Μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε μια ακόμα πολιτική ανάλυση του καθηγητή Δρ. Μόχσεν Μοχάμαντ Σάλεχ, γενικού διευθυντή του εγκατεστημένου στη Βηρυττό Al-Zaytouna Centre for Studies and Consultations. Οι απόψεις του καθηγητή Σάλεχ παρουσιάζουν πάντοτε ενδιαφέρον, ακόμα και αν διαφωνείς με κάποιες από τις εκτιμήσεις του, γιατί είναι απόψεις που προέρχονται από τον ακαδημαϊκό χώρο της Μέσης Ανατολής. Στο παρόν άρθρο του ο καθηγητής Σάλεχ παραμένει ακλόνητος στην εκτίμησή του ότι η Παλαιστινιακή Αντίσταση έχει καταγάγει νίκη στη Λωρίδα της Γάζας και πως τελικά ο Νετανιάχου και η σιωναζιστική ηγεσία θα εξαναγκαστούν από την Αντίσταση να τηρήσουν το σύνολο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός..
Του καθηγητή Δρ. Μόχσεν Μοχάμαντ Σάλεχ*
Με την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός και της ανταλλαγής αιχμάλωτων με κρατούμενους μεταξύ του Ισραήλ και της Αντίστασης, η οπορτουνιστική συμπεριφορά του Ισραήλ δεν προκαλεί καμία έκπληξη, καθώς αποτελεί επαναλαμβανόμενο μοτίβο στις σχέσεις του με την παλαιστινιακή πλευρά και την ευρύτερη αραβική περιοχή.
Το Ισραήλ παραβίασε κατάφωρα τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, κλείνοντας τα συνοριακά περάσματα και εμποδίζοντας την είσοδο αγαθών, παρά τη δέσμευσή του στο τέλος της πρώτης φάσης να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις και να διατηρήσει τα περάσματα ανοιχτά, ώστε να οριστικοποιηθούν οι ρυθμίσεις για τη δεύτερη και τρίτη φάση.
Στόχος του Νετανιάχου με το να κλείσει τα περάσματα και να παραβιάσει τη συμφωνία είναι:
1. Να εκβιάσει την Παλαιστινιακή Αντίσταση και να αυξήσει την πίεση προς αυτήν, προκειμένου να αποκομίσει οφέλη πέρα από όσα προβλέπονται στη συμφωνία, ειδικά σε μια περίοδο που ο λαός της Λωρίδας της Γάζας παλεύει να ανακάμψει και να εξασφαλίσει βασικές ανάγκες.
2. Να διατηρήσει τη συνοχή της ισραηλινής κυβέρνησης, καθώς ο Νετανιάχου φοβάται την κατάρρευσή της λόγω της απειλής του Σμότριτς να αποχωρήσει αν η κυβέρνηση προχωρήσει στη δεύτερη φάση της συμφωνίας.
3. Να εκμεταλλευτεί τη στήριξη των ΗΠΑ, οι οποίες αγνοούν συμφωνίες και συμβάσεις, ξεπερνώντας μάλιστα το Ισραήλ όταν προτείνουν οι ίδιες σχέδια για την απαλλοτρίωση της Λωρίδας της Γάζας και τον εκτοπισμό των κατοίκων της. Επιπλέον, ο Νετανιάχου στοχεύει να αξιοποιήσει προτάσεις του Στιβ Γουίτκοφ, του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, σχετικά με την απελευθέρωση κρατουμένων της Χαμάς, χρησιμοποιώντας τες ως μοχλό πίεσης προς την Αντίσταση.
4. Να προσπαθήσει να ξανακερδίσει την πρωτοβουλία στον επικοινωνιακό και ψυχολογικό πόλεμο με την Αντίσταση, προβάλλοντας ένα σκληροπυρηνικό αφήγημα προς το εσωτερικό ακροατήριο μετά την επιτυχία της Αντίστασης στον επικοινωνιακό τομέα κατά τις ανταλλαγές κρατουμένων. Καταβάλλονται προσπάθειες να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι εξελίξεις στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανόμενων στρατηγικών επανατοποθετήσεων, προετοιμασιών και διευθετήσεων, σηματοδοτούν μια ενδεχόμενη επανέναρξη του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας. Αυτό τονίζεται ιδιαίτερα ενόψει του διορισμού του νέου Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, Εγιάλ Ζαμίρ, τις αλλαγές σε θέσεις-κλειδιά και τα επικείμενα αποτελέσματα των ερευνών για τα γεγονότα της 7ης Οκτώβρη 2023. Αυτές οι κινήσεις αποσκοπούν στο να περάσει το μήνυμα ότι αυτή τη φορά το Ισραήλ είναι έτοιμο να δώσει οριστική λύση στον πόλεμο.
***
Η ισραηλινή εμπειρία στη διαχείριση της Παλαιστινιακής Αρχής και του αραβικού κόσμου πιθανότατα δεν θα αποφέρει πολλά στη στρατηγική της απέναντι στην Αντίσταση. Η Αντίσταση έχει επιδείξει αξιοσημείωτη αντοχή επί 18 χρόνια πολιορκίας και πέντε πολέμων στη Λωρίδα της Γάζας, θυσιάζοντας δεκάδες χιλιάδες μάρτυρες, συμπεριλαμβανομένων ηγετών της, χωρίς να παρεκκλίνει από τους στόχους της. Η ισραηλινή «τεχνική» δεν θα πετύχει απέναντι στην Αντίσταση, ειδικά δεδομένης της παρουσίας διεθνών εγγυητών στη συμφωνία που υπογράφηκε. Ετσι, η σταθερή στάση της Αντίστασης στηρίζεται τόσο σε ισχυρή παλαιστινιακή νομιμοποίηση όσο και σε ακλόνητη υποστήριξη.
Σημαίνει αυτό ότι ο Νετανιάχου θα καταφύγει σε πόλεμο;
Οχι απαραίτητα. Οι πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του μπορεί να τον ωθούν σε τακτικό εκβιασμό, αλλά όχι σε έναν νέο πόλεμο. Μετά από 471 ημέρες σφοδρού πολέμου, στη διάρκεια του οποίου χρησιμοποιήθηκαν όλα τα δυνατά μέσα καταστροφής, ο Νετανιάχου τελικά κατέληξε σε αυτή τη συμφωνία. Δεν υπάρχει κάτι στον ορίζοντα που να υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να επιδιώξει έναν παρόμοιο πόλεμο με καλύτερα αποτελέσματα. Επιπλέον, η γενική αίσθηση μεταξύ της ισραηλινής κοινής γνώμης είναι κατά της συνέχισης της σύγκρουσης και υπέρ της προόδου προς τη δεύτερη φάση της συμφωνίας.
Ναι, υπάρχει απογοήτευση στην ισραηλινή πλευρά λόγω της αποτυχίας να επιτευχθούν οι πολεμικοί της στόχοι, καθώς η Χαμάς διατηρεί την ισχύ της στη Γάζα και διαχειρίζεται άμεσα το ζήτημα της «επόμενης ημέρας»… Ωστόσο, το στρατιωτικό κατεστημένο του Ισραήλ είχε αναγνωρίσει περισσότερους από επτά μήνες πριν από το τέλος του πολέμου ότι είχε φτάσει στα όρια των δυνατοτήτων του και είχε εξαντλήσει τους πόρους του… Πλήρωσε επίσης βαρύ τίμημα σε «χαμένο χρόνο» μέχρι να πειστεί η πολιτική ηγεσία να υπογράψει τη συμφωνία… Συνεπώς, η πολεμική ρητορική παραμένει ένας τακτικός ελιγμός.
Είναι αλήθεια ότι ο Νετανιάχου φοβάται την πιθανή αποχώρηση του Σμότριτς από την κυβέρνηση και την κατάρρευση του συνασπισμού του. Ωστόσο, με τις εκλογές στην Κνεσέτ να απέχουν μόλις περίπου 8 μήνες, αυτή η εξέλιξη μπορεί να μην έχει σημαντικό αντίκτυπο. Επιπλέον, τμήματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται διατεθειμένα να παρέχουν ένα δίχτυ ασφαλείας ώστε η κυβέρνηση να μπορέσει να προχωρήσει στη δεύτερη φάση της συμφωνίας, αποτρέποντας έτσι την πτώση της.
Οι πρόσφατες απειλές του Τραμπ κατά της Αντίστασης, που περιλαμβάνουν απαιτήσεις για την άμεση απελευθέρωση όλων των κρατουμένων και την εκδίωξη των ηγετών της Χαμάς από τη Γάζα, υπό την απειλή της «κόλασης», πρέπει να γίνουν κατανοητές μέσα από το πρίσμα της προσωπικότητάς του και του τρόπου διακυβέρνησής του. Ο Τραμπ ενσαρκώνει τον πραγματισμό ενός οπορτουνιστή εμπόρου, συχνά επιδεικνύοντας ναρκισσιστική και υπεροπτική στάση απέναντι στους άλλους. Η αστάθεια και η απρόβλεπτη φύση του τον ωθούν να αλλάζει θέσεις γρήγορα, καθοδηγούμενος από την επιθυμία του για ταχύτητα και την απροθυμία του να εμπλακεί σε πόλεμο. Για παράδειγμα, απείλησε στο παρελθόν την Αντίσταση με την απελευθέρωση κρατουμένων σε συγκεκριμένο χρόνο, αλλά όταν δεν υπήρξε ανταπόκριση, δεν προχώρησε σε περαιτέρω ενέργειες.
Επιπλέον, ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει τις παραδοσιακές αμερικανικές «κόκκινες γραμμές» των τελευταίων τριάντα ετών, εμπλεκόμενος σε άμεσες συνομιλίες με τη Χαμάς για την απελευθέρωση αμερικανών κρατουμένων. Υποστηρίζει και ταυτόχρονα αντιφάσκει με τον εαυτό του, προωθώντας την ειρηνευτική διαδικασία και την εξομάλυνση των σχέσεων, ενώ παράλληλα ενθαρρύνει την προσάρτηση τμημάτων της Δυτικής Οχθης, τον εκτοπισμό του λαού της Γάζας και απειλεί την εθνική ασφάλεια των αραβικών χωρών.
***
Η Χαμάς έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα υποκύψει σε εκβιασμούς και δεν φοβάται τις απειλές του Νετανιάχου ή του Τραμπ. Υποστηρίζει την εφαρμογή της συμφωνίας, αλλά δεν φοβάται τον πόλεμο αν αυτός της επιβληθεί. Επιπλέον, η Χαμάς τονίζει ότι οι απειλές του Τραμπ θα έπρεπε (λογικά) να απευθύνονται σε εκείνους που παραβιάζουν τη συμφωνία και αρνούνται να την εφαρμόσουν (την ισραηλινή πλευρά) και όχι σε εκείνους που τηρούν τις δεσμεύσεις τους.
Το ισραηλινό δίλημμα έγκειται στο γεγονός ότι η Χαμάς εξακολουθεί να κατέχει το διαπραγματευτικό «χαρτί» των κρατουμένων, ενώ το Ισραήλ, έχοντας αποτύχει να εξασφαλίσει την απελευθέρωση οποιουδήποτε αιχμάλωτου κατά τη διάρκεια αυτού του σκληρού πολέμου, θα αντιμετωπίσει περαιτέρω αποτυχίες αν επιχειρήσει ξανά να το κάνει.
Ως αποτέλεσμα, το Ισραήλ μπορεί να συνεχίσει να παίζει το παιχνίδι της πίεσης, του εκβιασμού και των καθυστερήσεων. Ωστόσο, η Αντίσταση τελικά θα το εξαναγκάσει να τηρήσει τη συμφωνία.
