Δεν υπήρξε πανεπιστημιακό ίδρυμα που να συντασσόταν με τον εκτρωματικό νόμο Κεραμέως, πλην όμως, η υπουργός της Αλαζονείας και της Καταστολής επέμενε μέχρι τέλους, με τις πλάτες φυσικά του Μητσοτάκη, στην ψήφισή του.
Θυμίζουμε τη χαρακτηριστική ανακοίνωση της ΠΟΣΔΕΠ με τους 91 συνδέσμους σε ηλεκτρονικά μέσα με τις αποφάσεις Συγκλήτων, πανεπιστημιακών οργάνων, ομοσπονδιών και συλλόγων της πανεπιστημιακής κοινότητας, καθώς και με ένα μικρό μέρος της αρθρογραφίας του αστικού Τύπου που καταδείκνυε ότι η απόρριψη του νομοσχέδιου ήταν καθολική.
Διάφορες ήταν οι αντιρρήσεις των πανεπιστημιακών, εκεί, όμως, που όλοι ομονοούσαν ήταν η αντίθεση στο νέο μοντέλο διοίκησης των ΑΕΙ. Οι πανεπιστημιακοί ζητούσαν την απόσυρση των συγκεκριμένων άρθρων του νομοσχέδιου (τώρα νόμος 4957/2022) και επεσήμαναν ότι ουσιαστικά καταργείται το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ, αφού για μία σειρά ζωτικά θέματα, όπως οι συγχωνεύσεις, καταργήσεις, μετονομασίες ακαδημαϊκών μονάδων, κ.ά. απαιτείται μόνο η γνώμη της Συγκλήτου του ΑΕΙ, ότι ο νέος τρόπος διοίκησης αποτελεί τροχοπέδη στη λειτουργία και ανάπτυξη του Πανεπιστήμιου, ενώ ανατρέπεται ο διαχρονικά́ συμμετοχικός τρόπος διοίκησης που διασφαλίζουν τα εκλεγμένα συλλογικά όργανα (Σύγκλητος, Πρυτανικό Συμβούλιο, Επιτροπή Ερευνών κτλ).
Η Κεραμέως, όμως, που διακατεχόταν από λύσσα για την επιβολή και επέκταση της επιχειρηματικής λειτουργίας των Ιδρυμάτων, επέβαλε το Συμβούλιο Διοίκησης (ΣΔ), στο οποίο συμμετέχουν και εξωγενείς παράγοντες, άνθρωποι της «αγοράς», εκπρόσωποι διεθνών καπιταλιστικών οργανισμών και τα ρέστα. Πρόκειται για ένα συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης, που καταργεί τη δημοκρατική λειτουργία των Πανεπιστημίων, το οποίο μάλιστα είχε αποτύχει παταγωδώς στην προηγούμενή εφαρμογή του πριν από μία δωδεκαετία από την Διαμαντοπούλου (τότε Συμβούλια Ιδρύματος).
Αποτελείται από 6 εσωτερικά μέλη που εκλέγονται από το σύνολο των μελών ΔΕΠ του ΑΕΙ και 5 επίλεκτα εξωτερικά μέλη που επιλέγονται από τα εσωτερικά μέλη και μπορεί να είναι καθηγητές Πανεπιστημίων της αλλοδαπής ή και πρόσωπα που δεν έχουν άμεση σχέση με το Πανεπιστήμιο (πρόσωπα με ευρεία αναγνώριση ή συμβολή στον πολιτισμό, τις τέχνες, τα γράμματα ή τις επιστήμες, την οικονομία ή την κοινωνία και εκπροσώπους διεθνών οργανισμών ή κοινωνικών εταίρων).
Ο Πρύτανης, που μέχρι την ψήφιση του νόμου Κεραμέως εκλεγόταν από το σύνολο των μελών ΔΕΠ του ΑΕΙ, τώρα επιλέγεται μεταξύ των 6 ήδη εκλεγμένων εσωτερικών μελών, από τα 11 μέλη του Συμβουλίου, εκ των οποίων τα 5 είναι πρόσωπα εκτός ΑΕΙ. Μιλάμε για τη δημοκρατία στο απώγειό της! Είναι ταυτόχρονα ελεγκτής και ελεγχόμενος (!) και είναι υποχρεωμένος μαζί με την υποψηφιότητά του να ανακοινώσει και την κουστωδία των Αντιπρυτάνεων που θα τον συνοδεύουν, ώστε το Συμβούλιο να έχει εκ των προτέρων εικόνα αυτών που θα ασχολούνται αμιγώς με τα ακαδημαϊκά θέματα και θα είναι «γιουσουφάκια» του, για να κάνει τα «κουμάντα» του. Κοντολογίς, δημιουργείται το έδαφος για να αναπτυχθούν τα παζάρια και οι πελατειακές σχέσεις στα παρασκήνια. Ουσιαστικά, ο Πρύτανης και οι Αντιπρυτάνεις διορίζονται από το ΣΔ χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το τι έχουν ψηφίσει τα μέλη ΔΕΠ, ενώ οι Κοσμήτορες διορίζονται από το ΣΔ χωρίς απολύτως καμιά εκλογική διαδικασία. Η Σύγκλητος περιορίζεται σε ρόλο διακοσμητικό και ελεγχόμενο.
Ο νέος τρόπος διοίκησης, πέρα από το ουσιαστικό του περιεχόμενο -την προώθηση δηλαδή με ταχείς ρυθμούς του επιχειρηματικού πανεπιστήμιου- προκάλεσε πολλά προβλήματα, καθώς σε πολλά Πανεπιστήμια δεν κατέστη δυνατόν ούτε να συγκροτηθούν τα Συμβούλια Διοίκησης, μιας και ο αριθμός των εσωτερικών μελών είναι ζυγός (6) και δημιουργούνταν «μπετοναρισμένες» ομάδες των 3 που ισοψηφούσαν και επομένως αδυνατούσαν στη συνέχεια να εκλέξουν τα 5 εξωτερικά μέλη, που απαιτεί ο νόμος (το υψηλόβαθμο πανεπιστημιακό κατεστημένο έσπευσε στη συνέχεια να προσαρμοστεί στο νόμο και να εκδηλώσει ενδιαφέρον για συμμετοχή στα ΣΔ, επιβεβαιώνοντας το ρόλο του, ως μηχανισμού του συστήματος).
Στο ΑΠΘ, την Πέμπτη 22 Ιουνίου 2023, απέβη για τρίτη φορά άκαρπη η εκλογή των εξωτερικών μελών από τα 6 εσωτερικά μέλη, αφού κανένας από τους υποψήφιους για τη θέση εξωτερικού μέλους δεν συγκέντρωσε την απαραίτητη πλειοψηφία και συνεπώς η διαδικασία ανάδειξης των εξωτερικών μελών του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ κρίθηκε άγονη και πρέπει να ξεκινήσει από την αρχή.
Σύμφωνα με την ΠΟΣΔΕΠ, που έχει προσφύγει στο ΣτΕ [αίτηση ακύρωσης της Ομοσπονδίας κατά της Κ.Υ.Α. των Υπουργών Παιδείας και Επικρατείας (Β99286/Ζ1 ΦΕΚ Β΄ 4211/9.8.2022) που αφορά τη «Διαδικασία εκλογής μελών του Συμβουλίου Διοίκησης των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και θέματα σχετικά με την εφαρμογή της ταξινομικής ψήφου»], τα προβλήματα εκλογής, αλλά και λειτουργίας των ΣΔ σε όσα Ιδρύματα συγκροτήθηκαν «συνεχίζουν να απασχολούν την ακαδημαϊκή κοινότητα». Χαρακτηριστικά αναφέρονται τα εξής:
«Ενώ στο ΕΚΠΑ ξεπεράστηκε το αδιέξοδο που είχε διαφανεί στην πρώτη συνεδρίαση των εσωτερικών μελών του Συμβουλίου Διοίκησης και εξελέγησαν τα εξωτερικά μέλη στη δεύτερη συνεδρίαση, στο ΕΜΠ πραγματοποιήθηκαν και οι τρεις προβλεπόμενες εκ του νόμου συνεδριάσεις (η τελευταία στις 13/6) των εσωτερικών μελών του Συμβουλίου χωρίς να αναδειχθούν τα 5 εξωτερικά μέλη. Συνεπώς αναμένεται να κηρυχθούν άγονες οι εκλογές στο ΕΜΠ και να εκδοθεί νέα προκήρυξη εκλογών…
Μετά από επαναληπτικές εκλογές εκλέχθηκαν μόλις προχθές (14/6) τα 5 εξωτερικά μέλη στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, κλείνοντας μια διαδικασία που είχε ξεκινήσει από τις 3/11/2022. Το ίδιο συνέβη και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου εκλέχτηκε τελικά πρύτανης την προηγούμενη εβδομάδα. Αντίθετα, στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας οι επαναληπτικές εκλογές μετά το αδιέξοδο στην εκλογή των εξωτερικών μελών δεν είχαν αποτέλεσμα, και το Συμβούλιο, που συγκροτήθηκε δύο εβδομάδες νωρίτερα, προέκυψε μετά από εκλογή των εξωτερικών μελών από τη Σύγκλητο. Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται να διεξαχθούν εκλογές για την ανάδειξη των Συμβουλίων Διοίκησης και των Πρυτάνεων το 2024 σε έξι ακόμη Πανεπιστήμια της χώρας».
Γιούλα Γκεσούλη
