργία καρτέλ, αλλά από τη δράση έξω από τους όρους που διαμορφώνουν τα καρτέλ.
Τη δημιουργία καρτέλ μπορεί να τη διαπιστώσει κανείς ακόμα και εμπειρικά. Πάρτε με τη σειρά τις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και σημειώστε τιμές σε μια γκάμα γνωστών προϊόντων. Θα διαπιστώσετε μια θαυμαστή «ομοφωνία». Κάντε το ίδιο στις μεγάλες αλυσίδες ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών. Και πάλι ίδια θα είναι η εικόνα που θα δείτε. Και βέβαια, δείτε πώς λειτουργούν οι εταιρίες πετρελαιοειδών, οι εταιρίες κινητής τηλεφωνίας και προπαντός οι τράπεζες. Διαφήμιζαν τις ιδιωτικοποιήσεις των άλλοτε κρατικών τραπεζών ως βήμα ενίσχυσης του ανταγωνισμού που θα οδηγήσει σε πτώση των επιτοκίων. Είδε κανείς πτώση επιτοκίων από τράπεζα σε τράπεζα;
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο. Από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα εντοπίστηκε από τους οικονομολόγους. Στον Λένιν έλαχε το καθήκον να συνοψίσει και να γενικεύσει θεωρητικά τα συμπεράσματά τους. Ετσι, προέκυψε το περίφημο έργο του «Ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού». Το στάδιο αυτό, εν αντιθέσει προς το προγενέστερο, το προμονοπωλιακό, που χαρακτηριζόταν από τον ελεύθερο συναγωνισμό, χαρακτηρίζεται (στον τομέα που μας ενδιαφέρει) από τον καθορισμό μονοπωλιακών τιμών. Αυτό ισχύει ακόμα και σε χώρες μέσου επίπεδου καπιταλιστικής ανάπτυξης, όπως η Ελλάδα. Αλλωστε, η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία λειτουργεί ως αλυσίδα στους περισσότερους κλάδους.
Την τελευταία εικοσαετία, την εικοσαετία της «παγκοσμιοποίησης», με την αποθέωση της «ελευθερίας της αγοράς», τα αστικά κράτη υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν και τα τελευταία μέτρα τιθάσευσης των καπιταλιστών στον τομέα των τιμών. Μέτρα που έπαιρναν προκειμένου να διατηρούν την κοινωνική ειρήνη με όρους ενσωμάτωσης. Ετσι, η λειτουργία των μονοπωλιακά καθορισμένων τιμών και η δημιουργία καρτέλ σε ολόκληρους κλάδους δίνουν και παίρνουν.
Ας το δούμε αυτό επί τροχάδην στον κλάδο της γαλακτοβιομηχανίας που απασχολεί την επικαιρότητα. Το ότι οι γαλακτοβιομηχανίες έχουν δημιουργήσει καρτέλ είναι κοινό μυστικό. Ποια κρατικά μέτρα συνέβαλαν σ’ αυτό; Επί τροχάδην μπορούμε να αναφέρουμε μερικά. ― Καταργήθηκε κάθε αγορανομικός έλεγχος στις τιμές και κάθε διατίμηση στις τιμές ακόμη και στοιχειωδών διατροφικών προϊόντων, όπως είναι το γάλα. ― Καταργήθηκε κάθε μορφή κοστολογικού ελέγχου στην παραγωγή. ― Οδηγήθηκαν σε χρεοκοπία και ξεπούλημα όλες οι συνεταιριστικές γαλακτοβιομηχανίες (έχουν απομείνει μόνο η «Δωδώνη» και η «Ροδόπη»), που ασκούσαν κάποιο περιοριστικό ρόλο στην πτώση των τιμών παραγωγού ή αν θέλετε στο άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στις τιμές παραγωγού και τις τιμές καταναλωτή. ― Δόθηκαν πλουσιοπάροχα κίνητρα για εξαγορές και συγχωνεύσεις επιχειρήσεων. Δηλαδή, το κράτος χρηματοδότησε (με λεφτά του ελληνικού λαού) το γιγαντισμό των γαλακτοβιομηχανιών, που τους έδωσε μεγαλύτερες δυνατότητες για τη δημιουργία καρτέλ.
Ποιον κοροϊδεύουν, λοιπόν, με τα περί ελεύθερου ανταγωνισμού που θα ρίξει τις τιμές;
