Χθες, είχαμε ξανά φωτιές σε κέντρο υποδοχής προσφύγων νησιού. Συγκεκριμένα της Σάμου. Την πρώτη μικρή φωτιά ακολούθησε μια δεύτερη, που πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις, και κάπως έτσι κατέληξαν κάποιες χιλιάδες πρόσφυγες να τρέχουν να σωθούν και να καταφεύγουν σε γήπεδο της περιοχής του Βαθιού, όπου και πέρασαν το βράδυ τους. Oσα δημοσιεύματα ασχολήθηκαν με το γεγονός μνημόνευσαν, σκοπίμως, μόνο τη φαινομενική αιτία των πυρκαγιών, που ήταν η συμπλοκή μεταξύ προσφύγων διαφορετικής καταγωγής. Κανένας δεν ασχολήθηκε, για πολλοστή φορά, με τις συνθήκες υπό τις οποίες ζουν οι άνθρωποι αυτοί, ειδικά εν μέσω πανδημίας κοροναϊού, με την ελλιπή ενημέρωση που λαμβάνουν, που δε γνωρίζουν ποιος λόγος τους κρατάει περισσότερο εγκλωβισμένους, που δεν έχουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά.
Aυτά τα έχουμε ξαναγράψει. Δεν είναι προφανώς ήσσονος σημασίας αλλά κατά τη γνώμη μας υπάρχει πολύ «ζουμί» στα όσα είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, ο οποίος, κάτι με το Κρανίδι, κάτι με τη Μαλακάσα, κάτι με τη Ριτσώνα, έχει βρεθεί ανάμεσα τους πιο προβεβλημένους αυτής της περιόδου. Συνεντεύξεις επί συνεντεύξεων για τον Μηταράκη, ο οποίος φροντίζει να μας υπενθυμίζει τις πραγματικές προθέσεις της ελληνικής κυβέρνησης σε σχέση με το Προσφυγικό. Με μία, μόνη και μόνιμη επωδό: την επιτάχυνση της διαδικασίας έκδοσης αποφάσεων και το «άνοιγμα» των απελάσεων.
Δομές προσφύγων
Βασικό κομμάτι των ερωτήσεων που δέχεται ο υπουργός αυτό το διάστημα αφορά, όπως αναμενόταν, τις δομές προσφύγων. Με περισσή «ανησυχία» οι δημοσιογράφοι του αστικού Τύπου ασχολούνται με το τι μέλλει γενέσθαι. Θα κλείσουν οι δομές; Αν ναι, πότε; Πόσες θα μείνουν; Πόσος κόσμος θα μπορεί να κατοικεί σ’ αυτές; Θα φυλάσσονται; Εν μέσω πανδημίας, τα ξενοδοχεία όπως αυτό στο Κρανίδι, που αποτελούν «εστίες» κοροναϊού, θα κλείσουν (υπήρξαν ακόμα και εκπομπές που ούτε λίγο ούτε πολύ μας είπαν ότι αν δεν ήταν οι κάποιοι εκατοντάδες του Κρανιδίου θα τα πηγαίναμε πολύ καλύτερα με τη διαχείριση του προβλήματος της πανδημίας!); Πώς θα γίνει αυτό, πώς θα επιτευχθεί το «άδειασμα» των δομών; Τι θα γίνει με όσους δείχνουν ασυνεπή συμπεριφορά συμμόρφωσης προς τα μέτρα;
Οι απαντήσεις ήρθαν και φρόντισαν να καθησυχάσουν το πανικόβλητο «κοινό». Σταχυολογούμε τις πιο σημαντικές για να καταφέρουμε να καλύψουμε συνολικά τα όσα έχουν ειπωθεί.
Πρώτα απ’ όλα, από τις 93 δομές που υπάρχουν σήμερα, θα μείνουν σύμφωνα με τον προγραμματισμό της κυβέρνησης, οι 38. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι οι άνθρωποι θα μεταφερθούν σε κατάλληλες κατοικίες ή ότι θα τους δοθούν έγγραφα για να ταξιδέψουν όπου θέλουν. Απεναντίας, η επιτάχυνση της εξέτασης των αιτημάτων τους και η απέλαση όσων δεν καταφέρουν να αναγνωριστούν ως δικαιούχοι του καθεστώτος διεθνούς προστασίας είναι το «κλειδί», όπως πολλές φορές «υπογραμμίστηκε», για να επέλθει μια τάξη στο «χάος» του προσφυγικού.
Δεύτερον, οι δομές ως «εστίες» κοροναϊού, που τις χαρακτήρισαν κάποιοι δημοσιογράφοι, είναι όντως (!) ένα γεγονός, γι’ αυτό και φυλάσσονται κατά το δυνατόν καλύτερα και έχουν δημιουργηθεί και «ζώνες περιορισμού» σε ευρύτερο κλοιό, πέριξ των δομών. Ομως οι «εστίες» αυτές δεν προέκυψαν μόνες τους. Κάποιος τις δημιούργησε. Κάποιος τις επέκτεινε. Κάποιος επέλεξε να τις μετατρέψει σε ανοιχτές φυλακές. Πώς τολμούν να μιλάνε για «εστίες» κοροναϊού, όταν οι ίδιοι στοίβαξαν τους πρόσφυγες εκεί; Με πόσο θράσος κάνουν λόγο για φόβους μετάδοσης του ιού στην «υπόλοιπη κοινωνία», λες και οι πρόσφυγες δεν είναι κομμάτι της κοινωνίας αυτής; Λες και γεννήθηκαν φορείς του κοροναϊού!
Κερασάκι στην τούρτα, ωστόσο, αποτέλεσε ερώτηση σχετικά με τους «παραβάτες» των μέτρων υγειονομικού αποκλεισμού της δομής της Μαλακάσας. Για να αναφέρουμε και στο γεγονός, πρόκειται για 4-5 διαμένοντες της δομής, οι οποίοι βγήκαν, ενώ η δομή βρίσκεται σε καραντίνα, και τους οποίους εντόπισαν στο Σταθμό Λαρίσης, όπου και τους συνέλαβαν (ή τουλάχιστον έτσι ειπώθηκε, γιατί εμείς δεν το εξακριβώσαμε).
Ποια είναι η εικόνα μιας δομής σε καραντίνα; Στη Μαλακάσα μένουν αυτή τη στιγμή περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι. Ολων των ηλικιών, με ή χωρίς προβλήματα υγείας. Κάποιοι «τυχεροί» μοιράζονται ένα κοντέινερ, ενώ άλλοι βρίσκονται σε σκηνές. Η ενημέρωση από τον ΕΟΔΥ έχει έρθει σε «δόσεις» και ουσιαστικά μόνο μετά την παρουσίαση των πρώτων κρουσμάτων, οπότε και η δομή «μπήκε» σε καθεστώς καραντίνας, χωρίς οι άνθρωποι να γνωρίζουν τι συμβαίνει. Η σίτιση πραγματοποιείται με ορισμένα είδη που τους παρέχονται (όπως ρύζι ή κονσέρβες), πολύ περιορισμένα, ενώ δεν υπάρχει πρόσβαση σε καμία υπηρεσία εκτός της δομής, που ούτως ή άλλως υπολειτουργεί λόγω των συνθηκών της πανδημίας, που προφανώς έχουν αγγίξει και τις οργανώσεις που βρισκόντουσαν εκεί καθημερινά. Πρόσφυγες μοιράζονται μπάνια, τουαλέτες, χώρους μαγειρέματος. Απαντες απαγορεύεται να μπουν ή να βγουν.
Σ’ αυτές τις συνθήκες, υπάρχουν άνθρωποι που στερούνται πολλών πραγμάτων. Βασικών πραγμάτων. Απαραίτητα είδη για νεογέννητα ή πολύ μικρά παιδιά, απαραίτητα φάρμακα ή ακόμα και τρόφιμα, που πολλές φορές δεν επαρκούν, είναι μόνο μερικά απ’ όσα μπορεί να χρειαστεί κάποιος σε συνθήκες τέτοιου υγειονομικού αποκλεισμού μιας τέτοιας δομής. Αν αυτό συνδυαστεί και με την ελλιπή ενημέρωση που υπάρχει, καταλαβαίνουμε πόσο επαχθή κάνει τη διαβίωση των ανθρώπων και πόση περαιτέρω ανασφάλεια προκαλεί.
Βγήκαν λοιπόν 4-5 άνθρωποι από τη δομή. Κι αυτό που είπε ο υπουργός, αντί να σωπάσει, είναι ότι όχι μόνο θα έχουν ποινικές ευθύνες (σημειωτέον ότι παραβάτες είναι μέχρι και έλληνες πολίτες που καταλαβαίνουν και ενημερώνονται στη γλώσσα τους, που έχουν ό,τι χρειάζονται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τους πρόσφυγες), αλλά θα επηρεάζεται και το αίτημα ασύλου τους στη χώρα. Και για να μη γελιόμαστε, αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στην κατάσταση που έχει περιέλθει όχι μόνο η Ελλάδα αλλά ολόκληρος ο πλανήτης με την πανδημία του κοροναϊού, η ελληνική κυβέρνηση στέκεται τόσο αποκάλυπτα απέναντι στους πρόσφυγες, που ακόμα κι έτσι βρίσκει ένα πάτημα για να τους στείλει πίσω στις χώρες τους. Οπως ο Ελληνας είναι πολίτης, ακόμα κι όταν επιδεικνύει παραβατική συμπεριφορά, έτσι και ο πρόσφυγας (πρέπει να) είναι πρόσφυγας, ακόμα κι όταν επιδεικνύει παραβατική συμπεριφορά. Στοιχειώδεις αρχές του (αστικού) Δικαίου, που θυσιάζονται στο βωμό μιας ρατσιστικής-αντιπροσφυγικής πολιτικής.
Αποφάσεις και απελάσεις
Στο όλο πλαίσιο «ανάλυσης» των στόχων της κυβέρνησης, εξέχουσα θέση έχει ο «πολλαπλασιασμός της παραγωγικότητας» της Υπηρεσίας Ασύλου, δηλαδή η αύξηση του ρυθμού έκδοσης αποφάσεων. Οπως χαρακτηριστικά έχει δηλώσει ο Μηταράκης, «η επιτάχυνση της διαδικασίας ασύλου είναι το κλειδί για να μη δημιουργούμε νέες δομές, να μην αυξάνονται οι διαμένοντες και τελικά (…) συμβάλλει και στο να μπει ένα φρένο στις ροές. Να ξέρουν ότι η χώρα μας πλέον δεν είναι ανοιχτή στη μετανάστευση γι’ αυτούς που δε δικαιούνται διεθνούς προστασίας. Κι αυτή είναι μια ξεκάθαρη πολιτική επιλογή της κυβέρνησης».
Μια χαρά τα λέει ο υπουργός. Ξεκάθαρα, όντως. Στόχος είναι να εκδοθούν χιλιάδες αποφάσεις μέχρι το τέλος του έτους με την υπάρχουσα στελέχωση της Υπηρεσίας Ασύλου, καθιστώντας σχεδόν σίγουρες τις μαζικές απορρίψεις αιτημάτων και τη λειψή τους αιτιολόγηση από το ήδη «τεντωμένο» προσωπικό και τις μαζικές απελάσεις προσφύγων. Μόνο που στην πολιτική αυτή επιλογή της κυβέρνησης, οι εργαζόμενοι απάντησαν ήδη με κήρυξη απεργίας από τις 24 Απριλίου, λόγω των εκδικητικών απολύσεων στις οποίες το ίδιο το υπουργείο προχώρησε. Αλλος ένας πόλεμος που άνοιξε η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Τέλος, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συζητείται -κατά την κυβέρνηση εντόνως κιόλας- η αλλαγή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας που αφορά το κομμάτι που τους καίει όλους, τις «επιστροφές». Η Ελλάδα έχει ζητήσει να αναλάβει η Frontex το βασικό ρόλο στο κομμάτι αυτό, ώστε να υλοποιηθούν το ταχύτερο δυνατόν οι απελάσεις που εκκρεμούν. Την ίδια στιγμή, ποντάρει στην «καλή» Γερμανία που θα «βάλει πλάτη» για τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού κανονισμού για έναν υποχρεωτικό ευρωπαϊκό μηχανισμό διαμοιρασμού των βαρών. Αν κρίνουμε βέβαια από τους μέχρι τώρα αριθμούς που έχουμε δει, όχι διαμοιρασμός δε θα πρέπει να θεωρείται αυτό που γίνεται ή αυτό που πρόκειται να θεσμοθετηθεί, αλλά εμπαιγμός.
Πεδίον δόξης λαμπρό για τον νεοφιλελεύθερο-ακροδεξιό Μηταράκη η πανδημία του κοροναϊού. Μια εξαιρετική περίοδος για να εκδηλώσει τις «σαρωτικές» του διαθέσεις, να κατοχυρώσει τον υπουργικό του θώκο ως ο άνθρωπος που «καθάρισε» τη χώρα. Κι έχει ήδη ξεκινήσει δουλειά, με ολομέτωπη επίθεση απέναντι σε πρόσφυγες και εργαζόμενους στο πεδίο του Προσφυγικού.
