Στις 14 Αυγούστου 2025, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έβαλε προσωρινό φρένο στις απελάσεις οκτώ σουδανών προσφύγων που κρατούνται στο στρατόπεδο της Αμυγδαλέζας.
Οι Σουδανοί, μετά την άφιξή τους στην Κρήτη, από τη Λιβύη, μεταφέρθηκαν στις 20 Iούλη 2025 στο ΠΡΟ.ΚΕ.Κ.Α. Αμυγδαλέζας, αντί να πάνε σε κέντρο υποδοχής, όπως προβλέπεται. Εκδόθηκε εις βάρος τους Απόφαση Επιστροφής και κρατούνται, χωρίς οι αρμόδιες αρχές να παραλαμβάνουν το αίτημα ασύλου τους, επικαλούμενες την (ν)τροπολογία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (άρθρο 79 ν. 5218/2025).
Σημειωτέων ότι, σύμφωνα με τα επίσημα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, οι Σουδανοί αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες στη χώρα μας σε ποσοστό 100% και αποτελούν την πρώτη εθνικότητα σε ποσοστό αναγνώρισης προσφύγων στην Ελλάδα!!!
Οι άνθρωποι αυτοί, δηλαδή, προερχόμενοι από μια χώρα βυθισμένη στον πόλεμο και τη βία, δεν είχαν καν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτημα ασύλου, επειδή η κυβέρνηση με την τροπολογία-έκτρωμα του Ιούλη ανέστειλε την υποβολή αιτήσεων για όσους φτάνουν από τη Βόρεια Αφρική.
Το Δικαστήριο (ΕΔΔΑ) έβγαλε προσωρινή διαταγή ασφαλιστικών μέτρων προς την κυβέρνηση να μην προχωρήσει σε απέλαση, αναγνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα συνιστούσε άμεσο κίνδυνο απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης των προσφύγων. Με απλά λόγια, το ΕΔΔΑ υπενθύμισε στην ελληνική κυβέρνηση ότι δεν μπορεί να πετά ανθρώπους πίσω στον πόλεμο σαν να ήταν βαλίτσες σε λάθος πτήση.
Η απόφαση αυτή, έστω και προσωρινή, αποτελεί πλήγμα στην πολιτική αποτροπής που έχει αναγάγει σε δόγμα η κυβέρνηση. Κι αν οκτώ άνθρωποι γλίτωσαν προς το παρόν, χιλιάδες άλλοι παραμένουν στο έλεος ενός κράτους που έχει αποφασίσει να αναστείλει όχι μόνο το άσυλο αλλά και κάθε επίφαση ανθρωπιάς.
Η τροπολογία του αποκλεισμού
Στις αρχές Ιούλη 2025, η κυβέρνηση κατέθεσε και υπερψήφισε στη Βουλή (177 υπέρ, 74 κατά, 42 παρών) τροπολογία που παγώνει για τρεις μήνες τη δυνατότητα υποβολής αιτήματος ασύλου σε όσους φτάνουν στην Ελλάδα διά θαλάσσης από τη Βόρεια Αφρική και προβλέπει επιστροφή χωρίς καταγραφή των αιτημάτων τους ή κράτηση.
Ο ακροδεξιός υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, διατυμπάνισε ότι το μέτρο είναι «έκτακτο», «αναγκαίο» και «αποτελεσματικό», γιατί -όπως είπε- οι αφίξεις μειώθηκαν. Το «έκτακτο» θυμίζει τις μόνιμες καταστάσεις εξαίρεσης που γνωρίσαμε σε άλλες σκοτεινές περιόδους της ιστορίας. Το «αναγκαίο» δεν είναι τίποτε άλλο από ένα προπέτασμα καπνού για να νομιμοποιηθεί η παραβίαση διεθνών συμβάσεων. Και το «αποτελεσματικό» είναι μια κυνική παραδοχή ότι, ναι, ο κόσμος φοβάται και εγκλωβίζεται σε άλλες χώρες ή ρισκάρει διαδρομές θανάτου.
Οι φωνές των ίδιων των προσφύγων
Η ανθρωπιστική οργάνωση «Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)», που ήρθε σε επαφή με τους Σουδανούς της Αμυγδαλέζας, δημοσιοποίησε μαρτυρίες που αποκαλύπτουν το μέγεθος της βαρβαρότητας.
Ενας από αυτούς είπε στους δικηγόρους:
«Μας κρατούν εδώ χωρίς να μπορούμε να μιλήσουμε, χωρίς να μας ακούν. Ζητάμε μόνο να καταθέσουμε αίτηση ασύλου, να μας ακούσουν, να μας δώσουν μια ευκαιρία να ζήσουμε».
Αλλος πρόσφυγας πρόσθεσε:
«Αν μας στείλουν πίσω, ξέρουμε ότι δεν θα ζήσουμε. Είδαμε ανθρώπους να βασανίζονται, να χάνονται. Δεν ήρθαμε εδώ για να κάνουμε κακό. Ηρθαμε για να σωθούμε».
Αυτές οι φράσεις καταρρίπτουν όλη την κυβερνητική προπαγάνδα περί «παράτυπων μεταναστών» που δήθεν εκμεταλλεύονται το σύστημα. Δεν μιλάμε για αριθμούς, μιλάμε για πρόσωπα, για ανθρώπους με φωνή, με ιστορία, με δικαίωμα στη ζωή.
Αντιδράσεις στην τροπολογία της ντροπής
Η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ξεκαθάρισε ότι το δικαίωμα αναζήτησης ασύλου είναι θεμελιώδες και δεν μπορεί να μπαίνει σε αναστολή. Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου προειδοποίησε ότι η τροπολογία παραβιάζει τόσο το διεθνές δίκαιο όσο και το Σύνταγμα. Δικηγορικοί σύλλογοι και οργανώσεις κάνουν λόγο ανοιχτά για «κρατική αυθαιρεσία».
Το ίδιο το ΕΔΔΑ, με τη διαταγή ασφαλιστικών μέτρων, ήρθε να επικυρώσει αυτή την κριτική. Δεν είναι η πρώτη φορά: η Ελλάδα έχει καταδικαστεί ξανά για επαναπροωθήσεις, για συνθήκες κράτησης, για παραβιάσεις στο άσυλο. Από το Φαρμακονήσι μέχρι τον Εβρο, από την Πάτρα μέχρι τα νησιά του Αιγαίου, το μητρώο είναι βαρύ. Η διαφορά τώρα είναι ότι η ίδια η κυβέρνηση επιλέγει να θεσμοθετήσει την παρανομία.
Το επικοινωνιακό παραμύθι της «αποτελεσματικότητας»
Η κυβέρνηση καυχιέται ότι με την αναστολή οι ροές «μειώθηκαν». Ακόμη κι αν ισχύει -τα νούμερα είναι αμφισβητήσιμα- η μείωση οφείλεται όχι σε κάποια «επιτυχία» αλλά στο γεγονός ότι άνθρωποι εγκλωβίζονται σε άλλες χώρες, αναγκάζονται να ρισκάρουν ακόμα πιο επικίνδυνες διαδρομές, πεθαίνουν στη Μεσόγειο. Η αποτροπή δεν είναι πολιτική, είναι έγκλημα. Ο αριθμητικός θρίαμβος της κυβέρνησης μετριέται σε πτώματα.
Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου λειτουργεί σαν να πρόκειται για διοικητική ρύθμιση, λες και μιλάμε για φορολογικές ελαφρύνσεις και όχι για ανθρώπινες ζωές. Κρύβεται πίσω από τον «προσωρινό χαρακτήρα» της τροπολογίας, ενώ όλοι ξέρουν ότι τέτοιες «έκτακτες» ρυθμίσεις γίνονται μόνιμες. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να φτιαχτεί μια Ελλάδα-φρούριο που να δίνει επιτυχείς εξετάσεις στην ΕΕ για το ρόλο του συνοριοφύλακα.
Τα παπαγαλάκια της κυβέρνησης στα μέσα μαζικής εξαπάτησης μιλάνε για «επιτυχία». Βαπτίζουν ως επιτυχία το να βάζουν χειροπέδες σε ανθρώπους που ζητούν προστασία. Στόχος τους να αποδυναμώσουν κάθε έννοια αλληλεγγύης και να δημιουργήσουν στον ελληνικό λαό την αίσθηση ότι η λέξη «πρόσφυγας» ισούται με «απειλή».
Τα στρατόπεδα – φυλακές
Η υπόθεση των Σουδανών στην Αμυγδαλέζα έφερε στην επιφάνεια τη σκληρή πραγματικότητα: τα κέντρα κράτησης λειτουργούν σαν φυλακές χωρίς δικαιώματα. Στην Αμυγδαλέζα, στη Σάμο, στη Λέσβο, στον Εβρο, χιλιάδες άνθρωποι στοιβάζονται χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρους, γιατρούς, κοινωνική στήριξη.
Μαρτυρίες που κατέγραψε η Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) και άλλες νομικές ανθρωπιστικές οργανώσεις (Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες) περιγράφουν ξυλοδαρμούς, έλλειψη ιατρικής περίθαλψης, παιδιά φυλακισμένα μαζί με ενήλικες. Ανθρωποι που έχουν ήδη τραυματιστεί σωματικά και ψυχικά από τον πόλεμο καταρρέουν ξανά μέσα σε ένα καθεστώς καταστολής.
Αυτή είναι η «μεταναστευτική πολιτική» της Ελλάδας: το να εξοντώνει ψυχολογικά και σωματικά όσους είχαν την ατυχία να ξεφύγουν από τις βόμβες και να πέσουν πάνω στα τείχη του Εβρου ή στα στρατόπεδα-κολαστήρια.
Στη λάθος πλευρά της Ιστορίας
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και το υπουργείο Μετανάστευσης γράφουν το όνομά τους με μαύρα γράμματα στην Ιστορία. Προσπαθούν να παρουσιάσουν το διεθνές δίκαιο ως «πολυτέλεια» και τα ανθρώπινα δικαιώματα ως «εμπόδιο». Ομως η πραγματικότητα τους εκθέτει: ακόμα και το ίδιο το Στρασβούργο (ΕΔΔΑ) τους σταματά (έστω και προσωρινά).
Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο ιστορικός του μέλλοντος θα θυμάται την αναστολή ασύλου όχι σαν «επιτυχία διαχείρισης», αλλά ως απόφαση – ντροπή. Οπως αντίστοιχα θα καταγράψει τις επαναπροωθήσεις στον Εβρο, τα πνιγμένα προσφυγόπουλα στη Μεσόγειο, την Πύλο, ως εγκλήματα σταθμούς σε αυτή τη θεματική.
Κι αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιμένει να φτιάχνει τείχη, τότε το καθήκον του λαού είναι να τα γκρεμίσει. Η Ιστορία γράφεται από αυτούς που στέκονται στο πλευρό των κατατρεγμένων – όχι από αυτούς που τους φυλακίζουν. Οταν η κυβέρνηση οικοδομεί ένα κράτος εξαίρεσης πάνω σε ανθρώπινα κορμιά, η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από τον κοινό αγώνα ντόπιων και προσφύγων για δικαιοσύνη και ελευθερία.
